جنگ روایتها به مبارزه یا رقابت بین روایتهای مختلف برای تعریف واقعیت، شکلدهی به افکار عمومی، یا توجیه مواضع سیاسی اجتماعی اشاره دارد. این مفهوم بیشتر در حوزههای سیاست، رسانه، جامعهشناسی و روانشناسی جمعی کاربرد دارد و در آن، گروهها یا نهادها تلاش میکنند با ارائه روایتهای خاص، ذهنیت مخاطبان را تحت تأثیر قرار دهند.
مؤلفههای کلیدی جنگ روایتها:
1. روایتهای رقیب:
- هر طرف تلاش میکند داستانی را تعریف کند که منافع یا ایدئولوژیاش را توجیه کند.
جنگ روانی، مجموعهای از فعالیتهاست که با هدف تاثیرگذاری بر باورها، نگرشها و رفتار افراد و گروهها برای دستیابی به اهداف خاص انجام میشود. این جنگ، به جای استفاده از زور فیزیکی، از ابزارهای روانی و تبلیغاتی بهره میبرد. انواع مختلفی از جنگ روانی وجود دارد که هر کدام با هدف و روشهای خاص خود اجرا میشوند. در ادامه به برخی از مهمترین انواع جنگ روانی میپردازیم:
مسئولان وزارتخانههای فرهنگی کشور، پا در میدان بیان حقایق موجود ایران هستند یا پا در رکاب دشمن در ناتوان معرفی کردن ایرانِ «جمهوری اسلامی» اند؟ دردمندانه باید گفت بخش قابل توجهی از دستاندرکاران فرهنگی فعلی، پا در رکاب ناتوان معرفی کردن کشور و تاریک نشان دادن افق ایران هستند! چرا؟
جنگافزارِ روانی در جنگ به تاکتیکهایی اشاره دارد که هدفشان کاستن از روحیه و اراده طرفِ مخالف برای جنگیدن است. این تاکتیکها میتوانند با ترس، فریب، ارعاب و شگفتی مرتبط باشند. نظامیان در طول تاریخ از جنگافزارهای روانی برای برتری یافتن به رقیب استفاده کردهاند که به آنها اجازه میداد بدونِ آنکه جان سربازان یا سلاحهای ارزشمند را به خطر بیاندازند، به موفقیتهای بیشتری دست پیدا کنند.
جنگافزارهای روانی همچنین در طولِ دوران صلح برای ایجاد ترس در بینِ رقبا برای به تأخیر انداختن یا ترک کردنِ مداخله نظامی استفاده میشود.
ریزگردهای دروغ و تهمت و شایعه، سبب کاهش دید شده است.
تابلوهای راهنما را جابهجا کردهاند و مردم را به بیراهه میفرستند.
دریای ارز و دلار، موّاج است و غیر قابل اطمینان.
ذخیره آب و آبرو در پشت سدّ بعضی مسئولان به کمترین میزان رسیده، و بیشترین گزارشها از بارش فساد و تبعیض و گناه، از مناطق مرکزی و شمال و سواحل و جنگلهاست.
نزولات بانکی، موجب آبگرفتگی در مسیرهای تولید شده است.
هوای آلوده هم، تنفس را برای افراد سالم مشکل ساخته است.
اهداف سواد رسانهای چیست و شامل چه چیزهایی میشود؟ اگر بتوانید تشخیص دهید که چه اهداف پشت این رسانهها وجود دارد، میتوانید از تاثیر منفی آن جلوگیری کنید. در زیر به چند مورد از اهداف سواد رسانهای اشاره خواهیم کرد که عبارتند از:
دفاع از خود، دلیل و علت خاصی نمیخواهد و محدود به زمان و مکان خاصی نیست. دفاع، امری غریزی و طبیعی است که خداوند آن را در وجود همه ما انسانها قرار داده است و ما غیرارادی یا آگاهانه، هر لحظه در حال دنبال نمودن آن هستیم. بدن ما هر لحظه برای دفاع از خود در برابر ویروسها و میکروبها آماده است و دارای فکر و تاکتیکها و تجهیزات مشخص برای زمانی است که آن بیگانگان پا به قلمروی او بگذارند. ما بهعنوان یک فرد نیز در زندگی شخصی و خصوصی خود، آگاه به ضرورت دفاع از خود و از بین بردن موانع و تقویت عوامل زمینهساز چنین عملی هستیم. اما ما انسانها، تنها به بدن و وجود فردیمان خلاصه نمیشویم.
عملیاتروانی عبارت است از استفاده دقیق و طراحی شده از تبلیغات و سایر امکانات به منظور تأثیرگذاری بر افکار، احساسات، تمایلات و رفتار گروههای دوست، دشمن و بیطرف، برای دستیابی به اهداف ملی.
عملیاتروانی دارای دوبعد است:
۱- ماهیت و منطق درونی که عبارت است از تلاش برای تأثیرگذاری بر افکار، احساسات، تمایلات و نهایتاً رفتار، با استفاده از ارتباط اقناعی.
۲ - منظور و کاربرد این تأثیرگذاری و تغییر رفتار با توجه به هر دسته از مخاطبان (دوست، دشمن و بیطرف) است.
در کهگیلویه و بویر احمد تا قبل از آمدن تلویزیون، شاهنامه خوانی رونق داشت. هر شب خانواده ها کنار هم جمع می شدند و یک نفر برایشان شاهنامه می خواند. افراد زیادی بودند که سواد نداشتند؛ ولی آنقدر قصه های شاهنامه را شنیده بودند که آنها را از حفظ داشتند. با آمدن تلویزیون، شاهنامه از تخت شاهی به کنج عزلت تبعید شد. حالا مردم ترجیح میدهند قصهها را در تلویزیون بخوانند تا اینکه شاهنامه خوانی داشته باشند.