در طب سنتی ایران، ورزش تنها یک فعالیت بدنی برای تقویت عضلات نیست؛ بلکه یکی از ارکان ششگانه حفظ سلامتی (سته ضروریه) به شمار میرود که نقشی بنیادین در تعادل اخلاط، تقویت حرارت غریزی و دفع مواد زائد از بدن ایفا میکند. حکیمانی چون ابنسینا، رازی و اهوازی، ورزش را در کنار تغذیه، خواب، دفع و احتباس، هوا و اعراض نفسانی، از ضروریات تندرستی دانستهاند. این مقاله میکوشد تا مفهوم، مبانی نظری، زمانشناسی، معیارهای اعتدال و توصیههای ویژه ورزش را از منظر طب سنتی ایرانی به صورت پیوسته و نظاممند تبیین کند.
در قرآن، پیامبر اسلام (ص) با مجموعهای از صفات و رفتارهای اخلاقی معرفی میشود: رحمت، رأفت، نرمخویی، عفو، صبر، عدالت، مشورت، حکمت، توجه به ضعیفان، تعلیم، تزکیه، عبادت و توکل.
دشمنان اسلام، دین را عامل عقده و فشار درونی میدانند؛ از همین رو خودشان با فیلمها و رمانهای مبتذل، بدحجابی و تحریکات جنسی، گمان میکنند میتوانند نیرو و فشار درونی انسان را آزاد کنند تا بشر زندگی آرامی را تجربه کند. آنها میگویند دین باعث عذاب وجدان، اضطراب و پارادوکس است، در حالی که خودشان با آموزهها و سبک زندگیای که دارند، آینده فرزندان را نابود میکنند.
فرزند برای خانواده، یک نعمت و در عین حال امانت الهی است و والدین در قبال حفظ و نگهداری و رشد و به کمال رساندن او مسئول هستند. لذا وقتی فرزند نوجوانشان دچار خطا شود، به جای تنبیه بدنی، با استدلال و گفتگو، اولا فرزند خود را نسبت به کار خوب و بد(چیستی و چرایی) آگاه می کنند؛ ثانیا علل و زمینه های بروز این گونه رفتارها را بررسی می کنند؛ و ثالثا راهکار مقابله و جبران ارائه می دهند.
رهبر شهید انقلاب میفرمایند: «پول لایق این نیست که هدف زندگی باشد؛ مقام و قدرت و موقعیّتهای اجتماعی حقیرتر از آن هستند که هدف زندگی انسان قرار بگیرند. هدف زندگی بندگی است، رسیدن به خدا است. راهش هم فقط همین است: "سِلمٌ لِمَن سالَمَكُم وَ حَربٌ لِمَن حارَبَكُم".
مراد از مراقبه، نه گوشهگیری و عزلت؛ بلکه «حضورِ ناظر» در همه مراحل زندگی است و محاسبه یعنی حساب و کتاب و رسیدگی به اعمال روزانه؛ یعنی هر شب، پیش از آنکه سر بر بالین نهیم، قدر در کارهای روزانه تأمل و تفکر کنیم و از خود بپرسیم: «در ازای سرمایهای که امروز از دستم رفت، چه به دست آوردم؟ از صبح تاکنون چه کارهای انجام دادم؟ انگیزه من در انجام آنها چه بوده است؟ برای خدا و ذخیره آخرت بوده یا برای دنیا و دلخوشی خودم و دیگران؟
تحقیر، تمسخر و توهین را باید یکی از ظریفترین و در عین حال مخربترین اشکال خشونت روانی دانست. خشونتی که نه مشت میزند، نه استخوان میشکند؛ اما هویت انسانی را هدف میگیرد و لایهلایه آن را فرسایش میدهد.