جواد محمودآبادی
مهمترین علت شهادت امام حسین (علیه السلام) یا مهمترین علت گرویدن مردم به امویان، «جهالت» مردم بود. مقصود از جهالت این نبود که چون مردم «بیسواد» بودند، مرتکب چنین عملی شدند و اگر تحصیلکرده میبودند نمیکردند؛ نه! در اصطلاح دین، جهالت، بیشتر در مقابل «عقل» گفته میشود و مقصود آن تنبّه عقلی است که مردم باید داشته باشند، و این چندان ربطی به سواد و بیسوادی ندارد. به عبارت دیگر امام حسین (علیه السلام) شهید «فراموشکاری» مردم شد؛ زیرا اگر در تاریخ ۵۰، ۶۰ ساله خود فکر میکردند و قوه تنبه و استنتاج و عبرتگیری در آنها میبود و به تعبیر سیدالشهداء (علیه السلام) که فرمودند: «ارجعوا الی عقولکم» اگر به عقل و تجربه ۵۰، ۶۰ساله خود رجوع میکردند و جنایتهای ابوسفیان و معاویه و زیاد در کوفه و خاندان اموی را فراموش نمیکردند و گول ظاهر فعلی معاویه را که دمزدن از دین بهخاطر منافع شخصی است، نمیخوردند و عمیق فکر میکردند، و حساب میکردند آیا حسین (علیه السلام) برای دین و دنیای آنها بهتر بود یا یزید و معاویه و عبیدالله، هرگز چنین جنایتی واقع نمیشد. پس درحقیقت علت عمده اینکه مردمی نسبتاً معتقد به اسلام، اینطور با خاندان پیغمبر رفتار کردند، فقط و فقط فراموشکاری و گول ظاهر خوردن آن دشمنان بود، یعنی نتوانستند پشت پرده نفاق را ببینند. «ظواهر» شعائر اسلامی را محفوظ میدیدند و توجه به «اصول» و معانی از بین رفته، نداشتند. (شهید مطهری حماسه حسینی | ج ۲)
