امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

بی‌تقوایی اجتماعی، ویروسی مهلک‌تر از کرونا

آمنه عسکری منفرد

 

یکی از زیباترین تعاریفی که می‌توان برای تقوا تعریف کرد، تقوا به معنی «تمرکز بر تکلیف» و در یک کلمه «تکلیف‌محوری» است. بر این اساس، رکن و گوهر اصلی جامعه اسلامی و مکانیزم منحصربه‌فرد جامعه‌پردازی و ترقی اجتماعی «تقواست» و جامعه اسلامی، جامعه‌ای است که بتواند رعایت تقوا را در فرد و سپس در جامعه به حداکثر برساند. طبق این تعریف، می‌توان تقوای اجتماعی را به معنی تلاش برای تحقق آرمان‌های اسلامی دانست. پس اگر تقوا، بنیاد اخلاق و هنجارهای اجتماعی است، بی‌گمان ریشه‌ی همه‌ی ناهنجاری‌ها نیز در بی‌تقوایی است. انسان متقی، کسی است که نسبت به هرگونه پلیدی عقلانی ،عقلایی و شرعی، واکنش منفی نشان می‌دهد و به خود اجازه نمی‌دهد تا آن را مرتکب شود. ملت ایران در تجربه‌ی مقابله با ویروس مهلک جهانی کرونا در سال ۹۸، در آزمون تقوای اجتماعی به معنی تمرکز بر تکلیف‌محوری؛ مانند تجربه‌ی سال‌های دفاع مقدس و بسیج عمومی کشور در پاسداری از آرمان‌های نظام و دفاع از کشور، سربلند شد. آن روزهای تلخ که با پدیدار شدن تهدید این بار در عرصه‌ی سلامتی، همه‌ی آحاد ملت دست‌به‌دست هم دادند و با به‌کارگیری توصیه‌های رهبر معظم انقلاب؛ با عزم ملی، اتحاد و همدلی آحاد ملت در رعایت پروتکل‌های اجتماعی خوش درخشیدند. در روزهای پر از التهاب و اضطراب  ناشی از شیوع بی‌وقفه ویروس کرونا در دنیا که هر روز شاهد فوت تعداد زیادی از مردم دنیا و عزیزان و هم‌وطنان خود بودیم، برای حفظ جان عزیزانمان مراکز آموزشی و مدارس به تعطیلی کشانده شد و ملت برای جهادی دیگر این بار در عرصه سلامت عمومی کشور به پا خواست و با همراهی و همکاری نیروهای مردمی، بسیج و سپاه در گندزدایی مراکز عمومی، کمک در تغسیل و تدفین قربانیان کرونا، برطرف کردن نیازهای خانواده‌هایی که درگیر بیماری و فوت عزیزانشان بودند و کمک‌های مؤمنانه برای رفع نیازهای اولیه‌ی اقتصادی اقشار آسیب‌پذیرجامعه، برنامه‌ریزی  و همکاری نخبگان با دولت برای تولید واکسن‌های وطنی و همکاری دولت برای وارد کردن و تامین واکسن از کشورهای امن منطقه و واکسیناسیون عمومی، تولید و تامین ابزارهای درمانی همچون انگباتور برای کنترل بیماری و درمان همه‌ی مردم در کل کشور به معنی واقعی کلمه، تکلیف محور عمل کردند و این تهدید بزرگ را شکست دادند. البته در این زمان نیز دشمن همیشه بیدار، از پای ننشست و  در مدت زمان تعطیلی مدارس حضوری و گسترش فضای استفاده‌ی کودکان، نوجوانان و جوانان از فضای مجازی آموزشی، با برنامه‌ریزی از قبل تعیین‌شده، خوراک‌های مسموم و ناامید کننده از آینده‌ی روشن ایران قوی را در قالب شبکه‌های مجازی خصوصاً در شبکه‌های مجازی بیگانه در اختیارشان قرار دادند، تا ذهن‌ها را تسخیر کنند تا به اعتراف خودشان در موقعیت مورد نظر خود از جمله در اغتشاشات سال ۱۴۰۱ که به هدف براندازی نظام برپاشده بود، از آن بهره جویند. متاسفانه با وجود تذکرات و توصیه‌های رهبر انقلاب در تمام سال‌های بعد از انقلاب، خصوصاً در سال‌های اخیر مبنی بر اهمیت جبهه‌ی فرهنگ و خطر وقوع جنگ نرم و شناختی از طریق رسانه خصوصاً رسانه‌های بیگانه، به دلیل غفلت همه‌ی ما پدر و مادرها و مسئولین امر، دشمن در این زمینه پیش رفت و برنامه‌های پلید دشمن، منجر به شهادت تعدادی از مدافعان امنیت و خسارات جانی و مالی شدیدی شد که به لطف الهی و با هوشیاری و بصیرت مردم در عدم همراهی با فتنه‌جویان داخلی و خارجی ظاهراً پایان یافت؛ اما با شکلی جدید و در قالب اعتراض به حجاب اجباری، با شکلی جدید در جامعه خودنمایی می‌کند. این بار نیز در صورت بی‌تفاوتی، عدم تشخیص و عکس‌العمل آگاهانه و به موقع از جانب آحاد مردم و مسئولین و دوری از اتحاد و انسجام ملی، عدم رعایت تقوای اجتماعی به معنای عدم تکلیف محوری به شکلی که شرح شد، عدم تبعیت از رهنمودهای رهبر انقلاب و غفلت و کوتاهی ما، تبعات جبران‌ناپذیری را به دنبال خواهد داشت. «حضرت علی علیه‌السلام فرمودند: کسی که به هنگام یاری ولیّ و رهبر خود بخوابد، با لگد دشمن از خواب بیدار خواهد شد!»  (عیون الحکم و المواعظ (للیثی)، ص۴۴۱) 

پیشنهاد نگارنده این است که در شرایط فعلی، مسائلی مانند بی‌حجابی یا معضلات ناشی از ولنگاری فضای مجازی و دیگر معضلات اجتماعی و فرهنگی در مرحله‌ی اول با تیمی از نخبگان و کارآمدان امر و بر طبق رهنمودهای کلی رهبر فرزانه انقلاب و سیاست‌های نظام، کارشناسی شود، سپس ضریب خطای احتمالی و آثار مثبت و منفی طرح‌های پیشنهادی بررسی شده و در نهایت طرحی واحد، همه جانبه و شفاف ارائه شود. لازم است سیاست‌های مربوط به پیشگیری، مقابله و یا رفع خطرات احتمالی حاصل از اجرای طرح، تحت عنوان سیاست واحد، همه جانبه و کارشناسی شده، از طرف دولت و یا ارگان مسئول اعلام شود. همچنین باید پیامدهای احتمالی حاصل از انجام فعل و یا ترک آن به درستی برای همگان تبیین شود. در این صورت همه‌ی آحاد ملت با آگاهی، اراده، اتحاد و انسجام ملی و استفاده از توان جمعی برای رفع معضل به میدان می‌آیند و بدین ترتیب بسیاری از این مسائل طبق قانون هم‌افزایی با بهره‌گیری از تقوای اجتماعی در جامعهی اسلامی و تکلیف‌مداری حول محور واحد از جانب مردم و مسئولین، قابل حل خواهد بود.