روغن زیتون در متون اسلامی از احترام و تأکید ویژه‌ای برخوردار است. در قرآن به درخت زیتون سوگند یاد شده و از آن به‌عنوان «درخت مبارک» یاد شده است. در روایات متعدد از پیامبر اسلام (ص) و ائمه (ع) نقل شده که مصرف خوراکی و مالیدن آن بر بدن توصیه شده است؛ از جمله اینکه «روغن زیتون را بخورید و به بدن بمالید که از درخت مبارکی است». امام رضا (ع) نیز آن را غذای خوبی دانسته‌اند که دهان را خوشبو، بلغم را برطرف و اعصاب را تقویت می‌کند.

طبیعت و مزاج‌شناسی

در طب سنتی، خواص هر ماده تحت تأثیر «مزاج» آن قرار دارد. در مورد روغن زیتون دیدگاه‌های دقیقی وجود دارد:

روغن زیتون رسیده: طبعی گرم و خشک دارد و اغلب به‌عنوان ملین و برطرف‌کننده قولنج و دل‌پیچه (هم به صورت خوراکی و هم مالیدنی) شناخته می‌شود.

روغن زیتون نارس: طبیعتی سرد و خشک دارد و برای تقویت معده، افزایش اشتها، تقویت لثه و باز کردن انسدادها مفید است.

کاربردهای درمانی و اندام‌های هدف

طب سنتی برای روغن زیتون طیف وسیعی از کاربردها را ذکر کرده است:

- دستگاه گوارش: رفع یبوست، درمان قولنج، دل‌پیچه و کمک به دفع سنگ کیسه صفرا.

- پوست و مو: مالیدن آن به صورت برای بهبود رنگ چهره و طراوت پوست؛ تقویت مو و کاهش ریزش آن؛ و کاهش تعریق زیاد.

- دردهای عضلانی و مفاصل: ماساژ با روغن زیتون برای تسکین درد مفاصل، سیاتیک، کمر و تقویت اعضا توصیه شده است.

- سایر موارد: تسکین درد ناشی از گزش حشرات، کمک به ترمیم سوختگی‌های سطحی و تقویت بینایی (در برخی متون).

همسویی با یافته‌های نوین

بسیاری از این کاربردهای سنتی امروزه با یافته‌های علمی همسو شده‌اند. برای مثال، تأکید طب سنتی بر مصرف آن برای سلامت قلب، مفاصل و گوارش، با شواهد جدید درباره اثرات ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی ترکیبات فنولی روغن زیتون همخوانی دارد. همچنین استفاده سنتی از آن برای التیام پوست و زخم، با خواص ترمیمی شناخته‌شده آن در پژوهش‌های جدید مطابقت دارد.