زمانی که تلفن همراه وارد زندگی ما شد، موجی از شادی تمام جامعه را فرا گرفت و این شادی هر روز با ورود امکانات جدیدتر رو به افزایش است. اما در این میان، گاهی یادمان می‌رود که در معامله با دنیای مجازی، چه دادیم و چه ستاندیم؟ از این رو فارغ از هر نوع تعصب بی‌جا نسبت به فناوری‌های سودمند، به برخی از مشکلات روان‌شناختی مرتبط با فضایی صحبت می‌کنیم که کارشناسان نکته‌سنج تلاش دارند به ما القا نمایند که دنیای حقیقی است نه مجازی. به عبارتی دیگر، وقتی بخش زیادی از ذهن کاربران را چنین فضایی پر کرده است و در شبانه‌روز ارتباط با آن، حتی گاهی بیشتر از ارتباط با اطرافیان و اعضای خانواده می‌گردد، دیگر نمی‌توان نام فضای مجازی بر آن گذاشت.

با نگاهی عمیق‌تر به دنیای رسانه‌هایی که دشمن عزیز! در اختیار ما گذاشته است، دست کم به چند آسیب پی می‌بریم که به مرور و با توجیه و لذت در ذهن و جان ما رسوب می‌کند و استحاله آرامی را پدید می‌آورد. برخی از این آسیب‌ها را با هم مرور می‌کنیم:

1. وقت مهم نیست:

یکی از پیام‌های خطرناک که به‌تدریج در ما رسوب می‌شود این است که هر وقت و به هر میزان خواستید می‌توانید ارتباط بگیرید. اصلاً مهم نیست که چقدر وقت گذاشته‌اید؛ بلکه آن چه مهم است میزان لذت شما از این ارتباط است. اگر تعداد ساعت‌هایی که گروه سنی نوجوان و جوان با آن همه استعداد و توانایی پای این نرم‌افزارها هدر می‌دهند را جمع کنیم، به آمار وحشتاکی می‌رسیم که می‌توانست تبدیل به شکوفایی فرد و جامعه او شود.

2. حریمی وجود ندارد!

ارتباط حق شماست و با هر کسی، از هر جنسی، با هر فکری و به هر شیوه‌ای که خواستید می‌توانید لینک شوید، او را عضو گروه خود کنید و با همدیگر تبادل نظر داشته باشید. مهم نیست که شما آمادگی فکری روبرو شدن با افرادی بی‌دین، دور از اخلاق، وسوسه‌انگیز و مانند آن را داشته باشید یا خیر! اگر محرم و نامحرمی گفته‌اند، اولاً این مال قدیمی‌هاست و ثانیاً برای دنیای واقعی است، نه ارتباطات مجازی! دیگران روح شما را دوست دارند، نه جسم شما را!

دست‌مریزاد به شیطان که چنین نفوذی را پیاده کرده و این افکار را بدون جنگ و خون‌ریزی در ذهن نسل نو انداخته است. شگرد شیطان، زیبا جلوه دادن کارهای پرآسیب است!

3. هیچ‌چیز مهمی در زندگی نیست!

همه چیز بازی است! همه چیز شوخی است! هیچ‌چیز جدی و مهمی در دنیا وجود ندارد! شما آن قدر مهم هستید که اجازه داشته باشید با باورهای خودتان شوخی کنید، طنزهای مذهبی و اعتقادی مبادله کنید، قومیت ها را مسخره کنید! شما بسیار مهم هستید!

باورتان می‌شود که این چکیده یک نظریه علمی در غرب است و الان با ترویج فضای رسانه ای به راحتی در حال پیاده شدن در زندگی ما است. نسلی که ساعت‌ها پای دنیای مجازی قربانی می‌شود، چگونه تن به تعهدها خواهد سپرد و چگونه از نوجوانی که ذائقه روانی‌اش با بی تحرکی و بی مسئولیتی ترکیب شده، انتظار دارید به رفتارهای دینی ثابت مانند نماز، حفظ حریم‌های ارتباطی، تلاش برای موفقیت، آینده سازی و مانند آن فکر کند!

4. نیاز نیست پاسخگوی افکار و رفتار خود باشید!

شما می‌توانید با هر کسی و هر چیزی شوخی کنید حتی با مقدسات! کافی است خلاقیت داشته باشید و تعداد بیشتری را با همین شوخی‌ها جذب گروه خود کنید. کسی از شما بابت اظهارنظر، ترویج افکار ضددینی و همین حرف‌هایی که رد و بدل می‌کنید، باز خواست نمی‌کند. شما یک انسان کاملاً آزاد و رها هستید که فعلاً در دنیای مجازی و چند وقت دیگر در دنیای واقعی هم می‌توانید به ترویج افکار خودتان بپردازید!

5. آدم موفق؛ یعنی آدم پرارتباط!

هر که بامش بیش، برفش بیشتر! هر که با تعداد بیشتری ارتباط داشته باشد، انسان موفق‌تری است. مهم نیست که از این ارتباط تاثیر بپذیرد یا تاثیر بگذارد. مهم نیست که این ارتباط باعث پیشرفت تحصیلی و حرفه‌ای‌اش شود یا او را دچار افت کند! حتی اگر این ارتباط زیاد باعث تنش‌های خانوادگی هم شد، باز مقاوم و مقتدر پای آن بمانید! شما دیگر نباید در این دنیا با این همه ابزارهای ارتباطی، تنها باشید. هیچ‌کس نباید تنها باشد!

با اندکی دقت در برخی آسیب‌ها، شاید وقت آن رسیده باشد که سری به موجودی خودمان بزنیم و سراغی از آن بگیریم! شاید مرکب راهوار ما را هم از ما گرفته باشند که این‌چنین با دست و دل بازی، امکانات خوش بودن ما را فراهم کرده‌اند! شاید روزی که متوجه می‌شویم، کمی دیر شده باشد! نکند امواج رنگارنگ، غافلمان کند و از مقصد باز مانیم. نگویید که نگفتیم!

6. اولویتی در کار نیست!

فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی همه اولویت‌های ما را به هم می‌ریزند. ذهنی که به تماشاگری عادت کرده باشد، نمی‌تواند تصمیم‌های استاندارد گرفته یا آن‌ها را دسته‌بندی نماید. فضای دیجیتال ذهن را به سوی غرق‌شدگی و فرورفتگی بی‌هدف سوق می‌دهد و توان اولویت‌گذاری را از ما سلب می‌نماید.

چندپیشنهاد:

1. اگر هنوز در این فضا وارد نشده‌اید، نیازی به تجربه کردن آن نیست!

2. اگر قصد دارید هدفمند وارد این فضای مجازی شوید، برنامه محتوایی و زمان ورود و خروج خود را مشخصاً به خودتان اعلام کنید.

3. اگر وابسته شده‌اید؛ به‌تدریج از میزان استفاده خود کم کنید. همچنین بار عاطفی این ارتباط را کاسته و به سمت بار علمی و عقلانی آن حرکت کنید.

4. ترجیحاً نرم‌افزارها را روی سیستم خانگی نصب کنید، نه گوشی همراه که هر لحظه در دسترس شماست.

5. برخورد فعال با رسانه داشته باشید؛ شما الگو هستید و افراد زیادی قرار است سبک زندگی شما را پیروی کنند.

6. مدیریت لذت داشته باشید و تمام لذت را در استفاده از دنیای مجازی خلاصه نکنید.

7. به مسئولیت‌های خودتان فکر کنید تا بتوانید عبور راحت‌تری از جذابیت‌های شبکه‌های اجتماعی داشته باشید.

8. نگاه نقاد را جایگزین پذیرش بدون چون و چرا نمایید.

9. حتماً با فضای مطالعه غیردیجیتال مأنوس باشید تا ذهنتان را از دست ندهید. مجله بخوانید، کتاب مطالعه کنید و فعال عمل نمایید.

10. یادمان باشد که ما از رسانه مهم تریم؛ ماییم که به رسانه خط می‌دهیم!                                    (مرکز مشاوره مأوا)