طب سنتی ایران، سلامتی را در گرو تعادل مزاج می‌داند و برای حفظ این تعادل، شش اصل کلیدی را معرفی کرده است که به «ستة ضروریه» معروفند. این اصول، رویکردی پیشگیرانه داشته و بر مدیریت سبک زندگی مبتنی بر طبیعت تأکید دارند.

 ۱. هوا (کیفیت محیط تنفسی)

- تأثیر: تغییرات دما، رطوبت و آلودگی هوا، مستقیماً بر سلامت ریه و تعادل بدن اثر می‌گذارد.

- توصیه: تهویه مناسب، پوشش متناسب با فصل و پرهیز از هوای آلوده.

۲. خوردن و آشامیدن (تغذیه)

- تأثیر: کیفیت، کمیت و مزاج غذاها، نقش تعیین‌کننده‌ای در سلامت دارد.

به نظر شما چه عواملی سبب می‌شوند ما در طول روز بارها احساس خشم شدید و عدم کنترل هیجانات را تجربه کنیم؟ یا چرا دچار ضعف حافظه و کاهش تمرکز می‌شویم، به‌طوری‌که گاهی فراموش می‌کنیم وسایل خود را کجا گذاشته‌ایم و یا مجبوریم مطالب را چندین بار مطالعه کنیم تا آن‌ها را به‌خاطر بسپاریم؟

سلامت ارتباطی و اجتماعی؛ یعنی هنر خوب زندگی کردن با یکدیگر در کنار مهارت ورود مؤثر به جامعه. خانواده‌ای که این بُعد را جدی می‌گیرد، نه دیوار می‌کشد و نه مرزهایش را کاملاً از بین می‌برد؛ بلکه تعادلی ظریف میان حریم خصوصی و ارتباطات اجتماعی برقرار می‌کند.

اولین نشانه این سلامت، مرزهای شفاف اما منعطف است. هر کس بداند چه مسئولیتی دارد و در عین حال، برای تغییرات زندگی انعطاف‌پذیر باشد. 

دومین و مهم‌ترین رکن، گوش دادن فعال به جای شنیدن سطحی است؛ یعنی وقتی عضوی حرف می‌زند، دیگران با تمام وجود به او توجه کنند و احساسات پشت کلماتش را درک کنند.

سلامت جسمی خانواده در اسلام تنها به معنای بیمار نبودن نیست؛ بلکه به معنای داشتن «بدنی توانمند و نیرومند برای عبادت»، کار و زندگی اجتماعی است. قرآن و روایات، توجه به تغذیه پاکیزه، ورزش و پیشگیری از بیماری‌ها را از وظایف مهم یک خانواده تراز می‌دانند.

اصول کلیدی سلامت جسمی در خانواده

1.  تغذیه پاک و حلال (تأکید قرآنی):

طبیعت تابستان، گرم و خشک است و مهیج صفرا می‌باشد و باعث امراض صفراوی می‌گردد. یعنی اگر سر دردی در این فصل اوج بگیرد، این نوع سردرد صفراوی است و یا اگر بیماری‌های پوستی شخصی در این فصل زیاد شود، این نوع عارضه صفراوی می‌باشد. در فصل تابستان لازم است مقدار استراحت افزایش یابد. سُکنی گزیندن در مکان‌های خنک و نزدیک به آب روان که از دود و دم زندگی شهری دور باشد، بسیار مناسب است. از غذاها و نوشیدنی‌های گرم پرهیز گردد و در عوض از غذاها، نوشیدنی‌ها و میوه‌های سرد و مرطوب استفاده شود. حمام داغ و زیاده‌روی در جماع در تابستان زیان‌آور است. در تابستان پوشیدن لباس‌های نخی توصیه می‌شود.

یکی از مهم‌ترین این اصول این هست که تا تشنگی غالب نشود، نوشیدن آب زیان‌بخش خواهد بود.

بهداشت معنوی خانواده به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که سلامت روحی، اخلاقی و دینی اعضای خانواده را تضمین می‌کند. مهم‌ترین مؤلفه‌های آن عبارتند از:

۱. تقویت باورهای دینی: ایمان به خدا و آموزش مفاهیم دینی به زبان ساده به فرزندان.

۲. اقامه نماز: والدین مقید به نماز اول وقت باشند و نماز جماعت در خانه برگزار شود.

۳. انس با قرآن: تلاوت روزانه، آموزش مفاهیم و حفظ سوره‌های کوچک توسط فرزندان.

۴. ذکر و دعا: خواندن ادعیه به صورت خانوادگی و ذکر گفتن هنگام ورود و خروج.

شصتمین سوره قرآن کریم ممتحنه و نام‌های دیگر آن «الامتحان، الموده» (۱) می‌باشد. این سوره شریفه در مکه نازل شده و ۱۳ آیه دارد.

در فضیلت این سوره از رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله وسلم روایت شده است: هر کس سوره ممتحنه را قرائت نماید تمام مؤمنان از زن و مرد، از او شفاعت می‌کنند. (۲)