امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

اندر حکایت کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

احمدحسین شریفی

 

ضمن تبریک و تهنیت به برگزیدگان چهل و سومین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی، چند نکته را با الهام از آثار برگزیده بیان می‌کنم: 

یک. بیش از یک سوم آثار برگزیده مربوط به تصحیح و ویرایش آثار پیشینیان است!
۱ . تحقیق و ویرایش «مجموعه آثار میرزاحسن رشدیه تبریزی (م۱۳۲۳ش،)
۲.  تصحیح «المبدأ و المعاد، بن سینا»
۳.  تصحیح «عبقات الأنوار فی إمامه الائمه الاطهار علیهم‌السلام، میرحامد حسین لکهنوی»
۴ . تحقیق «نهایه الوصول إلی علم الأصول، تألیف علامه حلی»
۵ . تصحیح «دیوان منوچهری دامغانی»
دو. بیش از یک سوم دیگر آن‌ها مربوط به شعر و رمان و داستان است:
۱ . لمس؛
۲ . مامان جادوگر من با طعم خامه شکلاتی؛
۳ . شیدخت؛
۴ . من ابن‌بطوطه هستم: مجموعه داستان؛ 
۵ . بادکنک‌های رنگی‌رنگی بردار؛
۶.  من بال و پر دارم؛
۷. قاسم. 
سه. فقط دو یا با مسامحه سه اثر که می‌توان آن‌ها را تألیفی نامید، در این میان مشاهده می‌شود:
۱ . شهرشناسی استارباد: دگرگونی‌های بافت شهری گرگان (پیش از ۱۳۰۰ تا دهه ۱۳۵۰ خورشیدی): شهرسازی و معماری بومی استارباد؛
۲. دانشنامه سیره نبوی (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم). 
۳ . شرحی بر کشف المراد.
چهار. این انتخاب‌ها نشان میدهد که مدیران و دست‌اندرکاران جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی بالکل با اولویت‌های علمی کشور و با سیاست‌های بالادستی علم و پژوهش کشور بیگانه‌اند! و یا آنکه توجهی به جایگاه و شأن و پیامی که این جایزه به جامعه علمی صادر می‌کند ندارند! و یا آنکه می‌دانند که این جایزه صرفاً یک سنت یا رسم و عادت است که باید هر ساله برپا داشته شود و تأثیری در جهت‌بخشی به علم و پژوهش کشور ندارد! به همین دلیل، هدف اصلی را برپا داشتن مراسم می‌دانسته‌اند که در این کار البته موفق بوده‌اند و جای قدردانی و شکرگزاری دارد .
پنج. لطفاً یک بار دیگر در عناوین برگزیده دقت کنید، خواهید دید که:
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به مسائل فعلی جامعه ایران وجود ندارد!
در میان آثار برگزیده هیچ اثر تولیدی و نظریه‌پردازانه‌ای وجود ندارد !
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به علوم انسانی اسلامی وجود ندارد !
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به فلسفه‌های مضاف وجود ندارد!
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به اخلاق و عرفان وجود ندارد!
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به اندیشه سیاست و مدیریت وجود ندارد!
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به فقه و حقوق وجود ندارد !
در میان آثار برگزیده هیچ اثری ناظر به روان‌شناسی اسلامی وجود ندارد !
در میان آثار برگزیده هیچ اثری که محصول ارتباط با جامعه یا صنعت باشد وجود ندارد! 
در میان آثار برگزیده هیچ اثری که از اولویت‌های نقشه جامع علمی کشور باشد وجود ندارد!
شش. ممکن است گفته شود که انتخاب‌ها از میان داشته‌ها صورت گرفته است؛ بنده این را نمی‌پذیرم که هیچ اثر قابل تقدیری در حوزه‌های نامبرده وجود نداشته است؛ اما اگر چنین باشد و اگر بخواهیم این جایزه را نمایانگر وضعیت تولید فکر و اندیشه و نمودی از فعالیت‌های پژوهشی و تحقیقاتی در کشور بدانیم، در آن صورت باید گفت با یک فاجعه پژوهشی و تحقیقی در کشور روبرو هستیم. یعنی پژوهشگران ما اساساً هیچ ارتباطی با میدان ندارند! هیچ دغدغه‌ای نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی و مدیریتی کشور ندارند! که اگر چنین باشد، باید جایزه‌ای بزرگ‌تر از جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی برای کسانی تعیین کرد که فکری عاجل برای درمان این بیمار رو به موت داشته باشند!