مستندات تاریخی، نشان‌دهنده رد پای انگلیس در موضوع جزایر سه‌گانه است، به نحوی که یکی از نویسندگان و تاریخ‌پژوهان می‌نویسد: اشغال جزایر سه‌گانه ایران در بازه سال‌های ۱۹۰۳ تا ۱۹۷۱ میلادی، صرفاً به ابتکار استعمار انگلیس بود. به گزارش فارس: سید کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، در دیدار سفیر ژاپن گفت: جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک موضع اصولی با هرگونه مداخله نظامی و نقض حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها مخالف است و به اعتقاد اینجانب، بهترین راه برای حل و فصل اختلافات ارضی بین ژاپن و روسیه بر سر جزایر چهارگانه، مذاکره مستقیم  بین دو کشور است. می‌توان این اظهارنظر را مرتبط با ششمین نشست مشترک وزرای امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و روسیه دانست. در بیانیه پایانی این اجلاس، روسیه از تلاش‌های امارات برای ایجاد راه‌حل مسالمت‌آمیز برای مسئله جزایر سه‌گانه تنب‌کوچک، تنب‌بزرگ و ابوموسی حمایت کرده بود.

معترضان نسبت به این بیانیه، متن آن را مشابه با بیانیه اجلاس مشترک سران کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و چین دانسته بودند. در بند ۱۲ این بیانیه مشترک نیز تأکید شده بود؛ «رهبران از تلاش‌های مسالمت‌آمیز؛ شامل ابتکارها و پیشنهادهای امارات برای رسیدن به راهکار صلح‌آمیز برای مسئله سه جزیره تنب‌بزرگ، تنب‌کوچک و ابوموسی از راه مذاکرات دوجانبه بر مبنای قوانین بین‌المللی حمایت می‌کنند» این نخستین‌بار نیست که امارات به دنبال سندسازی درباره مالکیت جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس است. هنگامی که به هر نقشه‌ای نگاه می‌کنیم، نگین سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس یا همان تنب‌کوچک، تنب‌بزرگ و ابوموسی در آن می‌درخشند. اما، چرایی ادعای چندین ساله امارات درباره مالکیت این جزایر، یک موضوع مهم است که باید بررسی شود.

 جزایر سه‌گانه ایران، مهم و با اهمیت همچون یزد و کرمان

با نگاهی به تاریخ منطقه غرب آسیا و حضور نیروهای فرامنطقه‌ای به نام‌های متعددی همچون پرتغال، انگلیس، اسپانیا، آمریکا و... برمی‌خوریم. کشورهایی که هر کدام به قصد تصرف منابع خلیج‌فارس و تسلط بر این منطقه راهبردی به این منطقه آمدند. این متجاوزان یا در همان ابتدا و در مقابل مقاومت ایران یا شکست تلخی را تجربه کردند و یا پس از مدت بسیار کوتاه استقرار در یک منطقه، با حمله فوج (سپاه) ایران شکست خورده و منطقه را ترک کردند. تاریخ روایت بهتری از این موضوع دارد: محمدعلی بهمنی قاجار، استاد دانشگاه و تاریخ‌پژوه در این باره می‌گوید: «حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه، امری تردیدناپذیر است. تا جایی که استعمار انگلیس در سال ۱۹۰۳ میلادی وارد خلیج‌فارس شده و مانع استمرار حاکمیت ایران بر جزایر سه‌گانه می‌شود. نسبت ایران با جزایر، همچون نسبت با یزد و کرمان است»

 به گفته وی،‌ «حاکمیت ایران طبق نقشه‌هایی که خود انگلیسی‌ها در سال ۱۸۸۶ میلادی به صورت رسمی به ایران دادند که تعلق جزایر به ایران را نشان می‌دهد؛ بنابراین، ما با جایی اختلاف نداریم که بخواهیم آن را به مرجع بین‌المللی ببریم»

با نگاهی به این روایت مستند تاریخی مشاهده می‌کنیم که رد پای روباه پیر در این موضوع نیز همچون سایر موضوعات پرچالش و متلاطم به چشم می‌خورد. به نحوی که بهمنی قاجار در این خصوص می‌گوید که اشغال جزایر سه‌گانه ایران در بازه سال‌های ۱۹۰۳ تا ۱۹۷۱ میلادی صرفاً به ابتکار استعمار انگلیس بود. حتی شیوخ راس الخیمه و شارجه، علاقه‌ای برای تصرف آن منطقه نداشتند.

باید عنوان کرد، در منابع متعددی تاریخی همچون کتاب جزایر ابوموسی و جزایر تنب‌بزرگ و تنب‌کوچک نوشته دکتر ایرج افشار، از نقش اصلی انگلیس در تحریک شیخ شارجه و سایر شیوخ در ادعای مالکیت جزایری همچون ابوموسی، پرده برداشته شده است.

موقعیت جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس

 ریشه تاریخ تعلق جزایر سه‌گانه به ایران

تعلق جزایر سه‌گانه به ایران، از دیرباز تا کنون علاوه بر مستندات تاریخی، مستندات فرهنگی نیز دارد. در باب نامگذاری آن‌ها،‌ تنب و یا درست‌تر آن تمب؛ واژه فارسی سره‌ای است که در گویش‌های محلی جنوب ایران، شامل لهجه‌های لارستانی، بندری، تنگستانی و دشتستانی به معنای تپه و تَل به کار می‌رود. علت نامگذاری نیز این است که دریانوردان محلی هنگام نزدیک شدن به این جزایر، آن‌ها را به شکل تپه‌ای در میان آب می‌دیدند و به همین دلیل،‌ عنوان تمب را به هر دو جزیره اطلاق کردند. 

کهن‌ترین متن تاریخی که در آن نام «تنب» آمده، کتاب الفوائد فی اصول علم البحر و القواعد اثر ابن ماجد، دریانورد مشهور سده‌های ۹ تا۱۰ هجری قمری است.

نقشه خلیج‌فارس مربوط به سال ۱۸۳۳ میلادی - جزایر ابوموسی و جزایر تنب‌بزرگ و تنب‌کوچک با رنگ قرمز مشخص شده است

 دکتر ایرج افشار در کتاب جزایر ابوموسی و جزایر تنب‌بزرگ و تنب‌کوچک درباره نام جزیره ابوموسی نوشته است: «این واژه از دو پاره، بو و موسی تشکیل شده است که بو به معنی رایحه است و مخفف؛ بود، باشد، باشم و بوم هست. بوم به معنی جا، مقام منزل و مأوا و سرزمین است به طوری که می‌گویند مرغ بوم، گرفت؛ یعنی آشیانه خانه و وطن گرفت در اوستا bümi سانسکریت ،bhumi پارسی باستان bum پهلوی büm به معنی سرزمین آمده است. موسی نام شخص است و ابوموسی یعنی سرزمین موسی؛ بنابراین می‌توان گفت که پیش از اسلام، شخص ایرانی‌الاصل معروفی به نام موسی در این جزیره زندگی و حکومت می‌کرده و نام جزیره از نام او مأخوذ و به سرزمین موسی (ابوموسی) معروف شده است.

نقشه منطقه خلیج‌فارس متعلق به سال ۱۸۸۶ میلادی، ترسیم شده توسط اداره اطلاعات وزارت جنگ انگلیس که در آن، جزایر سه‌گانه در قلمرو ایران هستند

 در حدود سال ۱۸۹۱میلادی (۱۳۰۹)، انگلیس جزایر ابوموسی، تنب‌بزرگ و تنب‌کوچک را که از روزگاران کهن در تملک ایران و جزو لاینفک خاک آن بود، به ملاحظات استعماری به طور موقت و غیرقانونی اشغال کرد. به بیان دیگر دولت این کشور، مانع اعمال حق مسلم حاکمیت ایران بر جزایر شد. به گفته بهمنی قاجار، «اشغال جزایر سه‌گانه ایران، صرفاً به ابتکار استعمار انگلیس بود. حتی شیوخ راس الخیمه و شارجه، علاقه‌ای برای تصرف آن منطقه نداشتند». دریادار احمد عابدیان از فرماندهان عملیات آزادسازی جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس در این خصوص می‌گوید: «این جزایر که شاهراه اقتصادی ایران محسوب می‌شوند، در سال ۱۸۹۱ میلادی، به اشغال انگلستان درآمدند و این اسارت ۸۰ سال به درازا کشید تا اینکه در سال ۱۹۷۱ میلادی دوباره به آغوش وطن بازگشتند» امارات که چندین سال است نسبت به جزایر سه‌گانه ایرانی ادعا دارد، طبق تاریخ، دو سال پس از استقلال مجدد این جزایر از استعمار انگلیس، تأسیس شده است. حال چگونه، یک کشور می‌تواند نسبت به چنین مناطقی ادعا داشته باشد؟!

ادامه دارد...