۱۳- جواب مثبت به درخواست‌های جنسی همسر

یکی از نکته‌های اصلی در استحکام و استقرار کانون خانواده، اجابت صحیح درخواست‌های جنسی همسران است. شاید دلیل مخفی خیلی از جدایی‌ها، خیانت‌ها و اختلافات، ریشه در عدم جواب صحیح به این مورد است. امام علی(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «إِذَا رَأَی أَحَدُکُمُ امْرَأَةً تُعْجِبُهُ فَلْیَأْتِ أَهْلَهُ فَإِنَّ عِنْدَ أَهْلِهِ مِثْلَ مَا رَأَی وَ لَا یَجْعَلَنَّ لِلشَّیْطَانِ إِلَی قَلْبِهِ سَبِیلًا وَ لْیَصْرِفْ بَصَرَهُ عَنْهَا» (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص ۱۱۵)؛ «هرگاه فردی از شما زنی را دید که او را به شگفتی وا داشت، به نزد همسر خود برود؛ چرا که همسر او مثل همین خصوصیات را داراست. پس اجازه نفوذ شیطان را به قلب خود ندهد تا چشم خویش را از آن زن برگرداند. (حسینی، ۱۳۹۷ش، شماره ۴۳۵و۴۳۶)

۱۴- نداشتن بدگمانی و غیرت نابجا نسبت به همسر

به‌ طور معمول هر صفت و عمل صحیح به اندازه و در جای خود استفاده نشود، عکس آن عمل می‌کند. یعنی اصل غیرت که در نهاد مرد از سوی خداوند به امانت گذاشته شده، صفتی اعلی است؛ اما اگر این خصلت دچار نوسان گردد، منجر به مخاطره و اختلاف در خانواده می‌شود. (حسینی، ۱۳۹۷ش، شماره ۴۳۵و۴۳۶) از این رو داشتن بدگمانی نابجا نسبت به همسر در رفت‌وآمدها و تلاش‌های اجتماعی، باعث می‌شود تا محفل گرم خانواده به دریاچه یخ تبدیل شود. لذا آزادی‌های مشروع زن، پایمال و محبّت از بین رفته و تلخی، جای آن را خواهد گرفت. حضرت می‌فرمایند: «إِیَّاکَ وَ التَّغَایُرَ فِی غَیْرِ مَوْضِعِ الْغَیْرَةِ- فَإِنَّ ذَلِکَ یَدْعُو الصَّحِیحَةَ مِنْهُنَّ إِلَی السُّقْمِ وَ لَکِنْ أَحْکِمْ أَمْرَهُنَّ» (همان، ۱۴۰۳ق، ج ۷۴، ص ۲۱۶)؛ «بپرهیز که غیرت نابجا، زن سالم را به بیماری می‌کشاند و پاکدامن را به بدگمانی. درباره آن محکم کارکن.»

۱۵- شکیبایی و تحمل یکدیگر

یکی از بسترها و لوازم داشتن زندگی همراه با آرامش و دوستی، به کارگیری شکیبایی و تحمل در طول زندگی است. (رهبری، ۱۳۹۴، ص۱۰۱) از این ‌رو با فهمیدن این نکته که غیر از حضرات معصومین(علیهم‌السلام) اکثر ما انسان‌ها دچار اشتباه و خبط می‌گردیم، عرصه را برای چشم‌پوشی از اشتباهات احتمالی فراهم می‌کند. همچنین زن و مرد با هم‌اندیشی و سنجش تمام جوانب مسائل، از هر تک‌روی و دیکتاتوری باید دوری کنند. زندگی بدون شکیبایی و تحمل، همچون حبابی در هواست و عامل فهمیدگی زن و مرد در اثر رعایت این نکته است. امام در سفارشی زیبا می‌فرمایند: «الصَّبْرُ أَحْسَنُ خلل [حُلَلِ ] الْإِیمَانِ وَ أَشْرَفُ خَلَائِقِ الْإِنْسَان» (تمیمی‌آمدی؛ ۱۳۶۶ش، ص۲۸۱) «صبر، نیکوترین ویژگی ایمان و گران‌بهاترین خوی انسان است.»

نتیجه‌گیری

۱- از نظر دین مبین اسلام، کانون خانواده نه بر مردسالاری نه زن‌سالاری و نه فرزندسالاری حاکم است. بلکه بر مرکز منطق و عدالت در سایه ایثار و محبّت بنا شده است.

۲- معیار خانواده سالم، مطابق ارزش‌ها است، نه مسائل زودگذر مانند: ثروت و تجملات.

۳- آنچه می‌تواند روشنی‌بخش زندگی در زمان فعلی باشد، تبعیت از زندگی اهل‌بیت (علیهم‌السلام) است.

۴- نمونه بی‌مانند و پیدانشدنی برای همه‌ی زمان‌ها جهت آرامش زندگی، طیّ سیر معنوی و ساده‌زیستی همراه با عفّت و عزّت، پیروی از خانواده امام متقیان حضرت علی(علیه‌السلام) است.

۵- خداوند متعال به جهت ایجاد آرامش خانواده، دوستی را به زوجین هدیه کرده است. اساس روابط و تعاملات افراد خانواده بر مبنای عشق و مهربانی است که منجر به استحکام کانون خانواده خواهد شد.

۶- با تصحیح تفکر و رفتار زوجین نسبت به خانواده و الگوپذیری از حضرت علی(علیه‌السلام) و حضرت زهرا(سلام‌الله علیها) می‌توان به محکم کردن اساس خانواده در جامعه و کاهش آمار طلاق امید داشت. روش‌هایی که علی (علیه السلام) و فاطمه (علیها السلام) برای ایجاد آرامش در زندگی به کار بردند، کاملاً عملیاتی، دست یافتنی، اجراشدنی و تکرارپذیر است. آن‌ها از وجود رسول خدا (صلی‌الله علیه وآله وسلم) بهره بردند؛ ولی هر زن‌وشوهری می‌تواند با عمل به دستورات قرآن و پیامبر(صلی‌الله علیه وآله وسلم) در راه زندگی حضرت علی و حضرت فاطمه (علیها السلام) قدم بردارد.

۷- بر اساس برداشت از آیات قرآن و سیره زندگانی حضرت علی(علیه‌السلام) و حضرت زهرا (سلام‌الله علیها) زن با توجه به خصلت‌های فردی و وظایفی که در استحکام خانواده دارد، سهم بیشتری در فراهم کردن آرامش خانواده نیز دارد. ایجاد و استمرار این امر، به همکاری و سعی زن و شوهر نیاز دارد.

۸- تحکیم اساس خانواده و تأمین آرامش آن قبل از آنکه به تأمین لوازم و امکانات زندگی بستگی داشته باشد، به نوع نگاه و تفکر زوجین به زندگی و رفتار آن‌ها بستگی است.

۹- در تأمین آرامش خانواده، توجه به نقش زن و مرد و جابه‌جانشدن آن ضروری است. زن باید به وظایف خود به عنوان همسر و مادر و مرد باید به نقش خود به عنوان شوهر و پدر آگاهی داشته باشد. هر نوع جابه‌جایی این نقش و وظایف، به محیط آرام خانواده خلل وارد می‌کند.

۱۰- سهم زن در ایجاد آرامش خانواده بیشتر است و این بر محوریت زن در تداوم خانواده دلالت دارد. این امر، گذشت و فداکاری بیشتر زن را خواستار است.

۱۱- کلیدی‌ترین وظایف ذاتی و تکوینی زن در محیط خانواده با ایفای نقش همسری و مادری محقق می‌گردد. سایر وظایف اجتماعی زن، اضافه بر آن تلقی می‌شود، به این معنا که فعالیت و نقش اجتماعی زن زمانی پذیرفته است که به رسالت ذاتی و تکوینی خود، لطمه‌ای وارد نسازد.

۱۲- نقش الگویی پدر و مادر بیش از گفتار و آموزش، در تربیت و هدایت فرزندانشان مؤثر است.

۱۳- با این‌که مدیریت هدایت خانواده و تأمین آسایش خانواده بر عهده‌ی مرد است، از نقش وی در ابراز محبت و مهربانی به همسر و فرزندان و تأمین نیازهای روحی و روانی آن‌ها نباید غفلت شود.

منابع و مآخذ

* قرآن‌کریم: ترجمه مهدی محی‌الدین الهی‌قمشه‌ای، تهران: انتشارات علمیه‌اسلامیه، ۱۳۶۵ش.

* نهج‌البلاغه: ترجمه محمددشتی، قم: مؤسسه فرهنگی تبلیغاتی امیرالمؤمنین(علیه‌السلام)، ۱۳۷۹ش.

    تبریزی، مصطفی، دیبائیان، شهرزاد، جعفری، فروغ و دیگران، (۱۳۸۵)، فرهنگ توصیفی خانواده و خانواده درمانی، چاپ اول، تهران: انتشارات فراروان.

    تمیمی‌آمدی، عبدالواحد، (۱۳۶۶ش)، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، چاپ اول، قم: مکتب الإعلام الإسلامی.

    حمیری، عبدالله، (۱۴۱۳ق)، قرب الاسناد، چاپ اول، قم: مؤسسه آل‌البیت.

    شریف قریشی، باقر، (۱۳۷۷)، نظام خانواده در اسلام (بررسی مقایسه‌ای)، مترجم: لطیف راشدی، چاپ دوم، تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.

    صدوق، محمد، (۱۴۰۳ق)، الخصال، ج۲، قم: انتشارات جامعه مدرسین.

    صفایی‌حائری، علی، (۱۳۸۶)، تربیت کودک، چاپ اول، قم: انتشارات لیله القدر.

    کمره‌ای، محمدباقر، (۱۳۷۶ش)، تحف‌العقول، چاپ ششم، انتشارات کتابچی.

    مجلسی، محمدتقی، (۱۴۰۳ق)، بحارالانوار، ج۴۳و ۷۴ تهران: انتشارات اسلامیه.

    محدث نوری، میرزاحسین، (۱۴۰۸ق)، مستدرک‌الوسائل، ج۱۳، قم: مؤسسه آل‌البیت (علیهم‌السلام)

    محدثی،جواد، (۱۳۸۲)، اخلاق معاشرت، چاپ پنجم، قم: بوستان کتاب.

    محمدی‌ری‌شهری، محمد، (۱۳۸۵)، حکمت نامه کودک، چاپ اول، قم: دارالحدیث.

    مصباح‌یزدی، محمدتقی، (۱۳۷۹)، بندجاوید، ج۱، چاپ اول، قم: مؤسسه امام خمینی(ره).

حیدری، محمدباقر، (۱۳۸۸) جامی از زلال کوثر، قم: مؤسسه‌آموزشی و پژوهشی امام خمینی(قدس‌سره).

    مطهری، مرتضی، (۱۳۸۰)، انسان کامل، چاپ بیست و چهارم، تهران: انتشارات صدرا.

    رهبری، عباس، و دیگران، (۱۳۹۴)، اخلاق در سیره معصومین(علیهم‌السلام)، ارومیه: انتشارات گلشن حیاتی.

    حسینی، سیدجواد، (۱۳۹۷)، نکته‌هایی درباره خانواده از زبان علی (علیه‌السلام)، پاسدار اسلام، شماره ۴۳۵و ۴۳۶.