در اسلام، احترام به والدین یکی از والاترین فرایض دینی است که پس از توحید و یکتاپرستی قرار میگیرد. این موضوع چنان اهمیت دارد که در ۹ سوره از قرآن کریم به طور مستقیم مورد تأکید قرار گرفته است.
سوره اسراء، آیات ۲۳-۲۴: «وَ قَضی رَبُّکَ أَلّا تَعْبُدُوا إِلّا إِیّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً، إِمّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ کِلاها فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَریماً وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَّبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانی صَغیراً»
ترجمه: پروردگارت فرمان داده که تنها او را بپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید. اگر یکی از آن دو یا هر دو نزد تو به سن پیری رسیدند، حتی «اُف» به آنان مگو و بر سرشان فریاد نزن و با ایشان سخنی شایسته بگوی و از روی مهربانی، بال فروتنی برایشان بگستر و بگو: پروردگارا! همانگونه که آنان مرا در کودکی پرورش دادند، تو نیز بر آنان رحم کن.
سوره لقمان، آیه ۱۴: توصیه به شکرگزار بودن نسبت به والدین همپایه با شکرگزاری از خداوند ذکر شده است.
درجهبندی احترام از نگاه معصومین (علیهم السلام): در روایات اولویت با مادر دانسته شده است. همچنان که پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: «الجَنَّةُ تَحْتَ أَقْدَامِ الأُمَّهاتِ» (بهشت زیر پای مادران است) و نیز در روایتی دیگر در پاسخ به سؤال «أَیُّ النَّاسِ أَحَقُّ بِحُسْنِ صُحْبَتِي؟» (چه کسی بیشتر از همه شایسته نیکی من است؟)، پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) سه بار گفتند: «أُمُّکَ» (مادرت) و بار چهارم «یأَبُوکَ» (پدرت).
مصادیق عملی احترام در دوران مختلف عمر والدین
الف) دوران سالمندی و ناتوانی:
۱. صبر و تحمل: تحمل تغییرات خلقی، فراموشی یا بیماریهای دوران پیری
۲. خدمترسانی مستقیم: کمک در امور شخصی، تغذیه، نظافت
۳. مراقبت پزشکی: تأمین هزینههای درمان و همراهی در مراحل درمان
۴. عدم واگذاری به سرپناههای سالمندی: جز در شرایط ضروری و با رضایت آنان