الف) نخبگان و استعدادهای برتر

 ۱ - نرخ جابجایی دانش آموختگان دانشگاهی به دیگر کشورها در مقایسه با کل دانشجویان کشور

قبل از انقلاب ۴۰ درصد دانشجویان ایرانی در خارج از کشور تحصیل می‎کردند؛ اما در سال ۹۷ فقط ۱ درصد آنان برای تحصیل به خارج از کشور می‎روند؛ بنابراین میزان مهاجرت تحصیلی شده است. ایران طبق گزارش مشترک سازمان ملل و  OECD، از نظر شاخص نسبت تعداد مهاجران تحصیلکرده به کل تحصیلکردگان داخل کشور، در گروه کمتر از  ۲ درصد قرار دارد.

 ۲ - نسبت مهاجرت تحصیلی ایرانیان به مهاجرت تحصیلی بین‌المللی

از ۴۰ سال گذشته در سراسر جهان تعداد دانشجویانی که برای ادامه تحصیل مهاجرت می‌کنند ۶ برابر شده است؛ اما تعداد دانشجویان مهاجر ایرانی نصف شده است؛ بنابراین این تعداد به نسبت کشورهای دنیا ۱۲ برابر کاهش یافته است.

 ۳ - میزان مهاجرت دانشجویان به آمریکا

تعداد دانشجویان ایرانی که جهت تحصیل به آمریکا مهاجرت می‌کنند از ۵۷ هزار نفر در سال ۵۷ به ۱۲ هزار نفر در حال حاضر رسیده و ۵ برابر کاهش نشان می‌دهد.

 ۴ - نرخ جابجایی دانش آموختگان دانشگاهی به دیگر کشورها در قیاس با منطقه و کشورهای در حال توسعه

در حالی که میانگین مهاجرت دانشجویان ایرانی در حال حاضر ۱ درصد است میانگین نرخ مهاجرت دانشجویان در دنیا بین ۳ تا ۴ درصد، در خاورمیانه در سال ۲۰۰۸، ۹/۷ بوده است. همچنین از میانگین کشورهای در حال توسعه نیز کمتر بوده و طی سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ نصف شده است.

 ۵ - رتبه دانشگاه مقصد دانشجویان مهاجر ایرانی

از میان دانشجویانی که برای تحصیل به خارج از کشور مهاجرت کرده‌اند تنها ۱ درصد به ۱۰ دانشگاه برتر دنیا وارد شده‌اند و مابقی به دانشگاه‌های معمولی وارد شدند؛ بنابراین ۹۰ درصد از آنان الزاماً نخبه یا استعداد برتر نیستند.

 ۶ - نرخ ماندگاری دانش آموختگان مهاجر

۸۵ درصد دانشجویانی که برای تحصیل به کشورهای اروپایی می‌روند، پس از اتمام تحصیل در آنجا باقی نمی‌مانند و تنها ۱۵ درصد دانشجویان ایرانی محصل در کشورهای اروپایی پس از اتمام تحصیل در کشور باقی می‎مانند. براساس گزارش بنیاد ملی علوم آمریکا NSF نرخ ماندگاری پس از تحصیل دانشجویان ایرانی مهاجرت کرده به اروپا در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ بطور میانگین ۱۵ درصد است که کمتر از میانگین نرخ ماندگاری تحصیل کردگان سایر کشورهای در حال توسعه در اروپا و آمریکاست.