ابوزکریا نجیبالدین یحیی بن احمد هُذلی حِلی، معروف به یحیی بن سعید حلی، از علمای شیعه در سال ۶۰۱ق در کوفه به دنیا آمد و در حله زندگی کرد. وی از طرف مادر، نوه ابن ادریس حلی از فقهای شیعه و از طرف پدر، پسرعموی محقق حلی است.
جدش یحیی الاکبر از فقهای حله بود و احمد (پدر ابن سعید) و حسن (پدر محقق حلی) از فرزندان او بودند. محمد بن یحیی، فرزند وی نیز از فقهای شیعه بوده است.
عدهای معتقدند یحیی بن سعید در شب عرفه سال ۶۹۰ق در ۸۹ سالگی در حله از دنیا رفت بعضی دیگر مرگ وی را در سال ۶۸۹ق میدانند.
عمر بن محمد بن عبدالرحمان بصری، معروف به ابن اُذَینه از محدثان شیعه در قرن دوم قمری و از اصحاب امام صادق و امام کاظم (علیهماالسلام). از ابن اذینه ۴۸۲ روایت در منابع حدیثی شیعه نقل شده است و رجالیان شیعه وثاقت او را تأیید کردهاند. بیشتر روایات منقول از وی فقهی است؛ با این حال در برخی مسائل کلامی مانند امامت نیز روایاتی دارد.
ابوالحسین اسحاق بن ابراهیم بن سلیمان (درگذشت اواخر قرن ۴ هجری قمری)، مشهور به اِبن وَهْب، از عالمان شیعی و نویسنده کتاب البرهان فی وجوه البیان در علم معانی و بیان. او به خاندانی معروف تعلق دارد که از زمان یزید بن ابیسفیان در شام تا اواخر قرن سوم قمری در بغداد به کار کتابت مشغول بودهاند.
ابوالفضل اسعد بن احمد طرابلسی قاضی و عالم امامی، در سده ۵ و اوایل سده ۶ هجری قمری و ۱۱ و ۱۲ میلادی است. از تاریخ و محل تولد وی اطلاعی در دست نیست. اسعد مدتی در صیدا سکنی داشت، تا آنکه صلیبیان آنجا را به تصرف خویش در آوردند و او در آنجا به قتل رسید. تصرف صیدا از سوی صلیبیان در ۵۰۴ق واقع شده بود.
ابونصر فارابی، در حدود سال ۲۵۷ هجری قمری در دهکده وسیج از ناحیه فاراب خراسان به دنیا آمد.
وی در جوانی برای تحصیل به بغداد رفت و نزد متی بن یونس به فراگرفتن منطق و فلسفه پرداخت. سپس به حران سفر کرد و به شاگردی یوحنا بن حیلان درآمد.
از آغاز کار، هوش سرشار و علمآموزی وی سبب شد که همه موضوعاتی را که تدریس میشد، به خوبی فرا گیرد. به زودی نام او به عنوان فیلسوف و دانشمند شهرت یافت و چون به بغداد بازگشت، گروهی از شاگردان، گرد او فراهم آمدند که یحیی بن عدی، فیلسوف مسیحی، یکی از آنان بود.
شیخ علی نمازی شاهرودی در سال ۱۳۳۳ق مصادف با ۱۲۹۴ش در شاهرود زاده شد. پدرش محمد نمازی شاهرودی از علمای آن دیار بود که بیش از ۷۰ سال مبلغ دین بود و از مراجعی چون سید ابوالحسن اصفهانی و سید محمد فیروزآبادی، اجازه اجتهاد داشت. نمازی شاهرودی در ۲ ذیالحجه سال ۱۴۰۵ق مصادف با ۲۸ مرداد سال ۱۳۶۴ش در مشهد درگذشت و در یکی از حجرههای صحن آزادی (صحن نو) در حرم امام رضا (علیهالسلام) بهخاک سپرده شد. نمازی، مقدمات و سطوح عالی را در همان شهر نزد پدر خود و دیگر عالمان آن دیار فرا گرفت و در اوائل جوانی حافظ کل قرآن شد.
عزالدین حسین بن مساعِد حسینی حائری، عالم، محدّث و نسب شناس شیعی قرن نهم و دهم، از اساتید کفعمی و صاحب کتاب تُحفَةُ الابرار فی منَاقب اَبِی الائمةِ الاَطهار در مناقب امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است.
از سال تولد، وفات و زندگی وی اطلاع دقیقی در دست نیست. سید محسن امین[۱] بر پایه برخی اسناد خطی موجود در جبل عامل، حسین بن مساعد را از اهالی عیناثا در جبل عامل دانسته که با برادرانش، سیدعبدالحق و سیدزین الدین، به عراق رفته و در کربلا سکونت گزیده است و هر سه در همانجا فوت کردهاند. براین اساس، حسینی حائری از فقهای برآمده از مکتب کربلا به شمار رفته است.
آیتالله سید جواد خامنهای فرزند سید حسین در جمادیالآخر سال ۱۳۱۳ قمری برابر با سال ۱۲۷۴ شمسی در نجف اشرف و در خانوادهای روحانی دیده به جهان گشود و در کودکی به همراه خانواده به تبریز مهاجرت کرد. سید جواد خامنهای از سادات حسینی است و نسبش به امام سجاد (علیهالسلام) میرسد.
ابوالقاسم ریاضی ۱۴ شوال ۱۳۰۹ق در شهر خوانسار به دنیا آمد. وی از عالمان خاندان خوانساری است. خاندان خوانساری همگی فرزندزادگان محب الله بن قاسماند که نسب او با ۷ واسطه به صالح قصیر و در نهایت به امام کاظم (علیهالسلام)، میرسد. عالمان این خاندان بیشتر در ایران، به ویژه در خوانسار، گلپایگان و اصفهان و برخی در عراق و هند سکونت داشتند. خوانساری برای حصول علم به نجف رفت. آقابزرگ طهرانی تاریخ وفات وی را سال ۱۳۸۰ق ذکر نمود است ولی برخی نیز ۲۰ دی سال ۱۳۴۱ش ذکر کردهاند وی در گِلگت در شمال پاکستان درگذشت و در محلهای بنام مَجِینِی محله دفن شد. بر مدفن او بقعهای بنا گردید.