امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

به مناسبت سالگرد ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی مطرح می‌شود

عوامل پیروزی و بقاء انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی(ره)

محمد ملک‌زاده

 

سی و چهارمین سالگرد ایام رحلت بنیانگزار کبیر جمهوری اسلامی ایران امام خمینی(ره) را در حالی گرامی می‌داریم که دشمنی استکبار و ایادی آن علیه انقلاب اسلامی، امروز در قالب یک جنگ ترکیبی تمام عیار تداوم یافته است؛ اما دشمنان انقلاب همچون سالیان گذشته، هرگز نتوانسته‌اند خللی در حرکت رو به کمال جمهوری اسلامی وارد کنند. مهمترین دلایل این امر را باید در ویژگی‌های ذاتی انقلاب، پشتوانه مردمی و رهبری آن جستجو کرد. مهمترین عناصر سازنده انقلاب اسلامی و اقتدار آن را می توان در عوامل زیر خلاصه کرد:   
 دین و معنویت
یکی از مهم‌ترین عناصر سازنده انقلاب اسلامی، عامل گرایش به دین و معنویت و وابستگی انقلاب به آموزه‌های دینی است. این عامل از جمله مهم‌ترین عوامل پیروزی انقلاب و استمرار آن بوده است. به عنوان مثال  عشق به امام حسین (علیه السلام) و تأسی به قیام عاشورا در طول دوران نهضت و بعد از تاسیس نظام جمهوری اسلامی،  عامل اصلی مبارزه و مقاومت در برابر ظلم استکبار و ایستادگی مقابل دشمنان انقلاب بوده است.
 پیشگامی علما و روحانیت انقلابی در صحنه‌های گوناگون انقلاب
حضور، پیشگامى و هوشیارى روحانیت انقلابی در صحنه‌های مختلف انقلاب اسلامی را باید یکى از مهم‌ترین علل و عوامل تعیین‌کننده در پیروزى انقلاب و اقتدار روز افزون آن دانست. به تعبیر مقام معظم رهبری: «اگر روحانیون کشور ما، در میدان نبودند و پرچم انقلاب به دوش آن‌ها نبود، این پیروزى به ‌دست نمى‌آمد». (2 اسفند 1368) ایشان در تبیین نقش تاریخی روحانیت در انقلاب و پیروزی آن همچنین می‌فرمایند: روحانیت، عنصر اصلى در مبارزات پانزده‌ساله‌‌ منتهى به پیروزى انقلاب و سپس در تشکیل نظام مقدس اسلامى و برافراشتن پرچم اسلام در جهان و در مقاومت پرشور ملت ایران در برابر تهاجم‌هاى گوناگون دشمنان و پیش از این‌ها و در طول قرن‌هاى متمادى، عامل اصلى حفظ معارف اسلامى و ایمان عمیق و صادقانه‌ ملت ایران به مکتب حیات‌بخش اسلام و رشد تفکرات دینى در همه‌جا بوده است. (19دی 1375)
حضور و مشارکت مردم
به تعبیر رهبر معظم انقلاب، حضور و مشارکت همگانی مردم در انقلاب و حرکت در پشت سر امام و پیروی از منویات و تعالیم ایشان، علت اصلی موفقیت انقلاب اسلامی بوده است. ریشه این موفقیت را نیز باید در ایمان، عواطف و عقاید دینی و اسلامی مردم ایران جستجو کرد. نکته ای که دشمنان نیز به آن آگاهند و از این رو امروز بیش از همیشه تبلیغات دشمنان انقلاب معطوف به ایمان مردم و تلاش برای ایجاد تردید و تزلزل در آن شده است. هجمه‌های گسترده کنونی دشمنان نظام علیه حجاب، یکی از مصادیق این تلاش‌ها برای تضعیف یکی از ارکان مهم انقلاب اسلامی؛ یعنی مردم مسلمان ایران و جدا نمودن مردم از نظام است.
 وحدت و انسجام ملی
وحدت، یکی از عناصر اصلی مکتب انقلاب اسلامی است. از این رو بنیانگذار انقلاب اسلامی، همواره و در مناسبت‌های مختلف و ازجمله در وصیت‌نامه سیاسی الهی خود، از وحدت کلمه و وحدت صفوف ملت ایران به‌ عنوان رمز پیروزى انقلاب یاد کرده و توجه همگان را به این عامل پیروزی‌آفرین و پرهیز از هرگونه اقدامی که موجب خلل در وحدت میان مردم، میان مردم و مسئولان و میان مسئولان با یکدیگر شود، جلب می‌نمایند. امروز نیز دشمن با تمام توان خود، این عامل مهم را هدف قرار داده و تلاش می کند با ایجاد تفرقه میان ملت و مسئولان، اهداف شوم خود را تحقق بخشد. اما ملت ایران با وحدت و همبستگی خود، همواره دشمنان را مایوس نموده و از این پس نیز ان‌شاءالله ناکام خواهند گذارد. امام خمینی در قسمتی از وصیت نامه سیاسی الهی خود، درباره نقش وحدت در پیروزی و بقاء انقلاب اسلامی به نکات بسیار دقیقی اشاره می فرمایند:
بی تردید رمز بقاء انقلاب اسلامی همان رمز پیروزی است و رمز پیروزی را ملّت می داند و نسل‌های آینده در تاریخ خواهند خواند که دو رکن اصلی آن، انگیزه الهی و مقصد عالی حکومت اسلامی و اجتماع ملّت در سراسر کشور با وحدت کلمه برای همان انگیزه و مقصد. اینجانب به همه نسل‌های حاضر و آینده وصیت می‌کنم که اگر بخواهید اسلام و حکومت الله برقرار باشد و دست استعمار و استثمارگران خارج و داخل از کشورتان قطع شود، این انگیزه الهی را که خداوند تعالی در قرآن کریم بر آن سفارش فرموده است، از دست ندهید و در مقابل این انگیزه که رمز پیروزی و بقاء آن است، فراموشی هدف و تفرقه و اختلاف است. بی‌جهت نیست که بوق‌های تبلیغاتی در سراسر جهان و ولیده های بومی آنان، تمام توان خود را صرف شایعه‌ها و دروغ‎های تفرقه افکن نموده‌اند و میلیاردها دلار برای آن صرف می‌کنند… امروز و در آتیه نیز آنچه برای ملّت ایران و مسلمانان جهان باید مطرح باشد و اهمیت آن را در نظر گیرند، خنثی کردن تبلیغات تفرقه افکن خانه برانداز است. توصیه اینجانب به مسلمین و خصوص ایرانیان به ویژه در عصر حاضر، آن است که در مقابل این توطئه‌ها، عکس العمل نشان داده و به انسجام و وحدت خود به هر راه ممکن افزایش دهند و کفار و منافقان را مأیوس نمایند. (صحیفه امام، ج ۷، ص ۲۵۱)
جهانشمولی انقلاب اسلامی
یکی از مهمترین دلایل گسترش انقلاب اسلامی، جهانشمولی آموزه‌های انقلاب است که در مرزهای ایران محدود نمانده است. همان عاملی که حضرت امام (ره) از آن با عنوان صدور انقلاب یاد می‌کرد. ایشان مقصود خود را از این اصطلاح این گونه بیان فرمودند: «ما از اول گفتیم می‌خواهیم انقلابمان را صادر کنیم. صدور انقلاب به لشکرکشی نیست؛ بلکه می‌خواهیم حرفمان را به دنیا برسانیم؛ باید مسائل ایران و اسلام و گرفتاری‌هایی که ایران از شرق و غرب داشته است، به دنیا برساند و به دنیا بگوید که می‌خواهیم این گونه عمل کنیم». در دیدگاه حضرت امام، صدور انقلاب یک وظیفه حتمی و انقلابی به شمار می ‏آید؛ اما این موضوع، هرگز به معنای کشورگشایی و تحمیل انقلاب و ارزش‌های آن بر مردم جهان نیست؛ بلکه صدور انقلاب از دیدگاه امام به مفهوم تأکید بر تحقق ارزشها، هم در داخل و سپس اهتمام جدی به ارائه و اشاعه ارزشها و آرمان‌های انقلاب در خارج می‌‏باشد. در واقع صدور انقلاب به معنای صدور معنویت و ارزش‌های متعالی انقلاب به جهان تشنه معنویت است. تاکید امام بر صدور انقلاب از آن جهت است که امروز مردم جهان، تشنه معنویت و ارزش‌های متعالی الهی و انسانی هستند. ارزش‌هایی که فرهنگ منحط غرب، آنها را از مردمان خویش دریغ داشته است. با صدور ارزش‌های انقلاب، دست استکبار از کشورهای اسلامی کوتاه می‌شود و مستضعفان جهان، جایگاه واقعی خود را باز می‌یابند و در یک کلام، صدور انقلاب، موجب بیداری ملتها و استقامت در برابر ظالمان است. 
از دیدگاه حضرت امام (ره) انقلاب اسلامی یک معجزه الهی و یک هدیه غیبی از جانب خداوند به ملت ایران و سایر آزادی‌خواهان جهان است. این انقلاب به دلیل اهداف و ظرفیت‌های بالای آن، از بقیه انقلاب‌ها متمایز گردیده و توانسته در عرصه جهانی مطرح شود. تمایز انقلاب اسلامی از سایر انقلاب‌های جهان را می توان در پیدایش، کیفیت مبارزه و در اندیشه انقلاب جستجو کرد. از دیدگاه حضرت امام، رمز اصلی پایداری و جهان‌شمولی انقلاب اسلامی در انگیزه الهی آن قرار دارد و مقصد عالی هم در این انگیزه حکومت اسلامی است. رمز دوم انقلاب اسلامی برخلاف سایر انقلاب‌های جهان، وحدت و یگانگی ملت مبارز در پیشبرد اهداف انقلاب بوده است. انقلاب‌های دیگر، کاری به خدا و دین و معنویت نداشتند. از وحدت و انسجام همه ملت هم برخوردار نبودند. انقلاب اسلامی تحت هدایت و رهبری امام خمینی(ره) نه انقلاب صنعتی بود و نه به دنبال تحقق اهداف مادی دیگر؛ بلکه یک انقلاب الهی بوده که در پرتو آن، البته امور مادی مردم هم طبق قوانین اسلام مورد توجه قرار می گرفت.
از خصوصیات دیگر انقلاب اسلامی که آن را جهانی ساخت این است که اختصاص به یک جناح خاص ندارد. برخلاف انقلاب‌های دیگر که فقط یک طبقه خاص مثلا طبقه کارگر، شهری، روستایی، و یا طبقات دیگر، مسئولیت اصلی انقلاب را بر عهده داشتند، انقلاب اسلامی به هیچ طبقه خاصی تعلق نداشت. انقلاب ایران، یک انقلاب فراگیر و مردمی اعم از زنان و مردان از هر قشر و گروهی بوده است. انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی در قلوب ملت ایران و مستضعفان جهان قرار دارد. این از امتیازات مهم انقلاب اسلامی است که آن را جهانی ساخته است.