امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

سواد رسانه‌ای؛ چگونه هر چیزی را باور نکنیم؟ (قسمت ششم)

فراز صالحی

 

دسترسی (Access)

قدم اول برای کار کردن با رسانه، دسترسی داشتن به آن است. برای مثال برای دسترسی به رسانه‌های سنتی باید روزنامه یا مجله بخریم و یا اگر بخواهیم رسانه‌های آنلاین را دنبال کنیم به اینترنت نیاز داریم. میزان دسترسی به رسانه‌ها در سراسر جهان می‌تواند با توجه به قوانین مختلف کشورها متفاوت باشد. اما امروزه به توجه به رشد بالای رسانه‌های آنلاین، نیاز به دسترسی به اینترنت برای افراد بیشتر شده است تا حدی که در سال ۲۰۱۶ سازمان ملل (United Nations) نیز دسترسی به اینترنت را یکی از حقوق اصلی برای هر انسان اعلام کرد.
تجزیه‌وتحلیل (Analyze)
همه ما می‌دانیم که رسانه‌ها سرشار از اطلاعات مختلف هستند و هر رسانه‌ای با اهداف و دیدگاه‌های خاصی ساخته شده است. برای همین باید در بین آن‌ها به دنبال محتوایی باشیم که بالاترین کیفیت را دارد. برای پیدا کردن آن هم باید بتوانیم انواع محتوا را تجزیه‌وتحلیل کنیم. رنه هابز (Renee Hobbs) محقق سواد رسانه‌ای، توصیه می‌کند پیش از انتخاب یک رسانه، ابتدا به پنج سؤال پاسخ دهید؛
پیامی که می‌خوانید را چه کسی و با چه هدفی  ایجاد کرده است؟ مثلاً هدف از تبلیغات شرکت A چیست؟ از چه فن‌هایی برای جلب و حفظ توجه شما استفاده می‌کند؟ آیا محتوای رسانه، شامل اطلاعاتی است که شما داستان را باور کنید؟ آیا از تیترهای جذاب برای جلب توجه شما استفاده می‌کند؟ چه ارزش‌ها، دیدگاه‌ها و سبک‌های زندگی را نشان می‌دهد؟ این پیام، حاوی دیدگاه خاصی است؟ افراد مختلف چگونه ممکن است این پیام را تفسیر کنند؟ آیا والدین یا پدربزرگ و مادربزرگ یا بهترین دوست شما نیز همین احساس را در مورد این موضوع دارند؟ چه چیزهایی از قلم افتاده یا حذف شده است؟ آیا مقاله از چندین دیدگاه برای توضیح یک موضوع استفاده کرده است؟ یا فقط بیانگر دیدگاه خاصی است؟
جواب به این ۵ سؤال می‌تواند به ما در تجزیه‌وتحلیل و همچنین ارزیابی کیفیت و اعتبار رسانه کمک کند.