از دلایل عمده نفوذ تشیع در ایران، مهاجرت سادات علوی به مناطق مختلف این سرزمین است. این مهاجران عمدتاً شیعه بودهاند که گرایشهای مختلفی چون زیدی و امامی داشتند و در رواج تشیع در ایران نقش قابل توجهی ایفا کردند. از مهمترین ساداتی که حضور آنها موجب رواج تشیع در ایران شد، امام رضا (علیهالسلام) بودند. حضور امام (علیهالسلام)، علاوه بر برانگیختن علایق شیعی در میان ایرانیان، موجب مهاجرت عده زیادی از سادات علوی به ایران گردید. همچنین، حضور امام (علیهالسلام) باعث مهاجرت عدهای از عالمان شیعه به ایران شد که حضورشان در رواج تشیع تأثیرگذار بود.
حضور اسرای کربلا در اولین اربعین شهادت امام حسین (علیهالسلام) بر سر مزار آن حضرت در کربلا، از مسائلی است که برخی محققان شیعه در قرون اخیر درباره آن تشکیک کردهاند. در مقابل، برخی دیگر از اندیشمندان درصدد رد این تشکیک و اثبات اربعین اول برآمدهاند.
اعتبار اربعین امام حسین (علیهالسلام) از گذشته، میان شیعه و در تقویم تاریخی وفاداران به امام حسین (علیهالسلام) شناخته شده است؛ سنتی که تا به امروز در کربلای عراق، با قوت برپاست و هرساله شاهدیم که میلیونها شیعه، از همه جای دنیا در این ایام با پای پیاده به کربلا بر سر مزار امام حسین (علیهالسلام) گرد میآیند و به عزاداری میپردازند و ما در این مقاله به دلایل قرآنی و روایی که به این همایش قوّت میبخشد، میپردازیم.
آسمان و زمین و موجودات جهان در فقدان پیامبران الهی، معصومان و ائمه هدی (علیهمالسلام) ناراحت و گریان میشود. پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) گریه عرش خدا، ملائکه، آسمان، زمین و تمام موجودات را برای واکنش به گریههای حضرت زهرا (علیهاالسلام) تأیید کرده است. در روایات آمده است که هنگام شهادت امام حسین (علیهالسلام)، آسمان بر ایشان گریه کرد و گریه او سرخی مخصوصی بود که در اطراف آسمان نمایان شد. آسمان چهل روز بر شهادت امام حسین (علیهالسلام) خون گریه کرد. آسمان بر حضرت یحیی و امام حسین (علیهماالسلام) چهل روز گریه کرد و بر دیگری جز آن دو گریه نکرده است.
عزاداری امامان شیعه بر امام حسین (علیهالسلام) در مناسبتهای مختلف برپا میشد. در ماه محرم، مجالس سوگواری امام حسین (علیهالسلام) توسط ائمه (علیهمالسلام) هر روز برگزار میشد. برخی از امامان شیعه، مانند امام سجاد (علیهالسلام)، در ایام محرم سیاهپوش میشدند.
امام سجاد (علیهالسلام): «یعقوب پیامبر دوازده پسر داشت. خداوند یکی را از پیش او برد، چشمهایش از گریه بسیار، سفید و نابینا گردید، اما من با دو چشمم دیدم که پدرم، برادرم و همه در کنار من کشته شدند. چطور اندوه من تمام شود؟»
عزاداری امام سجاد (علیهالسلام)