«یُد» عنصر معدنی کمیاب، با ارزش و جامد درخشانی است که در دماهای استاندارد، به بخاری بنفش‌رنگ تبدیل میشود و در دریا و پوسته زمین به صورت یُدید سدیم و یُدید پتاسیم وجود دارد. یُد پس از استخراج و فرآوری در صنایع پزشکی، شیمیایی، هوافضا، الکترونیک و تولید اسید استیک، کائوچو، رنگ‌دانه، مواد آلی، فیلم مدیا، فلزات با خلوص بالا، مکمل غذایی، تایر اتومبیل، قرص تیروئید، نمک طعام و ترکیبات ضدعفونی به کار می‌رود. این ماده معدنی در مناطق خاص و محدودی از جهان یافت میشود که از جمله این مناطق مهم، سواحل ژاپن و صحرای اناکامای شیلی و تا حدودی حاشیه شرقی و غربی دریای خزر است. اولین آثار و علائم وجود یُد در منطقه دریای خزر نواحی ایران، هم‌زمان با اکتشافات شرکت کانسار خزر شناسایی شد و پس از اثبات ذخایر یُد در شورابههای محدوده معدنی آن با ذخیره قطعی ۳۵۰۰ تُن، اولین مجوز بهرهبرداری از معدن یُد اینچه در سال ۱۳۸۶ صادر گردید. سپس این شرکت، بزرگ‌ترین کارخانه یُد خاورمیانه را در ۲۷ کیلومتری شمال شهرستان آق‌قلای استان گلستان و در نزدیکی مرز اینچه برون تاسیس کرد و به کشف و استخراج ماده معدنی یُد از اعماق ۱۰۰۰ متری زمین پرداخت. سپس شورابه‌های یُددار استحصال شده را در کارخانجات فرآوری، به بلور یُد یا کریستال بالای ۸/۹۹/ دارای خلوص تبدیل کرده و با تولید سالانه ۳۵۰ تُن، علاوه بر تامین نیاز سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ تُنی کشور، زمینه صادرات آن را فراهم کرد. پس از معدن اینچه، دومین معدن یُد استان گلستان در سال ۱۳۹۴ با ذخیره بیش ۱۲۸۸ تُن کشف شد و مجموع ذخایر کشف شده یُد کشور را به نزدیک ۵۰۰۰ تُن افزایش داد. پس از کشف، استخراج و فرآوری یُد، شرکت دانش‌بنیان آق آلتین شیمی در سال ۱۳۹۴ به دانش فنی تولید ۳ ماده مشتق از یُد اعم از یُدات پتاسیم، یُدید پتاسیم و یُدید کلسیم دست یافت و راه را برای دستیابی به مشتقات دیگر آن هموار کرد. این سه محصول به ترتیب در صنایع دارویی برای تولید قرص‌های بیماران مبتلا به تیروئید، یددار کردن نمک طعام و به عنوان مکمل غذایی کاربرد دارند. با کشف، استخراج و فرآوری یُد و دستیابی به ۳ مشتقات آن، علاوه بر تامین مطمئن نیاز داخلی، امکان صادرات آن نیز فراهم شد. ایران به ترتیب در دانش فنی استخراج و فرآوری یُد، اولین کشور خاورمیانه و هشتمین کشور جهان، در مقدار تولید یُد، ششمین کشور جهان و در تولید ۳ ماده مشتق آن، اولین کشور خاورمیانه و هفتمین کشور جهان است.