سوره بقره آیه 3: «الَّذِينَ یُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ یُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ»
ترجمه: (متّقین) کسانی هستند که به غیب ایمان دارند و نماز را به پای میدارند و از آنچه به آنان روزی دادهایم، انفاق میکنند.
نکتهها و پیامها:
- قرآن، هستی را به دو بخش تقسیم میکند: عالم غیب و عالم شهود. متّقین به کلّ هستی ایمان دارند؛ ولی دیگران تنها آنچه را قبول میکنند که برایشان محسوس باشد. حتّی توقّع دارند که خدا را با چشم ببینند و چون نمیبینند، به او ایمان نمیآورند. چنانکه برخی به حضرت موسی گفتند: «لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً» ما هرگز به تو ایمان نمیآوریم، مگر آنکه خداوند را آشکارا مشاهده کنیم. این افراد دربارهی قیامت نیز میگویند: «ما هِیَ إِلَّا حَیاتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما یُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ» جز این دنیا که ما در آن زندگی میکنیم، جهان دیگری نیست. میمیریم و زنده میشویم و این روزگار است که ما را از بین میبرد.
- چنین افرادی هنوز از مدار حیوانات نگذشتهاند و راه شناخت را منحصر به محسوسات میدانند و میخواهند همه چیز را از طریق حواسّ درک کنند. متّقین نسبت به جهان غیب ایمان دارند که برتر از علم و فراتر از آن است. در درونِ ایمان، عشق، علاقه، تعظیم، تقدیس و ارتباط نهفته است؛ ولی در علم، این مسائل نیست.
- ایمان، از عمل جدا نیست. در کنار ایمان به غیب، وظایف و تکالیف عملی مؤمن بازگو شده است. «یؤمنون... یقیمون... ینفقون»
- اساسیترین اصل در جهانبینی الهی آن است که هستی، منحصر به محسوسات نیست. «یُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ»
- پس از اصل ایمان، اقامهی نماز و انفاق از مهمترین اعمال است. «یُؤْمِنُونَ... یُقِيمُونَ... یُنْفِقُونَ» (در جامعهی الهی که حرکت و سیر الی اللّه دارد، اضطرابها و ناهنجاریهای روحی و روانی و کمبودهای معنوی، با نماز تقویت و درمان مییابد و خلأهای اقتصادی و نابسامانیهای ناشی از آن، با انفاق پر و مرتفع میگردد.)
- برگزاری نماز، باید مستمر باشد نه موسمی و مقطعی. «یُقِيمُونَ الصَّلاةَ» (فعل مضارع بر استمرار و دوام دلالت دارد.)
- در انفاق نیز باید میانهرو باشیم. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ»
- از هرچه خداوند عطا کرده (علم، آبرو، ثروت، هنر و...) به دیگران انفاق کنیم. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ» امام صادق (علیهالسلام) میفرمایند: از آنچه به آنان تعلیم دادهایم در جامعه نشر میدهند.
- انفاق باید از مال حلال باشد، چون خداوند رزق هر کس را از حلال مقدّر میکند. «رَزَقْناهُمْ»
- اگر باور کنیم آنچه داریم از خداست، با انفاق کردن مغرور نمیشویم و بهتر میتوانیم قسمتی از آن را انفاق کنیم. «مِمَّا رَزَقْناهُمْ».