سوره فتح آیه 22 و 23: «وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ کَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا یَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا»

ترجمه: «و اگر کسانی که کفر ورزیدند با شما کارزار کنند، (توان مبارزه با شما را ندارند و) عقب‌نشینی و پشت کرده و آنگاه هیچ سرپرست و یاوری نخواهند یافت. (این پیروزی شما و ترس و شکست کفّار)، سنّت خداوند است که از پیش جاری بوده است و هرگز برای سنّت‌های خداوند، تغییر و تبدیلی نخواهی یافت.»

نکته‌ها و پیام‌ها:

- اگر این آیات را مربوط به ادامه ماجرای صلح حدیبیّه بدانیم، معنای آیه چنین می‌شود که صلح حدیبیّه بر اساس ناتوانی و ضعف رزمی شما نبود؛ بلکه به خاطر مصلحت نظام بود، شما در حدیبیّه نیز اگر دست به جنگ می‌زدید، پیروز بودید و دشمنانتان فرار می‌کردند.

- در قیامت مشخص می‌شود که کافران هیچ ندارند و کسی ولایت و نصرت آن‌ها را نمی‌پذیرد؛ اما در مقابل مؤمنان همه چیز دارند، گرچه در دنیا چیزی نداشته‌اند.

- مسلمانانِ ضعیف، به عزّتی رسیدند که دشمنان، تاب درگیری با آنان را نداشتند. وَ لَوْ قاتَلَكُمُ... لَوَلَّوُا»

- هر کس خدا ندارد، هیچ یاوری ندارد. «لا یَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً»

- این آیه نظیر آیه 21 سوره مجادله است که می‌فرماید: «کَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي» خداوند این‌گونه مقرّر داشته که ما و پیامبرانمان قطعاً پیروزیم.

- تاریخ و حوادث تاریخی، قانونمند بوده و عواملی باعث رشد یا رکود، عزّت یا ذلّت و فقر یا غنای آن می‌شود و سنّت خداوند، پیروزی حق بر باطل است.

- حوادث تاریخی، جرقه و تصادف نیست؛ بلکه یک جریان و قانون جاری و از پیش برنامه‌ریزی شده است. «سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ»

- سنّت‌ها و قوانین الهی، فراتر از زمان و مکان و عقل محدود بشری است و بر اساس آزمون و خطا نیست؛ لذا جامع و بدون تغییر است. «لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا»

- قوانین الهی، در طول زمان کهنه و ناکارآمد نمی‌شود. «لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا»