مَمالیک به سلاطینی گفته می‌شود که در طول سه قرن بر مصر و شام حکومت می‌کردند. ممالیک جمعِ «مملوک» به معنای «غلام»، بیشتر در مورد غلامان سفیدپوست به کار می‌رود. ممالیک اصالتاً از غلامان اقوام ترک یا چـَرکَس بودند. ایشان در ابتدا به‌عنوان سپاه مزدور سلسله ایوبی (1174-1254م.) خدمت می‌کردند که به‌تدریج به مراتب بالای نظامی و سیاسی رسیدند.

حکومت ممالیک در سال ۶۴۸ قمری/۱۲۵۰ میلادی با سقوط ایوبیان و قدرت‌گیری عزالدین ایبک بر مصر و شام آغاز شد. پس از حدود 275 سال، سلطان سلیم اول عثمانی، در سال ۹۲۳ قمری/۱۵۱۷ میلادی مصر را فتح کرد و به حکومت ممالیک پایان داد.

در دوران حکومت ممالیک، دو سلسله از ایشان فرمانروایی کردند:

سلاطین مملوکی بَحری (دولة الأتراک / دولة الترک) از سال 648 تا 793 قمری / ۱۲۵۰ تا ۱۳۸۲ میلادی

سلاطین مملوکی بُرجی (دولت چَرکَسی) از سال 793 تا 923 قمری

ممالیک بحری اصالتاً از قبایل دشت‌های جنوبی روسیه بودند؛ ولی ممالیک برجی از اقوام بومی و کهن ناحیه قفقاز (سرزمین قبچاق و اطراف رود ولگا) به شمار می‌رفتند.

برخی از سلاطین این سلسله مانند بیبرس، قلاوون، قایتبای، ملک الناصر، از سایر حاکمان این سلسله از شهرت بیشتری برخوردارند. از مهم‌ترین وقایع دوران این سلسله، پیروزی آنان بر مغولان بود که پیشروی آنان در غرب جهان اسلام را متوقف کرد.