از کنار بعضی مناسبت‌ها روی تقویم نباید به‌سادگی رد شد. مثلاً همین ۹ مهر. «روز همبستگی با کودکان و نوجوانان فلسطینی». یادآوری کودکانی که سهمشان از کودکی، بازی و مدرسه، زیر سایه جنگ گم شده است. وقتی جنگ تحمیلی ایران شروع شد، از آفریقا برای بچه‌های میناب پیام آمد. نقاشی کشیدند، انشا نوشتند و برای کودکان ایران پیام فرستادند: «صبور باشید که پیروزی با شماست.» زمانی که شهرهای ایران سیل می‌آمد بچه‌هایی که خودشان سال‌هاست زیر سایه سنگین جنگ‌اند، فیلم گرفتند و همدردی کردند. 

فاطمه خطیب، معلم و فعال حوزه کودکان جنگ، سال‌هاست با کودکان فلسطینی و دیگر مناطق درگیر بحران در ارتباط است. از او که درباره نوجوانان غزه می‌پرسیم، میان همه تصویرهایی که از زندگی آن‌ها دارد، به یک واژه مدام برمی‌گردد: «امید»

تقریباً هیچ مدرسه‌ای در غزه باقی نمانده؛ حدود ۹۷ درصد مدارس غزه تخریب شدند. حدود سه هفته پیش، بیش از ۷۰۰ هزار دانش‌آموز در شرایطی دوباره پای درس نشسته‌اند که بخش زیادی از خانه‌ها و مدرسه‌هایشان دیگر وجود ندارد. او از بیش از ۲۰ هزار دانش‌آموزی می‌گوید که در این جنگ شهید شدند؛ کودکانی که قرار بود پشت همان نیمکت‌هایی بنشینند که حالا بسیاری از آنها زیر آوار مانده است.

شب‌هایی که کنار آتش می‌گذرد

روزهای کودکان غزه شکل دیگری دارد. بچه‌های بزرگ‌تر، اگر بتوانند، دنبال غذا می‌گردند. کوچک‌ترها در خرابه‌ها و ساختمان‌ها بازی می‌کنند. شب که می‌شود و تاریکی سر می‌رسد؛ آتش روشن می‌کنند، دور هم جمع می‌شوند و سرود می‌خوانند.

بعضی نوجوان‌هایی که دسترسی بیشتری به اینترنت دارند، روایت زندگی خودشان را منتشر می‌کنند؛ از اردوگاه، غذا و روزهایی که می‌گذرد. دخترها در همان چادرها به نظافت و سامان‌دادن زندگی کمک می‌کنند و باران‌های شدید، همان سرپناه اندک را هم سخت‌تر می‌کند. بااین‌حال، خطیب در میان این همه درد، چیزی را پررنگ‌تر می‌بیند: امید.

«تو غزه آیه‌های قرآن جاریه»

خطیب از زنی به نام آمنه گفت که چند سالی با او آشنا بود. از آمنه جمله‌ای در ذهن او مانده است: «تو غزه آیه‌های قرآن جاریه.» خطیب می‌گوید آن زمان شاید معنای این جمله را کامل درک نمی‌کرد؛ اما بعدتر فهمید منظورش چه بوده؛ زندگی مردم غزه با صبر، همدردی، کمک به یکدیگر و بخشیدن گره‌خورده است. آمنه که مهندس برق بود، بعدها در همین جنگ شهید شد. و این فقط قصه آدم‌های بزرگ‌تر نیست. 

خطیب از سه کودک فلسطینی به نام‌های صهیب، جمال و ندا یاد می‌کند؛ سه خواهر و برادری که سال‌ها می‌شناختشان و از آنها حمایت می‌کرد. هر بار اتفاقی برای مردم ایران می‌افتاد، پیامی می‌فرستادند؛ برای زلزله کرمانشاه، برای سیل و برای دیگر اتفاق‌ها. آن‌ها اخبار ایران را دنبال می‌کردند و خودشان را شریک غم بچه‌های اینجا می‌دانستند. شبی یک موشک سوت کشید و آوار شد بر سرخانه صهیب، جمال و ندا. بچه‌هایی که روزی برای زلزله و سیل ایران پیام فرستاده بودند، همراه با مادر باردارشان شهید شدند.

بهای آرزوها

خطیب در کلاس، از دانش‌آموزانش می‌پرسد می‌خواهند چه‌کاره بشوند. پزشک، دندانپزشک، مهندس... . بعد سراغ سؤال سخت می‌رود: برای رسیدن به این آرزو حاضری چه چیزی بدهی؟ حاضری دو سال توی یک اتاق حبس باشی و درس بخوانی که به آرزویت برسی؟ آیا حاضری سلامتی‌ات را به خاطرش بدی یا حتی آیا حاضری زیبایی‌ات را بدی و این به این آرزو برسی؟

پاسخ‌ها معمولاً «نه» است.

او از همین‌جا به تفاوت «آرزو» و «آرمان» می‌رسد؛ اینکه زندگی را نباید فقط به آرزوی قبولی در یک‌رشته یا رسیدن به یک شغل گره زد. باید زندگی را به آرمان‌ها گره زد. آرمان چیزی است که آدم حاضر است برایش هزینه بدهد و سختی‌ها باعث کنار رفتن و کم‌رنگ شدنشان نمی‌شود.