شهید محمدمهدی طهرانچی در سال ۱۳۴۴ در تهران متولد شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در مدارس همین شهر به پایان رساند. او در رشته فیزیک دانشگاه شهید بهشتی پذیرفته شد و در سال ۱۳۶۷ مدرک کارشناسی خود را دریافت کرد. سپس در همان دانشگاه و در گرایش فیزیک حالت جامد به تحصیلات تکمیلی پرداخت و در سال ۱۳۷۰ موفق به اخذ مدرک کارشناسی‌ارشد گردید.

محمدمهدی طهرانچی دوره دکتری خود را نیز در گرایش حالت جامد رشته فیزیک ادامه داد و در سال ۱۳۷۶ از دانشگاه شهید بهشتی فارغ‌التحصیل شد. او بعدها به ریاست همین دانشگاه منصوب شد و عنوان استاد ممتاز و بالاترین جایگاه استادی در نظام آموزش عالی ایران، یعنی استاد تمام با پایه ۴۱ را به دست آورد.

پس از پایان تحصیلات دکتری، برای گذراندن فرصت مطالعاتی به مرکز بین‌المللی فیزیک نظری عبدالسلام (ICTP) در تریسته ایتالیا رفت و در سال‌های ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ به فراگیری دانش روز دنیا در رشته فیزیک مشغول شد.

جایگاه علمی شهید محمدمهدی طهرانچی

او در حوزه‌های تخصصی فیزیک ماده چگال، نانوفیزیک و نانوتکنولوژی، ابررسانایی دمای بالا، شبیه‌سازی‌های محاسباتی در مواد، خواص الکترونیکی و مغناطیسی مواد و همچنین فیزیک محاسباتی، دانش و تجربه بالایی داشت.

بر اساس اطلاعات پایگاه‌های علمی معتبر، طهرانچی بیش از ۱۵۰ مقاله در مجلات معتبر بین‌المللی (ISI) منتشر کرده که بیش از ۳۰۰۰ استناد به آثار علمی او صورت گرفته است. شاخص اچ ایندکس (h-index) او ۲۹ بوده و ۱۲ عنوان کتاب تألیف و ترجمه کرده و هشت اختراع در حوزه فناوری‌های نوین به ثبت رسانده است.

شاخص اچ ایندکس، میزان بهره‌وری و تأثیرگذاری علمی دانشمندان را نشان می‌دهد. فیزیکدانان با شناسۀ اچ ۱۲ می‌توانند دانشیار دانشگاه باشند، با شناسه ۱۸ استاد تمام می‌شوند و با شناسه ۱۵ تا ۲۰ می‌توانند عضو انجمن فیزیک آمریکا گردند.

طهرانچی علاوه‌بر عضویت در انجمن فیزیک ایران، عضو هیئت مؤسس انجمن نانوفناوری ایران و انجمن علمی اپتیک و فوتونیک ایران بود و به داوری در مجلات معتبر بین‌المللی فیزیک می‌پرداخت.

مسئولیت‌های شهید طهرانچی

ازجمله مسئولیت‌های اجرایی او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

معاون اجرایی و برنامه‌ریزی دانشکده علوم دانشگاه شهید بهشتی

رئیس گروه فیزیک دانشگاه پیام نور

معاون تحصیلات تکمیلی دانشکدۀ علوم دانشگاه شهید بهشتی

معاون پژوهشی پژوهشکده لیزر دانشگاه شهید بهشتی

مجری طرح عمده فوتونیک مؤسسه آموزشی تحقیقاتی صنایع دفاعی

معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه شهید بهشتی

مدیر قطب علمی فوتونیک دانشگاه شهید بهشتی

عضو کمیته علمی مطالعات سند تحول راهبردی علم و فناوری کشور

رئیس مرکز نشر دانشگاهی

عضو هیئت مدیره انجمن اپتیک و فوتونیک ایران

رئیس کمیسیون تخصصی علوم پایه شورای عالی عتف

ریاست دانشگاه شهید بهشتی، در فاصله سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵. ایشان در این دوره، رتبه بین‌المللی دانشگاه را ارتقا داد، زیرساخت‌های آزمایشگاهی را توسعه بخشید و پژوهشکده لیزر و پلاسما را در این دانشگاه راه‌اندازی کرد.

عضو هیئت مؤسس پژوهشکده لیزر و دانشکده فناوری‌های نوین دانشگاه شهید بهشتی

عضو هیئت امنای دانشگاه آزاد اسلامی، در تیر ۱۳۹۶ با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی

ریاست دانشگاه آزاد اسلامی، در آبان ۱۳۹۷

شهادت دکتر محمدمهدی طهرانچی

این دانشمند برجستۀ هسته‌ای کشور که در سال ۲۰۲۰ از سوی آمریکا در فهرست تحریم قرار گرفت، در سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ در ۶۰سالگی در حمله رژیم صهیونیستی در تهران به شهادت رسید.

بدن پاک و مطهر شهید و همسر ایشان، با اندوه فراوان در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه‌السلام) شهرری به خاک سپرده شده است.