تیم ملی المپیاد نجوم و اختر فیزیک جمهوری اسلامی ایران در نوزدهمین دوره المپیاد جهانی نجوم و اختر فیزیک IOAA) ۲۰۲۶ (که از ۳ تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۲۵ سپتامبر تا ۵ اکتبر ۲۰۲۶) در شهر هانوی ویتنام برگزار شد، موفق به کسب ۵ مدال طلا شد.

در این دوره از رقابت‌ها که با حضور بیش از ۶۶ کشور و بیش از ۳۲۰ دانش‌آموز از سراسر جهان برگزار شد، سارینا علم‌پور، محمدحسین حسینی، هیربد فودازی، حسین معصومی و ارشیا میرشمسی کاخکی، موفق به کسب مدال طلا شدند. اعضای تیم ایران با ارائه عملکردی درخشان، بار دیگر توان علمی دانش‌آموزان کشور را به نمایش گذاشتند.

نسل جدید ماهواره‌بر ایرانی در راه است

یکی از مهم‌ترین خبرهای این هفته، آغاز هفته جهانی فضا با شعار «انقلاب ماهواره‌برها» بود؛ رویدادی که در جریان آن، مسئولان فضایی کشور از آخرین وضعیت ماهواره‌های ایرانی، برنامه پرتاب ماهواره پارس ۲، توسعه منظومه شهید سلیمانی و نسل جدید ماهواره‌برهای کشور خبر دادند. در کنار تحولات فضایی، اظهارات دبیر شورای عالی فضای مجازی درباره مقابله با پایانه‌های استارلینک و تأکید معاون وزیر ارتباطات بر ضرورت توسعه هوش مصنوعی بومی نیز از دیگر خبرهای مهم این هفته بود.

آخرین وضعیت ماهواره‌های ایرانی و ماهواره‌برهای جدید

هفته جهانی فضا از ۱۲ مهرماه با شعار «انقلاب ماهواره‌برها» آغاز شد. در مراسم افتتاحیه این رویداد، محرم غیاثوند، رئیس گروه فضایی شرکت صنایع الکترونیک وزارت دفاع (صاایران)، اعلام کرد که ماهواره پایا تاکنون توانسته است از ۶ هزار کیلومتر مربع از سطح زمین تصویربرداری کند.

حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، نیز در این مراسم درباره آخرین وضعیت ماهواره پارس ۲ گفت که برنامه پرتاب این ماهواره در حال پیگیری است و پس از پایان آزمایش‌های سازگاری ماهواره و ماهواره‌بر و نهایی شدن پرتابگر، فرآیند پرتاب انجام خواهد شد. به گفته وی، احتمال دارد این ماهواره با پرتابگر خارجی به فضا پرتاب شود.

سالاریه همچنین از برنامه رونمایی از ۳ ماهواره دیگر منظومه شهید سلیمانی در دهه فجر امسال خبر داد و گفت که برنامه پرتاب ماهواره‌های این منظومه نیز برای سال جاری پیش‌بینی شده است.

رئیس سازمان فضایی ایران درباره کپسول زیستی جدید کشور نیز توضیح داد که نمونه پیشرفته‌تر این کپسول، در مقایسه با نمونه‌ای که در سال ۱۴۰۲ روی آن کار شد، با قابلیت هدایت، کنترل و ناوبری و با جرم بیشتر در پژوهشگاه هوافضای ایران در حال طراحی و ساخت است.

این کپسول با هدف فراهم کردن شرایط زیستی مناسب‌تر برای موجودات زنده بزرگ‌تر طراحی شده و رونمایی و پرتاب آن نیز در دستور کار قرار دارد؛ هرچند پیش‌بینی می‌شود اجرای این برنامه به سال ۱۴۰۶ موکول شود.

در حوزه ماهواره‌برها نیز سالاریه گفت که ماهواره‌بر سیمرغ که توسط همکاران ما در مجموعه وزارت دفاع در حال توسعه است، نمونه ارتقایافته‌ای داشته که پرتاب‌های آزمایشی خود را انجام داده است. همچنین نسل جدید این خانواده، ماهواره‌بر «ققنوس» است که قابلیت حمل جرم بالاتری دارد و می‌تواند محموله‌ای تا یک تن را در مدار لئو یا مدار ارتفاع پایین قرار دهد. این ماهواره‌بر نیز توسط مجموعه وزارت دفاع در حال توسعه است.

رونمایی از محصولات آموزشی فضایی برای دانش‌آموزان

در جریان افتتاحیه هفته جهانی فضا، چند محصول و برنامه آموزشی نیز با هدف گسترش دانش فضایی در میان کودکان و نوجوانان رونمایی شد.

مسابقه کشوری «کاوش از مدار» با محوریت پردازش و تفسیر تصاویر ماهواره‌ای برای دانش‌آموزان سراسر کشور، کتاب «تا بیکران آسمان»، نرم‌افزار آموزشی بومی نجوم و علوم فضایی با عنوان «مأموریت حنا» که به نام یکی از شهدای کشور نام‌گذاری شده است، کتاب و مجله «از ایران تا ثریا» ویژه کودکان و نوجوانان و مجله علمی «چشمک فضایی» از جمله محصولات معرفی‌شده در این مراسم بودند.

ایران چشم استارلینک را کور کرد

یکی دیگر از خبرهای مهم این هفته به اظهارات سیدمحمدامین آقامیری، رئیس شورای عالی فضای مجازی و دبیر این شورا، درباره استارلینک اختصاص داشت.

آقامیری با اشاره به اظهارات نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی و نماینده این رژیم درباره استفاده از استارلینک برای براندازی حکومت در ایران، اعلام کرد که ایران برای نخستین بار توانسته است در جریان حوادث دی‌ماه سال گذشته، پایانه‌های استارلینک را با موفقیت از کار بیندازد.

وی همچنین مدعی شد که رسانه‌های غربی در همان مقطع نیز موفقیت ایران در اجرای این عملیات را تأیید کرده‌اند.

رئیس شورای عالی فضای مجازی با تأکید بر اینکه استفاده از استارلینک در مسیر اهداف نظامی می‌تواند ماهیت آن را تغییر دهد، گفت که در چنین شرایطی این ابزار به یک ابزار جنگی تبدیل می‌شود و می‌تواند هدف مشروع نظامی تلقی شود. به گفته آقامیری، کشور در همه سطوح آمادگی لازم برای مواجهه با چنین تهدیداتی را دارد و این موضوع در چارچوب حکمرانی کشور مدیریت خواهد شد.