ایران و انگلیس در اواخر دهه ۴۰ و ماه‌های ابتدایی دهه ۵۰، به مدت سه سال مذاکراتی را با یکدیگر داشتند و در نهایت،  این مذاکرات به رفع استعمار انگلیس از جزایر سه‌گانه ایرانی منجر شد و روز ۹ آذرماه سال ۱۳۵۰ به ثمر نشست.

نیروی دریایی ارتش با انجام یک عملیات آبی - خاکی توانست دوباره حاکمیت ایران را بر سه جزیره ابوموسی و تنب‌های کوچک و بزرگ احیا کند. این در حالی است که جزایر سه‌گانه، هشت دهه در اشغال انگلیس بودند. اتفاق مذکور، دو روز پیش از تشکیل کشور امارات متحده عربی رخ داد. البته در این میان نیز، نیروی دریایی انگلیس از منطقه خلیج‌فارس خارج شد.

 بهمنی‌قاجار می‌گوید:‌ «در سال ۱۹۷۱ که آزادسازی جزایر انجام می‌شود، مقامات ایران تأکید می‌کنند که اولاً طرف مقابل خود را فقط انگلیس می‌داند، نه شیوخ عرب. ثانیاً ایران تصریح می‌کند که این موضوع باید قبل از تشکیل امارات متحده عربی، تعیین تکلیف شود. به همین دلیل، ۹ آذر ۱۳۵۰ یعنی دو روز قبل از تشکیل امارات، موضوع جزایر سه‌گانه حل و فصل شده و به ایران باز می‌گردند. البته شیوخ راس الخیمه و شارجه، موقعیتی در حقوق بین‌الملل نداشتند و تصرفاتی که انجام می‌دادند به دستور انگلیس بود. 

ساعتی پس از بازپس‌گیری جزایر سه‌گانه ایرانی، رادیو سراسری این خبر را به همه ایرانیان اعلام کرد. در شادی ابراز این خبر، غمی نیز نهفته بود: سه دلیرمرد ایرانی، جان خود را در این عملیات فدا کرده‌اند.

 ناوسروان رضا سوزنچی کاشانی (پس از شهادت ناخدا سوم) یکی از شهدای ایرانی در عملیات بازپس‌گیری جزایر ایرانی بود. البته دو شهید دیگر نیز در این عملیات تقدیم شد.

خبر موفقیت ایران در مذاکرات بازپس‌گیری جزایر سه‌گانه، توسط امیرعباس هویدا در مجلس شورای ملی اعلام شد؛ البته این خبر شیرین، یک خبر تلخ نیز به همراه داشت و آن، استقلال و جدایی بحرین از خاک ایران پس از چندین دهه بود! در حالی که بحرین نیز عضو بلاشک ایران و زمانی استان چهاردهم آن بود.

اهمیت جزایر سه‌گانه ایرانی در افزایش مرزهای دریایی جمهوری اسلامی ایران

 جزایر سه‌گانه چه اهمیتی برای ایران دارند؟

ایرج افشار، در کتاب «جزایر بوموسا و جزایر تنب بزرگ و تنب کوچک» در باب اهمیت این جزایر نوشته است که ایران بر تعدادی از جزایر ارزشمند و مهم از لحاظ راهبُردی در تنگه هرمز و دهانه خلیج‌فارس مالکیت دارد. از این تعداد، ۶ جزیره که خط قوسی دفاعی ایران را تشکیل می‌دهند، اهمیت بیشتری دارند. این جزیره‌ها عبارت‌اند از؛ ابوموسی، تنب بزرگ، هرمز، لارک، قشم و هنگام که در فاصله‌های نسبتاً کوتاه از یکدیگر قرار گرفته‌اند.

جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس از حیث مرز سرزمینی، اقتصادی و نظامی بسیار اهمیت دارند.

جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس

 سرلشکر سید عبدالرحیم موسوی، فرمانده کل ارتش، در جمع معاونان اطلاعات ارتش تصریح کرد که لحظه‌ای در صیانت از مرزها و منافع جمهوری اسلامی که از شمالی‌ترین نقطه تا جنوبی‌ترین بخش، خاک مقدس ایران است، غفلت نخواهیم کرد و با تمام توان حافظ تمامیت ارضی کشور خواهیم بود.

 سرلشکر سلامی، فرمانده کل سپاه، نیز سال گذشته در بازدید از منطقه نازعات (جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس) تاکید کرده بود که آنچه مشاهده شد، روحیه بسیار قوی، با نشاط، شاداب و در سطح بسیار مطلوب رزمندگان بود، همچنین آمادگی‌های تجهیزاتی در اوج قرار دارد. هر بار که از مواضع دریایی بازدید می‌کنیم، با یک سلسله جلوه‌ها و رویش‌های جدیدی از قدرت مواجه می‌شویم.

نیروهای دریایی جمهوری اسلامی ایران، فاقد ناو هواپیمابر هستند و این سه جزیره همچون یک ناو هواپیمابر در تأمین امنیت این منطقه تأثیر بسیاری دارند. این سه جزیره به نام «منطقه عمومی نازعات» نام‌گذاری شده‌اند و به انواع تسلیحات و تجهیزات آفندی و پدافندی مجهز هستند. فرماندهان کشورمان همچون سردار علیرضا تنگسیری، بارها از این منطقه بازدید کرده‌اند.

علاوه بر جنبه نظامی، منطقه نازعات در حوزه اقتصادی نیز برای ایران اهمیت دارد. البته یکی از دلایل طمع امارات برای ادعا درباره این جزایر نیز همین مورد ارزیابی می‌شود. همچنین، طبق ادعای برخی منابع، ذخایر نفت و گاز نیز در این منطقه وجود دارد.

 سردار علیرضا تنگسیری، در دانشگاه شهید وزوایی دانشگاه امام حسین (علیه السلام) درباره اهمیت جزایر سه‌گانه ایران در خلیج‌فارس گفته بود که  اگر ابوموسی را از دست بدهیم، جزیره سیری را که محل استخراج نفت و گاز ایران است، از دست می‌دهیم و سپس تنب بزرگ و تنب کوچک که بهترین محل صید ماهی است، از دست می‌رود. عمیق‌ترین نقطه خلیج‌فارس در همین منطقه است و از نظر اهمیت ژئوپولتیک اگر از دست برود، دیگر تسلطی بر خلیج‌فارس نداریم .

 فرمانده نیروی دریایی سپاه تصریح کرد:‌ اجازه نمی‌دهیم کسی درباره یک وجب در مورد خاک کشورمان حرف بی‌خود بزند. جزایر سه‌گانه، ایرانی است و ایرانی باقی خواهد ماند؛ شک نکنید. ما نه به کشوری تجاوز می‌کنیم، نه دنبال خاک کسی هستیم؛ اما اجازه نمی‌دهیم کسی درباره یک وجب خاک کشورمان حرف بی‌خود بزند. این جزایر ایرانی است و شناسنامه ایرانی دارد و اگر بخواهیم به تاریخ برگردیم، وضعیت برای کشور‌های عربی بد می‌شود .

دریادار منصور روح‌الامینی، فرمانده سابق هوا دریای نیروی دریایی ارتش، نیز در این باره گفته بود که در تمام جزایر ما در خلیج‌فارس، امکان نشست و برخاست یگان‌های بالگردی وجود دارد و تمام زیرساخت‌ها در این جزایر فراهم است که هر کدام از آنها برای ما حکم یک ناو هواپیمابر را دارد.

جزایر سه‌گانه ایرانی، قابل مناقشه نیستند

مقامات ایرانی از همان روز بازپس‌گیری جزایر سه‌گانه در خلیج‌فارس، همواره بر حق حاکمیت و مالکیت ایران بر این جزایر تأکید داشته و دارند. در آخرین مورد نیز، معاون حقوقی رئیس‌جمهور تصریح کرد که بررسی همه اسناد گذشته نشان می‌دهد که این جزایر متعلق به ایران است و قابل مناقشه نیست. برخی حکام منطقه با سندسازی و رشوه به برخی اساتید حقوق بین‌الملل، دنبال کتاب‌سازی هستند که اصلاً ارزش حقوقی ندارد. اسناد قدیمی در این زمینه روشن است و مبنای حرکت ما چون حقوقی است، تردیدی در این زمینه نداریم.