معاون اقتصادی بانک مرکزی با مروری بر تحولات بازار ارز طی دو سال گذشته و تشدید انتظارات تورمی گفت: بانک مرکزی طی این مدت، مهم‌ترین تلاش‌ها و اقدامات خود را در راستای تقویت ثبات و پیش‌بینی‌پذیری بازار ارز، جلب اعتماد آحاد فعالان اقتصادی و جلوگیری از سرایت نوسانات مقطعی نرخ ارز به قیمت کالاهای اساسی و مرتبط با معیشت مردم، معطوف داشته است.

عضو هیئت عامل بانک مرکزی بیان کرد: در سال ۱۴۰۱ معادل ۸۷،۷ میلیارد دلار گواهی ثبت آماری جهت واردات کالا و خدمت صادر شد که از این میزان معادل ۶۵،۵  میلیارد دلار (۷۴،۸ درصد) آن تامین گردید. همچنین از آغاز سال جاری (۱۴۰۲) تا تاریخ ۶ خرداد ماه نیز معادل ۱۰،۱ میلیارد دلار بابت واردات کالا و خدمت تامین شده است که در مقایسه با رقم دوره مشابه سال ۱۴۰۱ به میزان ۲۴،۳ درصد رشد نشان می‌دهد.

مهم‌ترین اقدامات بانک مرکزی برای

 کنترل بازار ارز

معاون اقتصادی بانک مرکزی ادامه داد: از مهم‌ترین اقدامات بانک مرکزی طی دوره مورد بررسی، می‌توان به راه‌اندازی مرکز مبادله ارز و طلای ایران اشاره کرد. این مرکز به عنوان بستری برای مبادلات ارزی، با هدف ایجاد مرجعیت قیمت، افزایش حجم معاملات رسمی (انتقال معاملات از بازار غیررسمی به بازار رسمی) و سهولت تامین انواع تقاضای ارز اعم از ارز موردنیاز جهت واردات کالاها و ارز موردنیاز جهت مصارف خدماتی، در اسفندماه سال ۱۴۰۱ راه‌اندازی شد. به گفته شیریجیان تصویب ضوابط مربوط به بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور، تثبیت نرخ حواله دلار در سامانه نیما جهت تامین ارز کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات پزشکی، جلوگیری از ایجاد درخواست‌های غیرواقعی تخصیص ارز از طریق الزام بانک‌ها و موسسات اعتباری به مسدودسازی معادل ریالی مبلغ ارزی در حساب‌های متقاضی نزد بانک‌ها، کاهش هزینه و مدت‌زمان تامین ارز واردکنندگان از طریق حذف واسطه‌ها و خرید ارز به صورت مستقیم از صادرکنندگان توسط بانک مرکزی و فروش به واردکنندگان با نرخ مشخص، ممنوعیت رفع تعهد صادراتی از طریق فروش اسکناس به صرافی‌ها و تمرکز آن در بانک ملی به منظور افزایش احاطه بانک مرکزی بر بازار نقد، الزام به افتتاح حساب سپرده قرض‌الحسنه پس‌انداز ارزی برای دریافت ارز اسکناس در سرفصل تامین نیازهای ضروری به جای پرداخت مستقیم اسکناس به متقاضی و... از جمله اقدامات بانک مرکزی در جهت مدیریت عرضه و تقاضای ارز، حذف تقاضای غیرواقعی و پاسخگویی به نیازهای واقعی ارزی،  تسهیل تامین تقاضای ارز واردات و زمینه‌سازی در جهت تلاقی مستقیم و بدون واسطه درآمدهای ارزی صادراتی با نیازهای ارزی وارداتی بوده است.

افزایش ۹۲،۶ درصدی حساب جاری تراز پرداخت‌های خارجی کشور در ۹ ماهه سال ۱۴۰۱

معاون اقتصادی بانک مرکزی با بیان اینکه بررسی تحولات تراز پرداخت‌های خارجی کشور حاکی از آن است که طی نه‌ماهه سال ۱۴۰۱ نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن، افزایش صادرات نفتی و غیرنفتی، مهم‌ترین عوامل تقویت مازاد حساب کالا و افزایش مازاد حساب جاری بودند، گفت: بر اساس برآوردهای مقدماتی، حساب جاری تراز پرداخت‌های خارجی کشور در ۹ ماهه سال ۱۴۰۱ از مازاد ۱۵.۸ میلیارد دلاری برخوردار بود که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از آن، ۹۲،۶ درصد افزایش نشان می‌دهد.

وی افزود: همچنین طی این دوره، ارزش صادرات نفتی و غیرنفتی، به ترتیب ۵۱،۳ و ۱۴،۴ درصد افزایش پیدا کرد. ضمن اینکه افزایش قیمت کالاهای اولیه (شامل گروه کالاهای مواد غذایی و حیوانات زنده، نوشیدنی‌ها و تنباکو، مواد خام و غیرخوراکی به استثنای مواد سوختی، مواد معدنی، سوخت، مواد روغنی و مواد مربوط به آن، روغن‌های گیاهی و حیوانی و فلزات غیرآهنی) با توجه به سهم بیش از ۳۶ درصدی آن از ارزش واردات گمرکی کشور (بر اساس ارزش سیف واردات)، منجر به افزایش ۲۰،۴ درصدی ارزش واردات کالا، طی دوره مورد بررسی شد. معاون اقتصادی بانک مرکزی تاکید کرد: برآیند عوامل مذکور منجر به افزایش ۷۹،۲ درصدی مازاد حساب کالا  طی ۹ماهه سال ۱۴۰۱ نسبت مدت مشابه سال قبل از آن گردید. همچنین طی این مدت، افزایش تردد فرامرزی کالا و مسافر به‌واسطه اثرگذاری بر ارائه خدمات در حوزه مسافرت و حمل و نقل کالا و مسافر، آثار خود را در افزایش عملکرد صادرات و واردات خدمات بر جای گذاشت که در نهایت، برآیند عوامل مذکور با توجه به سهم بیشتر واردات خدمات در تغییرات تراز حساب خدمات، منجر به افزایش حدود ۴۰،۶ درصدی کسری حساب خدمات نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن شد.

التزام دولت به رعایت انضباط مالی و افزایش نسبت درآمدهای مالیاتی

معاون اقتصادی بانک مرکزی، تعهد و التزام به رعایت انضباط مالی و مدیریت هزینه‌ها و کسب درآمدهای پایدار را یکی از اقدامات قابل توجه دولت سیزدهم از زمان روی کار آمدن آن دانست و تصریح کرد: این مهم در عملکرد تحولات وضع مالی دولت طی سال ۱۴۰۱-۱۴۰۰ نیز به خوبی نمایان است، به طوری که بررسی تحولات منابع و مصارف، حاکی از آن است که به واسطه هماهنگی بین منابع و مصارف بودجه دولت، در راستای تامین منابع پایدار و عدم وابستگی به درآمدهای نفتی، نسبت درآمدهای مالیاتی به منابع و مصارف بودجه دولت از ۲۹،۵ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۳۴،۳ درصد در پایان سال ۱۴۰۱ رسیده است. شیریجیان افزود: همچنین، نسبت تراز عملیاتی و سرمایه (کسری بودجه) به منابع و مصارف بودجه دولت طی روندی نزولی از ۱۹،۳ درصد در پایان سال ۱۴۰۰ به ۱۷،۵ درصد در پایان سال ۱۴۰۱ رسیده است، ضمن آنکه استفاده از تنخواه‌گردان خزانه بانک مرکزی نیز از شهریور سال ۱۴۰۰ روندی نزولی نسبت به ماه‌های قبل را ثبت کرده است.

معاون اقتصادی بانک مرکزی تصریح کرد: در همین راستا در سال ۱۴۰۱ با وجود افزایش یارانه پرداختی ناشی از تکالیف ناشی از حذف ارز ترجیحی، علاوه بر کاهش میزان استفاده از این حساب نسبت به سال قبل، ردیف مذکور در ۶ماهه دوم سال ۱۴۰۱ تسویه شده است.