امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

آداب صدقه و انفاق

در آموزه‌های اسلامی، صدقه و انفاق تنها یک کمک مالی ساده نیستند؛ بلکه دارای آداب و شرایطی هستند که رعایت آن‌ها باعث پذیرش و افزایش ثواب می‌شود. این آداب را می‌توان در چند محور اصلی خلاصه کرد:
- نیت و انگیزه
قصد قربت: صدقه باید تنها برای رضای خداوند و به قصد تقرب به او باشد.
خلوص و پاکی مال: بهتر است صدقه از بهترین و پاک‌ترین اموال انسان باشد، نه از مال حرام یا شبهه‌ناک.
- رفتار با نیازمند
ادامه مطلب

ادب علم‌آموزی

آداب باطنی و درونی
این آداب به نیت و روحیه طالب علم و دانش‌پژوه مربوط می‌شود و زیربنای همه رفتارهای بیرونی است:
- اخلاص در نیت: هدف اصلی از آموختن دانش باید جلب رضایت خداوند و خدمت به بشریت باشد، نه خودنمایی، برتری‌جویی بر دیگران یا کسب شهرت. 
- تطهیر نفس و پرهیزگاری: قلب دانش‌آموز باید از رذایل اخلاقی مانند کبر، حسد و غرور پاک شود. علم، عبادت قلب است.
ادامه مطلب

آداب تفریح سالم

بر اساس متون دینی و پژوهش‌های روان‌شناسی، تفریح سالم نه‌تنها مجاز؛ بلکه ضروری است؛ اما مشروط به رعایت چارچوب‌هایی که آن را از «لهو و لغو» متمایز می‌کند. این آداب را می‌توان به طور خلاصه چنین ذکر کرد: 
معیارهای یک تفریح مطلوب
برای اینکه یک سرگرمی «سالم» و سازنده تلقی شود، لازم است این اصول رعایت شود:
۱. هدفمندی و تعادل در زمان: تفریحی مطلوب است که به رفع خستگی و ایجاد نشاط برای بازگشت به زندگی کمک کند، نه اینکه فرد را تنبل‌تر یا بی‌انگیزه‌تر کند.
ادامه مطلب

فن‌های نظم‌دهی در خانه

نظم و سازماندهی خانه نیاز به برنامه‌ریزی و عادت‌سازی دارد. در ادامه فن‌های کاربردی ارائه می‌شود:
۱. قانون ۵ دقیقه: هر کاری که کمتر از ۵ دقیقه طول می‌کشد را همان لحظه انجام دهید (مثلاً آویزان کردن لباس، شستن چند ظرف، مرتب کردن مبل).
 ۲. فن ۱۵ دقیقه در روز: هر روز فقط ۱۵ دقیقه به یک منطقه مشخص از خانه اختصاص دهید. تایمر بگذارید و بدون وقفه مرتب کنید.
۳. سیستم سبد دسته‌بندی: برای هر اتاق سبد یا جعبه مخصوص قرار دهید و وسایل پراکنده را در آن جمع کنید. سپس هفته‌ای یک بار سبدها را خالی و مرتب کنید.
ادامه مطلب

آداب گفتگو

آداب گفتگو به مجموعه رفتارها، نگرش‌ها و مهارت‌هایی گفته می‌شود که یک تعامل کلامی را محترمانه، مؤثر و سازنده می‌کند. این آداب فقط شامل «چه بگوییم» نیست؛ بلکه شامل «چگونه بگوییم»، «چگونه گوش بدهیم» و «چه زمانی سکوت کنیم» نیز می‌شود. هدف آداب گفتگو، پیروز شدن در بحث نیست؛ هدف، فهمیدن و فهمیده شدن است.
اصول پایه آداب گفتگو
۱. گوش دادن فعال: گوش دادن یعنی سکوت کردن تا نوبت حرف زدن خودمان برسد، نیست. گوش دادن فعال یعنی توجه کامل، تماس چشمی مناسب، سر تکان دادن و پرسیدن سؤال برای فهم بهتر. پیش از پاسخ دادن، مطمئن شویم منظور طرف مقابل را فهمیده‌ایم.
ادامه مطلب

آداب و احکام قرض الحسنه

قرض دادن در فقه اسلامی، عملی بسیار مستحب و ارزشمند شمرده شده است. پاداش آن حتی بیش از صدقه دانسته شده و روایت است که ثواب آن هیجده برابر است. در مقابل، کوتاهی در قرض دادن به نیازمند، نکوهیده و گناه است.
- کراهت قرض گرفتن بدون نیاز: درخواست قرض تنها در صورت نیاز واقعی مکروه نیست. هرچه نیاز شدیدتر باشد، کراهت آن کمتر می‌شود.
- مدارا با بدهکار: مستحب است طلبکار در مطالبه طلب خود مدارا کند و به بدهکار مهلت دهد. پیامبر (ص) فرمودند: کسی که با بدهکار خود مدارا کند، بدون حساب از پل صراط می‌گذرد.
ادامه مطلب

ادب همسرداری

ادب همسرداری مجموعه‌ای از رفتارها، گفتارها و نگرش‌هایی است که به حفظ احترام، محبت و آرامش در رابطه زناشویی کمک می‌کند. این مفهوم در فرهنگ و آموزه‌های دینی ما نیز بسیار مورد تأکید قرار گرفته است. در ادامه به مهم‌ترین اصول ادب همسرداری اشاره می‌کنیم:
 ۱. احترام متقابل
- خطاب کردن همسر با القاب محترمانه و مهربان
- پرهیز از تحقیر، سرزنش و مقایسه با دیگران
- احترام به عقاید، علایق و حریم شخصی یکدیگر
۲. گفتار نیکو
- سخن گفتن با لحنی آرام و محبت‌آمیز
- تشکر و قدردانی از زحمات همسر
ادامه مطلب

آداب عبادت

مهم‌ترین آداب عبادت را می‌توان در چند محور کلی خلاصه کرد: آداب قلبی (باطنی)، آداب گفتاری، آداب فعلی و آداب مربوط به زمان و مکان. در ادامه مهم‌ترین آن‌ها را فهرست می‌کنم:
۱. آداب قلبی (باطنی)
- اخلاص: عبادت فقط برای رضای خدا باشد، نه ریا و خودنمایی. - حضور قلب: توجه کامل به خدا و پرهیز از غفلت و پراکندگی فکر.
- خشوع و خضوع: فروتنی و شکستگی در برابر خداوند. - محبت و شوق: عبادت از سر عشق و اشتیاق، نه‌فقط عادت. - توکل و اعتماد: واگذاری امور به خدا و اعتماد به تدبیر او.
ادامه مطلب

روش‌های تربیتی اهل‌بیت(ع)

برخی از محققان، روش‌های تربیتی اهل‌بیت (ع) را به سه دسته تقسیم کرده‌اند:
روش‌های قطعی: مواردی چون مهرورزی، نصیحت، تکریم شخصیت، عدم تبعیض؛
روش‌های اصلاحی: مواردی چون بخشش، تغافل، تشویق، تنبیه متناسب، بازی، شرکت‌دادن در مراسم مذهبی؛
روش‌های کنایی: مواردی چون نصیحت پنهانی، برگزاری مسابقات و واگذاری برخی مسئولیت‌ها به فرزندان.
دوران‌های سه‌گانه در تربیت فرزند
ادامه مطلب

آداب گفتگو در خانواده

۱. گوش بده، نه اینکه فقط بشنوی
وقتی همسر یا فرزندت حرف می‌زند، بدون قضاوت و با دقت گوش کن. وسط حرفش نپر، برایش "پرسش روشنگر" بپرس و نشان بده که حرفش را فهمیدی. 
۲. خوبِ حرفش را ببین
بهترین معنا را به حرف طرف مقابل بده. بدگمانی نکن که "مگر نه اینکه منظورش این بود..."؛ حسن ظن داشته باش.
۳. با ملایمت حرف بزن
لحن و صدا، از خود کلمات مهم‌تر است. داد نزن، تحقیر نکن، کلمات رکیک به کار نبر. حتی در اوج خشم، کنترل زبانت را حفظ کن.
۴. تشکر کن، کوچک‌ترین کار را هم
ادامه مطلب

صفحه‌ها