انقلاب اسلامی با همه چالش‌های داخلی و بیرونی که بر سر راه خود داشته و دارد، به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله العالی) یک چله پر افتخار را بدون خیانت به آرمان‌هایش پشت سر گذاشته و وارد گام دوم حیات خود شده است. انقلاب اسلامی در حالی وارد گام دوم شده و توانسته دستاوردهای مهمی را کسب کند که در گام اول حیات خود با انواع و اقسام موانع داخلی و خارجی از تجزیه طلبی، ترور رهبران انقلاب و نیروهای انقلابی، جنگ، تحریم و… روبه‌رو بوده است.

نکته حائز اهمیت در تحلیل اهمیت وقوع و کارکردهای انقلاب اسلامی آن است که این رخداد بزرگ، ایران را که در یک مسیری که با تضعیف، تجزیه و تحقیرهای تاریخی روبه‌رو بود، رهانید و با تغییر رویکردهای گذشته، ایران را در شرایط و مسیری قرار داد که هر جامعه و نظام سیاسی که به پیشرفت تمایل دارد، در پی تحقق و دست یافتن به آن‌هاست.

مهم است که این دریافت به روشنی در مردم به وجود آید که انقلاب اسلامی یک دوران و مسیر طولانی مدت که مختصات اصلی آن تخریب هویت اسلامی - ایرانی، تجزیه ایران و استیلای قدرت‌های بیگانه بود را تغییر داده و ایران را در مسیری عزتمندانه قرار داده است. به برخی از رئوس کلی این تغییرات اشاره می‌شود:

۱ – در عرصه سیاست خارجی بر اساس قاعده "نفی سبیل" تسلط هیچ قدرتی بر نظام جمهوری اسلامی پذیرفته نمی‌شود و اصول حکمت، عزت و مصلحت در عرصه تعامل مورد توجه هستند.

۲ – در عرصه سیاست داخلی، مردم از طریق انتخابات و دیگر آزادی‌های سیاسی و اجتماعی در سرنوشت خود نقش ایفا می‌کنند.

۳ – در عرصه امنیت، تکیه اساسی و رویکرد کلان بر مبنای امنیت مردم پایه و درونی مدنظر است.

۴ – در عرصه فرهنگ، رویکرد اعلام شده بر هویت اسلامی - ایرانی و نفی غربگرایی استوار است.

۵ – در بخش اقتصاد، رویکرد مطلوب رهایی از اقتصاد تک محصولی و بهره‌گیری از توانمندی‌ها و ظرفیت‌های درونی کشور مورد نظر است.

با وجود اعلام و طراحی رویکردهایی که به آن‌ها اشاره شد باید گفت که هرچند در بخش عملکردی، مردم و مسئولان به همه آرمان‌ها و مطالبات مورد نظر و اعلام شده خود در انقلاب اسلامی دست نیافته‌اند؛ اما در عین حال گام‌های مهمی برداشته شده و تحولات اساسی رخ داده که ابعاد مختلف آن باید مورد بحث قرار گیرد.