امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

جریان شناسی 1295

روایت رهبر شهید از ابعاد ناشناخته شخصیت حضرت زهرا(س)

به گزارش خبرگزاری حوزه، کتاب «حقیقت عظیم» اثری از شهید آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای است که از سوی انتشارات انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است. این کتاب مجموعه‌ای از بیانات ایشان درباره حضرت فاطمه زهرا (س) از سال ۱۳۵۱ است که بر اساس ترتیب زمانی تدوین و ارائه شده است.
حضرت فاطمه زهرا (س) از نگاه رهبر شهید
رهبر شهید، حضرت فاطمه زهرا (س) را «معمای ناگشوده ذهن بشر و معارف بشری» معرفی می‌کنند و درباره عظمت شخصیت ایشان می‌فرمایند: «هر چه درباره فاطمه زهرا بگوییم، کم گفته‌ایم و حقیقتاً هم نمی‌دانیم که ما چه باید بگوییم و چه باید بیندیشیم. ابعاد وجود این انسیه حورا، این روح مجرد، این خلاصه نبوت و ولایت به قدری برای ما پهناور و بی‌پایان و درک‌ناشدنی است که حقیقتاً متحیر می‌مانیم».
ایشان همچنین می‌فرمایند:
«اگر شخصیت فاطمه زهرا (س) برای ذهن‌های ساده ما و چشم‌های نزدیک‌بین ما آشکار می‌شد، ما هم تصدیق می‌کردیم که فاطمه زهرا سرور همه زنان عالم است».
مباحث اصلی کتاب
از مهم‌ترین مباحث کتاب «حقیقت عظیم» می‌توان به تبیین شخصیت حضرت زهرا (س)، ابعاد زندگی ظاهری و فضائل عملی ایشان، مقامات معنوی، برکات و الگو بودن آن حضرت، وظیفه ما در قبال ایشان، نسبت انقلاب اسلامی با حضرت فاطمه زهرا (س) و جایگاه زن از دیدگاه اسلام و غرب اشاره کرد. 
مراحل تدوین کتاب
در تدوین این کتاب، سه مرحله اصلی طی شده است. نخستین مرحله، استخراج مطالب است که طی آن، گروه علمی سیره سیاسی اهل‌بیت (ع) با مراجعه به مجموعه بیانات و دست‌نوشته‌های آیت‌الله خامنه‌ای، گردآوری مطالب مرتبط با حضرت فاطمه زهرا (س) را آغاز کرده‌اند.
در مرحله مستندیابی، برای مطالب قرآنی، روایی و تاریخی، دست‌کم پنج منبع از منابع معتبر و متقدم شیعه و اهل‌سنت، حتی‌الامکان تا پایان قرن ششم هجری، مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین کتاب «بحارالانوار» به‌عنوان یکی از منابع مرجع در این فرایند به کار گرفته شده است.
ویژگی‌های کتاب
از ویژگی‌های مهم این اثر، ارائه فهرست تفصیلی موضوعات است که به‌صورت رمزینه در کتاب تعبیه شده تا پژوهشگران و عموم علاقه‌مندان بتوانند به موضوعات موردنظر خود دسترسی آسان‌تری داشته باشند.
بخش‌هایی از متن کتاب
در بخشی از کتاب می‌خوانیم:
«فاطمه زهرا (س) به صورت، یک بشر و یک زن، آن هم زنی جوان است؛ اما در معنا، یک حقیقت عظیم، یک نور درخشان الهی، یک بنده صالح و یک انسان ممتاز و برگزیده است».
در ادامه آمده است:
«اسلام با چه قدرت عجیبی توانسته است تربیت والای خود را به حدی برساند که یک زن جوان، در آن شرایط دشوار، بتواند این منزلت عالی را کسب کند. هم عظمت این موجود و این انسان والا شگفت‌انگیز است، هم مکتبی که این موجود عظیم‌القدر و جلیل‌المنزله را پدید آورده است».
در بخش دیگری از کتاب، درباره جایگاه حضرت زهرا(س) به‌عنوان الگو می‌خوانیم:
«این خود یک معجزه اسلام است؛ فاطمه زهرا (س) در عمر کوتاه خود به مقامی می‌رسد که سیده نساء عالمین است. من نمی‌گویم حالا شما مثل آن بزرگوار عمل کنید؛ اما او قله است و باید هر چه ممکن است به او نزدیک شد؛ در آن جهت باید حرکت کرد. آن زن نمونه‌ای که حیاتش با همه کوتاهی و عمر او در عین جوانی، الگویی برای همه مردان و زنان غیور و مؤمن و مسلمانان و حتی مردم غیرمسلمانی که با مقام آن بزرگوار آشنا باشند، است و ما باید از زندگی آن بزرگوار درس بگیریم».
در ادامه این اثر، بر ضرورت شناخت بیشتر ابعاد شخصیت حضرت فاطمه زهرا (س) تأکید شده است:
«قرن‌ها است که شیعه سعی کرده است معرفت به حق این بزرگوار پیدا کند؛ این یک مسئله است. ابعاد زندگی فاطمه زهرا استثنائی است؛ یعنی این‌قدر ابعادش زیاد و مهم و سازنده و برانگیزاننده است که جا دارد که ما برای فهم و شناخت آن، کار زیادی بکنیم و تا حالا آن کارها نشده. چقدر مطلب وجود دارد در باب فاطمه زهرا که این‌ها را ما باید به دنیا بگوییم، ابلاغ کنیم».
 
محمدرضا پهلوی: همه زنان شرور هستند!
بخشی از مصاحبه اوریانا فالاچی با محمدرضا شاه پهلوی، تصویری از دیدگاه او درباره جایگاه زنان ارائه می‌دهد که تقدیم شما فرهیختگان می‌شود.
بعد از اینکه خبرگزاری‌های اروپایی مطالبی در مورد ازدواج شاه با خواهرزاده‌اش (دختر اشرف) منتشر کردند؛ فالاچی از شاه می‌خواهد نظرش را در رابطه با این شایعات بگوید؛ ولی شاه حرف‌هایی می‌زند که برای همه شُوکه کننده بود:
فالاچی: بسیار خوب. فرض کنیم شما همه چیز را انکار می‌کنید.
شاه: انکار آن مرا تحقیر می‌کند، مرا آزرده‌خاطر می‌کند. آیا به نظر شما درست است که پادشاهی در شأن من، پادشاهی با مشکلات من، وقت خود را برای صحبت در مورد چنین چیزهایی تلف کند؟ صحبت در مورد همسران، دربارۀ زنان؟
فالاچی: عجیب است، اعلی‌حضرت. اگر پادشاهی باشد که همواره در ارتباط با زنان از او سخن رفته، آن شخص شما هستید و اکنون کم‌کم به این گمان می‌افتم که زنان در زندگی شما هیچ‌گونه اهمیتی نداشته‌اند.
شاه: اینجا واقعاً می‌ترسم که نظر درستی داده باشی؛ چون چیزهایی که در زندگی من اهمیت داشته‌اند، چیزهایی که روی من تأثیر گذاشته‌اند، کاملاً متفاوت بوده‌اند.
حقایق پهلوی: محمدرضا پهلوی: در طول تاریخ؛ زنان هیچ چیز بزرگی تولید نکرده‌اند و همۀ آن‌ها شرور هستند!
ولی قطعاً ازدواج‌های من و زنان نبوده‌اند.
زنان، می‌دانی، ببین، بگذار این‌طور بگویم؛ من آن‌ها را دست‌کم نمی‌گیرم؛ آن‌ها بیش از هر کس دیگری از انقلاب سفید من سود برده‌اند. من با جدیت جنگیده‌ام تا آن‌ها حقوق و مسئولیت‌های برابر داشته باشند. من حتی آن‌ها را به ارتش فرستاده‌ام، جایی که آن‌ها شش ماه آموزش نظامی می‌بینند و سپس برای مبارزه با بی‌سوادی به روستاها فرستاده می‌شوند و فراموش نکنیم که من پسر مردی هستم که حجاب زنان را در ایران برداشت.
اما اگر بگویم که تحت تأثیر حتی یکی از آن‌ها قرار گرفته‌ام، صادق نبوده‌ام. هیچ‌کس نمی‌تواند روی من تأثیر بگذارد، هیچ‌کس؛ چه برسد به یک زن.
زنان فقط در صورتی در زندگی یک مرد مهم هستند که زیبا و جذاب باشند و زنانگی خود را حفظ کنند...
و مسئلۀ زنانگی... مثلاً این بحث فمینیسم. این فمینیست‌ها چه می‌خواهند؟ شما چه می‌خواهید؟ شما می‌گویید برابری. اوه! نمی‌خواهم بی‌ادب به نظر برسم؛ اما... شما از نظر قانون برابر هستید؛ اما، ببخشید که این را می‌گویم، از نظر توانایی و استعداد نه.
فالاچی: نه، اعلی‌حضرت؟
شاه: نه.
شما هرگز میکل‌آنژ یا باخ نداشته‌اید. شما حتی هرگز یک سرآشپز بزرگ هم نداشته‌اید و اگر با من در مورد فرصت صحبت کنید، تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که آیا شوخی می‌کنید؟ آیا تا به حال فرصت این را نداشته‌اید که به تاریخ یک سرآشپز بزرگ بدهید؟ شما هیچ چیز بزرگی تولید نکرده‌اید، هیچ چیز!
به من بگویید، در طول مصاحبه‌هایتان، با چند زنِ دارایِ تواناییِ حکمرانی برخورد کرده‌اید؟
فالاچی: حداقل دو نفر، اعلیحضرت. گلدا مایر و ایندیرا گاندی.
شاه: چه کسی می‌داند؟ تنها چیزی که می‌توانم بگویم این است که زنان، وقتی بر مسند قدرت می‌نشینند، بسیار خشن‌تر از مردان هستند. بسیار بی‌رحم‌تر. بسیار خونخوارتر.
من به حقایق استناد می‌کنم، نه نظرات. وقتی قدرت دارید، سنگدل هستید. به کاترین مدیسی، کاترین روسیه، الیزابت اول انگلستان فکر کنید. لوکرزیا بورجیا، با آن زهرها و دسیسه‌هایش که بگذریم. شما دسیسه‌چین هستید، شما شرور هستید؛ همه شما.
فالاچی: من تعجب می‌کنم، اعلیحضرت؛ زیرا خود شما بودید که ملکه فرح دیبا را به عنوان نایب‌السلطنه تعیین کردید برای زمانی که اگر ولیعهد پیش از رسیدن به سن قانونی بر تخت می‌نشست.
شاه: هوم، خب بله، اگر پسرم قبل از سن مقرر پادشاه شود، ملکه فرح دیبا نایب‌السلطنه خواهد شد. اما شورایی نیز وجود خواهد داشت که او باید با آن مشورت کند. از طرف دیگر، من هیچ الزامی برای مشورت با کسی ندارم و با کسی مشورت نمی‌کنم. تفاوت را می‌بینید؟
فالاچی: متوجه شدم. اما واقعیت این است که همسر شما نایب‌السلطنه خواهد بود و اگر شما این تصمیم را گرفته‌اید، اعلیحضرت، به این معنی است که فکر می‌کنید او قادر به حکومت کردن است.
شاه: هوم... در هر صورت، این چیزی بود که من هنگام تصمیم‌گیری به آن فکر می‌کردم. و... ما اینجا نیستیم که فقط در مورد این موضوع صحبت کنیم، هستیم؟
فالاچی: مطمئناً نه.
منبع: کتاب مصاحبه با تاریخ، ص ۲۷۰ - ۲۷۲