امام باقر علیه السلام فرمودند:  به خدا سوگند که او (مهدی (علیه السلام)) مضطر (حقیقی) است که در کتاب خدا آمده می فرماید: «اَمَّن یجیب المضطر اذ ادعاه و یکشف السؤ...» بحارالانوار، ج ٥٢، ص ٣٤١ 

از لذت در اقتصاد تکاثری تا فطرت در اقتصاد کوثری!

محمد منان رئیسی

 

تصاویر تجمع عجیب هزاران نوجوان در ایران‌مال که هفته قبل، پیرو دعوت یک یوتیوبر گرد هم جمع شده بودند را دیدید؟! جمع کثیری از مشتاقان این یوتیوبر ساعت‌ها لحظه شماری می‌کردند تا بلکه فقط بتوانند چند ثانیه او را از نزدیک ببینند و برخی از آن‌ها بعد از نائل شدن به توفیق زیارت او، چنان عنان از کف دادند که کار این یوتیوبر از شدت فشار هوادارانش به بیمارستان کشیده شد! اما آن یوتیوبر چه فضیلتی داشت و چه شده است که کرامت انسانی در سبک زندگی معاصر به چنین حضیض ذلتی کشیده شده است؟!

 پست‌مدرنیسم با جابه‌جایی انگاره‌های بنیادین زیست انسانی، لذت و فراغتِ حاصل از گردش پول و سرمایه را به هسته مرکزی سبک زندگی معاصر تبدیل کرده است؛ همه چیز برای پول و پول برای لذت و فراغت! در چنین سبک زندگی، دیدن چنین صحنه‌هایی از لگدمال شدن کرامت انسان‌ها به دست خود آن‌ها برای لحظه‌ای دیدن یک سلبریتیِ عرصه فراغت و لذت، هیچ چیز عجیبی نیست! زیرا وقتی اندیشه انسان‌ها با تیشه نظام سرمایه‌داری ویران شود، آنگاه اساساً متوجه عمق زشتی چنین اتلاف وقتی برای دیدن چند ثانیه‌ایِ یک سوپر استار عرصه فراغت و لذت نخواهند شد! و البته، بی‌دلیل هم نیست که این جنس از تجمعات، همواره در ایران‌مال‌هایی برگزار می‌شود که ترجمان معمارانه نظام سرمایه‌داری هستند!
حالا آن تجمعِ هزاران نوجوان را مقایسه بفرمایید با تجمع میلیون‌ها نوجوان و جوانی که این روزها در مسیر مشایه، تمدن اربعینی را به رخ تمدن پست‌مدرنی می‌کشند! تجمعی که دال مرکزی‌اش نه لذت، که فطرت است! فطرتی که جوهره اصلی‌اش سیر الی الله است و نه میل الی النفس! و بدیهی است که اگر غایت حرکت، عبودیت شد و نه لذت، آنگاه نه تنها پولت را فدای فراغتت نخواهی کرد؛ بلکه بالعکس، فراغتت را در گرمای طاقت‌فرسای مشایه، فدای پولت خواهی کرد تا بلکه بتوانی به جای لذت مترفانه، طعم فطرت متعبدانه را بچشی!
فاصله میان این دو تجمع، فاصله میان اقتصاد تکاثری تا اقتصاد کوثری است؛ در اولی مردم را با محوریت لذت و فراغت جمع می‌کنند تا بازار احتیاج ایجاد کنند و در دومی مردم جمع می‌شوند تا احتیاج بازار را رفع کنند و حوایج زائران را پاسخگو باشند! آری! فاصله میان این دو تجمع، فاصله‌ای است از زمین تا آسمان! و فاصله‌ای است از اقتصاد تکاثری و "أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُر" تا اقتصاد کوثری و "إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْکَوْثَر"!