مهشید چایچی(معاون توسعه سلامت مرکز طب ایرانی و مکمل)
۱. شناخت مزاج تابستان
- تابستان دارای مزاج گرم و خشک است؛ بنابراین افراد با مزاج گرم و خشک بیشتر در معرض بی‌قراری، تشنگی، خشکی بدن و تحمل‌ناپذیری نسبت به گرما هستند و افراد با مزاج سرد و تر، سازگاری بیشتری با تابستان دارند.
۲. محافظت در برابر نور خورشید
- دوری از نور مستقیم خورشید و استفاده از سایه یا فضاهای مسقف
- استفاده از کلاه، سرپوش مناسب و کرم ضدآفتاب
۳. تغذیه مناسب تابستانی
موارد ممنوع یا کم‌مصرف: غذاهای سنگین، غلیظ و دیرهضم مانند حلیم، گوشت گاو، کله‌پاچه؛ غذاهای چرب، شور و سرخ‌کرده؛ غذاهای تند، شیرینی‌جات، خرما و آجیل (به‌ویژه برای مزاج گرم).
موارد مفید و توصیه‌ شده: غذاهای سبک، کم‌حجم و ساده؛ سوپ‌های دارای سبزیجات و میوه‌های لعابدار (آلو، خرفه، اسفناج) به‌عنوان شام سبک؛ گوشت‌های سبک مانند جوجه، بزغاله، بره و ماهی‌های کوچک (کیلکا، قزل‌آلا) با حجم کم؛ استفاده از چاشنی‌های ترش مانند سرکه، زرشک، آبغوره، آبلیمو، رب انار ترش و تمبر هندی.
غذاهای مفید برای افراد سالم و معتدل: آب‌دوغ‌خیار، آش دوغ و آش ماست؛ (افراد با معده ضعیف یا مزاج سرد در مصرف این موارد احتیاط کنند).
۴. تأمین مایعات بدن
- مصرف کافی آب، دوغ و مایعات مناسب در طول روز (به‌ویژه برای مزاج گرم و خشک)
- نوشیدنی‌های توصیه‌ شده: شربت ریواس، انار، آبلیمو، سکنجبین، نارنج همراه با تخم‌های لعابدار (تخم شربتی، خاکشیر)
توجه: از نوشیدن آب بسیار سرد یا یخ‌زده خودداری کنید؛ زیرا باعث کاهش قدرت هضم و مشکلات گوارشی و کبدی می‌شود.
۵. میوه‌ها و سبزیجات مفید: آلبالو، گیلاس، آلو، آلوچه، توت سیاه، سیب ترش، به، انار، هندوانه؛ کاهو، کدو، خرفه، اسفناج، خیار.
۶. راهکارهای کاهش تشنگی و حرارت: شست‌وشوی سر و صورت پیش از نوشیدن آب، افزودن مقدار کمی سرکه یا آبلیمو به آب، نگه‌داشتن آلو بخارا، دانه یا رب انار، تمرهندی یا قره‌قروت در دهان.
 ۷. فعالیت بدنی و استراحت: پرهیز از ورزش سنگین در ساعات گرم روز، انجام ورزش در ابتدای روز، انتخاب ورزش‌های آبی مانند شنا (به‌ویژه برای مزاج گرم و خشک)، چرت کوتاه حداکثر نیم‌ساعته پیش یا پس از ناهار.
۸. سایر توصیه‌های رفتاری: حمام با آب ولرم یا خنک، استفاده از لباس‌های نخی، گشاد و روشن، کاهش فعالیت‌های شدید و تکلم زیاد، پرهیز از مصرف غذای داغ.
۹. علائم هشدار گرمازدگی و اقدامات ضروری: علائم: بی‌حالی، سردرد، ضعف شدید، تهوع، تعریق زیاد، کاهش سطح هوشیاری. اقدامات فوری: انتقال فرد به محیط خنک، کاهش لباس‌های اضافی، خنک‌کردن بدن با پارچه مرطوب، در صورت هوشیاری، دادن مایعات خنک و مناسب، در موارد شدید، مراجعه فوری به مراکز درمانی.