نوشیدن آب، یکی از سادهترین و در عین حال عمیقترین اعمال روزمرهای ماست. این عمل که برای رفع عطش و تأمین حیات انجام میشود، در فرهنگها و ادیان مختلف، با آداب و رسومی ظریف همراه شده است. رعایت این آداب، نه تنها به سلامت جسم کمک میکند؛ بلکه روح ادب و شکرگزاری را در وجود انسان تقویت مینماید.
1) آغاز به نام خداوند: پیش از آنکه لب بر لیوان بگذاریم، «بسم الله الرحمن الرحیم» بگوییم. این جمله یادآور این نکته است که هیچ نعمتی، حتی یک جرعه آب، به خودی خود به دست ما نرسیده و باید آن را از سوی خالق هستی بدانیم. پس از پایان نوشیدن نیز، گفتن «الحمدلله» یا سپاسگزاری از پروردگار، این چرخه ادب را کامل میکند و انسان را همواره در حال شکر نگاه میدارد.
2) نشستن هنگام نوشیدن: در منابع پزشکی و روایی، نوشیدن آب در حالت نشسته بسیار سفارش شده است. این کار به بدن اجازه میدهد تا مایعات را بهتر جذب کند، فشار ناگهانی به کلیهها و دستگاه گوارش وارد نشود و نفسکشی به آرامی انجام گیرد. همچنین نشستن، فرصتی برای تأمل و لذت بردن از جرعههای آب فراهم میآورد؛ در حالی که شتابزدگی در نوشیدن، هیچیک از این برکات را ندارد.
3) جرعهجرعه نوشیدن و پرهیز از یکباره سرکشیدن آب: در روایات آمده که آب را به سه نفس و با فواصل کوتاه بنوشیم. این کار علاوه بر آنکه از ورود هوای اضافی به معده جلوگیری کرده و نفخ را کاهش میدهد، به ما میآموزد که با هر نعمتی باید به آرامی و با مدارا برخورد کنیم، نه با حرص و عجله.
4) نگاه کردن به آب پیش از نوشیدن: چشمها را به شفافیت و پاکی آب بدوزیم و از تمیزی آن مطمئن شویم. این نگاه، علاوه بر جنبه بهداشتی، نوعی ارتباط بصری با نعمتی است که در دست داریم و به ما یادآوری میکند که در پس این مایع بیرنگ، تمام حیات نهفته است.
5) نوشیدن با دست راست: در بسیاری از فرهنگهای اسلامی و حتی شرقی، نشانه پاکیزگی و ادب به شمار میرود.
6) ننوشیدن آب بسیار سرد یا بسیار گرم: نوشیدن آب با دمای معتدل (هم دمای اتاق یا کمی خنک) هم برای بدن مفیدتر است و هم از آزار دادن گلو و معده جلوگیری میکند. در روایات پزشکی کهن نیز بر اعتدال در دما تأکید شده است.
7) تعارف کردن آب به دیگران پیش از نوشیدن: اگر چند نفر با هم هستند، یا اگر مهمان داریم، بهتر است اول دیگران را به نوشیدن دعوت کنیم و بعد خودمان بنوشیم. این کار، نشانه بزرگواری و توجه به همنشینان است.