امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

اقتصاد 1276

۱۰ نکته از پیامدهای ویرانگر اقتصادی - معیشتی تصمیم دولت برای عرضه برق در بورس
سید امیرحسین حسینی
1. این مصوبه در حالی تصویب شده که اقتصاد ایران از نرخ تورم مصرف‌کننده ۵۳.۷درصد، تورم تولیدکننده ۵۱.۲درصد، تورم نقطه به نقطه ۷۳.۵درصد و تورم نقطه به نقطه در بخش آب، برق و سوخت ۸۴.۹درصد رنج می‌برد.
2. برخلاف ادعای موافقان مبنی بر مصونیت بخش خانگی، ماده ۶ و به‌ویژه ماده‌ی ۷ آیین‌نامه به‌صراحت کلیه‌ی «متقاضیان انشعاب جدید»، «متقاضیان افزایش ظرفیت» و تمامی «مصارف بالاتر از الگوی مشترکین» را ـ بدون استثنا ـ ملزم به تأمین برق از طریق تابلوهای بورس، بازار گواهی ظرفیت یا برق آزاد می‌کند. این یعنی یک خانوار با یک کولر آبی در تابستان، به‌راحتی در دام خرید برق نجومی بورس می‌افتد.
3. وضعیت موجود صنعت برق کشور، روایت ذهنی «مصرف اسراف‌آمیز ایرانی‌ها» را به‌طور کامل نقض می‌کند. داده‌های مصرف برق سرانه بانک جهانی در سال ۲۰۲۳، نشان می‌دهد مصرف برق سرانه جمهوری اسلامی ایران غیر از ۳ سال اخیر، همیشه پایین‌تر از نرخ جهانی بوده و طبق آخرین آمار بانک جهانی در حال حاضر فقط ۷درصد بیشتر از میانگین جهانی بوده و در رتبه ۵۵ کشورهای جهان از نظر مصرف سرانه برق است.
4. عرضه برق در بورس، هیچ تاثیری بر مشکلات خاموشی و قطعی برق ندارد؛ زیرا هیچ مگاواتی به تولید اضافه نمی‌کند و تنها «کمیابی را بازتوزیع» می‌کند؛ یعنی قطعی برق را از صنایع بزرگ پولدار به صنایع کوچک، بیمارستان‌ها و منازل دهک‌های پایین منتقل می‌نماید. همچنین اولویت‌بندی فنی و امنیتی (نظیر حفظ خطوط داروسازی و بیمارستان‌ها) جای خود را به «اولویت توان مالی» می‌دهد؛ یک کارخانه پفک‌سازی با نقدینگی بالا می‌تواند برق کارخانه داروسازی را در ساعات پیک بخرد و آن واحد حیاتی را آن هم در شرایط جنگی و با درجه ضروری تولید، از مدار خارج کند. 
5. تجارب جهانی گواهی می‌دهند که آزادسازی بازار برق در اروپا و آمریکا، به فجایع انسانی انجامیده است. بحران کالیفرنیا در ‑۲۰۰۱ با جهش ۵۰۰ درصدی قیمت و خاموشی‌های گسترده، و آمار مرگ‌ومیر تابستانی و زمستانی در اروپا که بر اساس گزارش مرکز تحقیقات مشترک کمیسیون اروپا سالانه به بیش از ۴۰۷,۰۰۰ نفر می‌رسد (این آمار ۱۰ برابر بیشتر از تعداد شهدای غزه طی سال اول جنایت رژیم صهیونیستی و ۲ برابر بیشتر از بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی است) حاکی از تجربیات تلخ جهان از این سیاست مخرب است.
6. از منظر فقهی و حقوقی، مصوبه، مصداق بارز «تداول ثروت میان اغنیاء» و نقض بند ۱ اصل ۴۳ قانون اساسی (تأمین نیازهای اساسی برای همه) و بند ۶ آن (منع اسراف) است؛ چراکه مصرف مسرفانه‌ی ثروتمندان را آزاد می‌گذارد و مصرف ضروری فقرا را با نرخ واحد بورس محدود می‌کند.
7. سناریوسازی تبعات اقتصادی نشان می‌دهد که افزایش خوشبینانه حداقل ۱۵۰ درصدی قیمت برق صنعتی و کشاورزی، تورم مصرف‌کننده، تورم تولیدکننده و نرخ بیکاری را با تعطیلی قابل توجه بنگاه‌های خرد و متوسط، به سطحی بی‌سابقه می‌رساند. 
8. توصیه‌ی قاطع گزارش، توقف فوری اجرای آیین‌نامه و جایگزینی آن با بسته‌ی سیاستی مبتنی بر چهار رکن (۱) نهضت ملی فرهنگ‌سازی و اصلاح الگوی مصرف؛ (۲) ارتقای فناوری و جایگزینی تجهیزات فرسوده با تأمین مالی از محل صرفه‌جویی؛ (۳) گذار به تولید غیرمتمرکز و مقاوم انرژی با رویکرد پدافند غیرعامل؛ (۴) معماری عادلانه‌ی تعرفه‌های تصاعدی با مدل یارانه‌ی متقاطع است که این بسته ضمن حفظ عدالت، تاب‌آوری شبکه را افزایش می‌دهد و بدون شوک‌درمانی بورس، ناترازی برق را ریشه‌ای درمان می‌کند.
9. با توجه به دستور امام انقلاب به مجلس شورای اسلامی مبنی بر اصلاح قوانین برنامه هفتم پیشرفت و جلوگیری از هرگونه مصوبه دارای بار تورمی، لازم است نمایندگان محترم مجلس با قید فوریت، هم قانون را اصلاح و هم جلوی اجرای این آیین‌نامه مخرب را بگیرند.
10. با عنایت به هشدار امروز امام انقلاب مبنی بر اینکه «نقشه دشمن در حال حاضر، متمرکز بر یکی تاب‌آوری مردم و دیگری ایجاد خطا در دستگاه محاسباتی مسئولان کشور است و هرگونه اقدامی که موجب بدبینی و سرخوردگی آحاد مردم شود، نوعی کمک به دشمن این کشور و مردمانش محسوب می‌گردد»؛ این اقدام دقیقاً مصداق کامل سناریوی دشمن برای تضعیف تاب‌آوری مردم در حوزه برق و انرژی و تبعات تورمی آن بوده و خطای واضح دستگاه تحلیلی مسئولین در اقتصاد است و باید توسط مراجع ذی‌ربط و نیز هوشیاری و مطالبات مردم و تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی مراقبت و جلوگیری شود.
 
تا ۱۰ سال دیگر تحریم دلاری بی‌اثر می‌شود
در حالی که یک نسل پیش، دلار را سلطان بی‌چون و چرای نظام مالی جهان می‌دانستند؛ اما گزارش سن‌پترزبورگ می‌گوید تا ۱۰ سال دیگر، دلار فقط یکی از چند ارز جهان خواهد بود.
به گزارش فارس؛ نظام پولی جهانی در آستانه یک تحول تاریخی قرار دارد. پیش‌بینی جدیدی که در گزارش «جهان ۲۰۲۶: بین تقابل و همکاری» منتشر شده، حاکی از آن است که هژمونی دلار در یک دهه تا ۱۵ سال آینده، جای خود را به سیستمی چندارزی خواهد داد.
این گزارش که توسط روزنامه ودوموستی روسیه و بنیاد روس کنگره برای مجمع بین‌المللی اقتصادی سن‌پترزبورگ تهیه شده، دورانی جدید را در معادلات مالی جهان ترسیم می‌کند.
بر اساس یافته‌های این گزارش، جهان در حال گذار از سیستمی است که در آن دلار به عنوان یگانه قطب قدرت مالی عمل می‌کرد. محققان پیش‌بینی می‌کنند که طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، نظمی مبتنی بر چندین ارز معتبر بین‌المللی جایگزین آن شود. اگرچه دلار کماکان نقش مهمی در تسویه‌های جهانی ایفا خواهد کرد؛ اما دوران انحصار آن به پایان خود نزدیک می‌شود.
اعداد و ارقام منتشر شده در این گزارش به خوبی نشان‌دهنده روند نزولی اعتبار به دلار است. سهم دلار از ذخایر بانک‌های مرکزی جهان که در سال ۲۰۰0 میلادی حدود ۷۳ درصد بود، در سال ۲۰۲۶ به ۵۸ درصد کاهش یافته است.
این کاهش سهم، در حالی رخ می‌دهد که ابزارهای تسویه بین‌المللی جایگزین نیز در حال شکل‌گیری هستند و این زنگ خطری برای سلطه مالی واشنگتن محسوب می‌شود.
در همین حال، بیل گروس، سرمایه‌گذار مشهور آمریکایی و یکی از بنیان‌گذاران شرکت بیمکو (PIMCO)، نسبت به آینده جایگاه آمریکا در نظام جهانی هشدار داده است.
گروس می‌گوید نشانه‌های فزاینده‌ای از تضعیف موقعیت مسلط ایالات متحده دیده می‌شود. او سه عامل اصلی را در این افول نقش می‌دهد:
1. انباشت کسری‌های مالی و اقتصادی، 2. افزایش سرسام‌آور بدهی عمومی، و 3. تحولات سریع ناشی از ظهور هوش مصنوعی
گروس در ادامه تحلیل خود به رقابت طولانی‌مدت بین دو قدرت بزرگ جهان اشاره می‌کند و می‌گوید که چین خود را به عنوان یک رقیب راهبُردی درازمدت برای آمریکا می‌بیند. او در این زمینه به اظهارات شی جین پینگ، رهبر چین، در مورد "تله توسیدید" اشاره دارد؛ مفهومی که توصیف‌ کننده تنش ناشی از برخورد یک قدرت نوظهور با یک قدرت مسلط قدیمی است.
تحلیلگران دلایل متعددی برای تضعیف تدریجی هژمونی دلار برمی‌شمارند: اولاً، استفاده آمریکا از دلار به عنوان یک ابزار فشار سیاسی و سلاح تحریم، اعتماد کشورها به سیستم مالی تحت رهبری واشنگتن را خدشه‌دار کرده است. ثانیاً، رشد فزاینده بدهی‌های آمریکا، به یک نگرانی جدی برای دارندگان دارایی‌های دلاری تبدیل شده است.
ثالثاً، جنگ اخیر در خاورمیانه و پیامدهای آن بر بازارهای انرژی، این نگرانی را تشدید کرده که تکیه بیش از حد به یک ارز واحد تا چه حد می‌تواند برای اقتصاد کشورها خطرناک باشد. همه این عوامل دست به دست هم داده تا حرکت به سمت سیستمی چندقطبی در نظام مالی جهان تسریع شود.
مجمع سن‌پترزبورگ؛ ویترینی برای جهان جدید
این گزارش همزمان با نزدیک شدن به برگزاری مجمع بین‌المللی اقتصادی سن‌پترزبورگ منتشر شده است. این رویداد مهم که از سوم تا ششم ژوئن (۱۳ تا ۱۶ خرداد) برگزار می‌شود، هر ساله میزبان رهبران تجاری و سیاسی از سراسر جهان است. انتظار می‌رود در این دور از نشست‌ها، بحث در مورد سازوکارهای جایگزین دلار و معماری مالی جدید جهان در دستور کار جدی شرکت‌کنندگان قرار گیرد.
در این چارچوب، دیپلماسی اقتصادی نیز به یکی از ارکان اصلی سیاست تجاری کشور تبدیل شده است. همکاری با کشورهای همسایه برای توسعه مسیرهای حمل‌ونقل، تسهیل ترانزیت و ایجاد مسیرهای جایگزین واردات و صادرات، بخشی از راهبردی است که می‌تواند در بلندمدت جایگاه ایران را در شبکه‌های منطقه‌ای تجارت تقویت کند.
شکل‌گیری نقشه جدید تجارت ایران
آنچه امروز در عرصه تجارت خارجی کشور با پیگیری تیم اقتصادی دولت با محوریت وزارت اقتصاد در حال وقوع است، صرفاً جابه‌جایی چند مسیر وارداتی نیست؛ بلکه بازآرایی تدریجی نقشه لجستیکی کشور محسوب می‌شود. سیاستی که از دل ضرورت‌های جنگی متولد شده؛ اما می‌تواند در آینده به یکی از مهم‌ترین ابزارهای افزایش تاب‌آوری اقتصاد ایران تبدیل شود.
اگر این رویکرد با توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، ارتقای ظرفیت بنادر شمالی، تکمیل کریدورهای بین‌المللی و استمرار دیپلماسی اقتصادی همراه شود، ایران می‌تواند از یک ساختار متمرکز و آسیب‌پذیر در تجارت خارجی به یک شبکه چندمحوری و مقاوم در برابر شوک‌های خارجی گذار کند؛ مسیری که بسیاری از کارشناسان از آن با عنوان «نقشه جدید تجارت ایران» یاد می‌کنند.