اکبر مظفری

انرژی زمین گرمایی، انرژی موجود در عمق زمین است که حرارت هسته مرکزی آن به بیش از ۵۰۰۰ درجه سانتیگراد می‌رسد. این حرارت در طول هزاران سال از طریق تابش انرژی خورشیدی در داخل زمین ذخیره شده و منبع عظیمی از انرژی را به وجود آورده است، به طوری که انرژی خورشیدی ذخیره شده در ۱۱ کیلومتر فوقانی پوسته زمین، معادل ۵۰ هزار برابر ذخایر منابع نفت و گاز شناخته شده امروز جهان است. آب داغ، بخار خشک، آب‌شور تحت فشار، تخته‌سنگ‌های خشک و مواد مذاب، منابع انرژی زمین گرمایی هستند که به صورت فوران آتشفشان، آبفشان و گِلفشان از عمق زمین به سطح آن هدایت می‌شوند. در نیروگاه زمین گرمایی، سیال داغ خروجی از درون زمین، انرژی مورد نیاز تولید برق را تامین می‌کند، بدین صورت که حرارت داخل زمین در مناطقی که به پوسته آن نزدیک‌تر است، از طریق حفر چاه‌هایی با عمق ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متر به سطح زمین منتقل شده و با فن‌هایی به بخار تبدیل می‌شود. سپس نیروی حاصل از بخار تولیدی، توربین‌های نیروگاه را به حرکت در آورده و برق تولید می‌کند. انرژی زمین گرمایی بر خلاف سایر انرژی‌های تجدیدپذیر، محدود به فصل، زمان و شرایط خاصی نبوده و به صورت مستمر قابل استفاده است. ایران به دلیل قرار گرفتن در کمربند آتشفشانی، با بیش از ۱۴ منطقه جغرافیایی و نزدیک به ۱۵۰ نقطه شناسایی شده با درجه حرارت احتمالی ۲۴۰ درجه سانتیگراد، پتانسیل تولید ۲۵۰ مگاوات برق زمین گرمایی را دارد. پس از سال‌ها مطالعه، در سال ۱۳۷۷ فعالیت اجرایی نخستین نیروگاه زمین گرمایی کشور با ظرفیت تولید ۵ مگاوات برق، در دامنه کوه سبلان واقع در شهرستان مشگین شهر آغاز شد و اولین چاه اکتشافی از ۱۷ چاه پیش‌بینی شده آن، در سال ۱۳۸۱ با عمق ۳۲۰۰ متر حفر گردید که دمایی بالغ بر ۲۵۰ درجه سانتیگراد داشت. در این نیروگاه، بخار حاصل از آب تزریق شده در عمق چاه به سطح زمین هدایت شده و با چرخاندن توربین‌های بخار، برق تولید می‌کند. ایران نهمین  کشور جهان در فناوری تولید انرژی زمین گرمایی است.