مسئله ازدواج، یکی از ساده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین ارکان تشکیل زندگی اجتماعی است. ازدواج نه تنها پاسخی به نیاز غریزی و فطری انسان برای رسیدن به آرامش و انس روحی است؛ بلکه بستری برای همکاری در امور زندگی، تربیت فرزندان و شکوفایی استعدادهای نهفته به شمار می‌رود. قرآن کریم هدف از آفرینش همسر را «سکون و آرامش» معرفی می‌کند؛ (لِتَسْكُنُوا إِلَيْها) و تأکید دارد که هر اقدامی این آرامش را برهم زند، با منطق قرآن در تضاد است. با این حال، امروزه این امر مقدس به یک گردنه صعب‌العبور تبدیل شده و بسیاری از جوانان در سن ازدواج به دلایلی همچون توقعات بیجا، چشم‌وهم‌چشمی‌ها، تشریفات سنگین و اختلاف‌نظر میان والدین و فرزندان، از این نعمت محروم مانده‌اند.

اهمیت تحقق ازدواج آسان و پیامدهای تأخیر آن

تأخیر در ازدواج و گسترش فرهنگ تجرد، یک فاجعه بزرگ اجتماعی و اخلاقی است. زندگی مجردی، انسان را از رسیدن به کمال واقعی بازمی‌دارد؛ زیرا بسیاری از مفاهیم والای اخلاقی همچون وفا، گذشت، فداکاری و مسئولیت‌پذیری، در محیط خانواده و زندگی مشترک معنا می‌یابند. از سوی دیگر، سرکوب غریزه جنسی به روشی ناصحیح، منجر به ناراحتی‌های روانی، اضطراب، پراکندگی فکر، بدبینی و ناامیدی در جوانان می‌شود. بی‌جهت نیست که در احادیث اسلامی، پدرانی که توانایی مالی داشته و نسبت به ازدواج فرزندشان بی‌تفاوت باشند، در گناهان احتمالی فرزند شریک دانسته شده‌اند.

ازدواج قرآنی؛ ساده، بی‌تکلف و سرشار از آرامش

ازدواج قرآنی، ازدواجی همراه با آرامش، با مهریه‌ای سبک، جهیزیه‌ای ساده و مراسمی عاری از تشریفات کمرشکن است. متأسفانه امروزه با رواج فرهنگ تقلید کورکورانه و رقابت‌های غلط، ازدواج به یک پروژه پرخطر تبدیل شده که زوجین تا سال‌ها زیر بار اقساط سنگین آن له می‌شوند. این در حالی است که اگر به ازدواج ساده و قرآنی بازگردیم، بسیاری از مشکلات اخلاقی و اجتماعی جامعه برطرف خواهد شد.

نقش والدین در تسهیل ازدواج؛ دقت به جای سختگیری

یکی از موانع اصلی ازدواج آسان، سختگیری‌های بی‌مورد والدین است. بسیاری از پدران و مادران که از طوفان غریزه جنسی در وجود فرزندان خود غافلند، با خونسردی و وسواس بیش از حد، زمینه تأخیر در ازدواج را فراهم می‌کنند. آنان گاه تأخیر یک‌ساله را امری ساده می‌پندارند، در حالی که گاهی یک ماه تأخیر در شرایط حساس، می‌تواند سرنوشت یک جوان را برای همیشه تغییر دهد. والدین باید بدانند که «دقت» در انتخاب همسر با «سختگیری و وسواس» تفاوت اساسی دارد. به جای برتری‌جویی‌های ظاهری مانند نوع ماشین یا میزان دارایی خواستگار، باید به شایستگی‌های اخلاقی و دینی توجه کرد و در صورت احراز شرایط، بدون تردید اقدام نمود.

کاهش توقعات؛ کلید گشایش قفل ازدواج

بسیاری از جوانان و والدین به دلیل توقعات بالا و غیرواقعی، از ازدواج سرباز می‌زنند. توقعاتی نظیر داشتن خانه شخصی، اتومبیل، شغل پردرآمد، برگزاری جشن‌های مجلل و تهیه جهیزیه‌های سنگین که هیچ‌یک در آغاز زندگی مشترک ضرورتی ندارد. این توقعات که ریشه در عادات غلط اجتماعی دارد، نه از آسمان نازل شده و نه از زمین سر برآورده؛ بلکه حاصل ندانم‌کاری‌ها و چشم‌وهم‌چشمی‌های خود ماست. باید پذیرفت که بسیاری از زندگی‌ها از صفر شروع شده و شرایط بهتر به‌تدریج فراهم می‌گردد. همان‌طور که تعیین مهریه بر اساس سن تولد یا تاریخ‌های خاص، هیچ منطق قرآنی ندارد و تنها به بروز اختلافات بعدی دامن می‌زند.

نقش خیرین و نهادهای عمومی در ترویج ازدواج آسان

در جامعه‌ای که عده‌ای بالاترین مهریه‌ها و سنگین‌ترین جهیزیه‌ها را تدارک می‌بینند و عده‌ای دیگر حتی از ساده‌ترین امکانات زندگی محرومند، وظیفه همگانی است که به یاری جوانان بشتابند. قرآن کریم و روایات معصومین (علیهم السلام) بر اهمیت همکاری در امر ازدواج تأکید فراوان دارند. امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) بهترین شفاعت را میانجیگری برای ازدواج می‌دانند و پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) بدترین افراد را مجردان معرفی می‌کنند. خیرین می‌توانند با کاهش هزینه‌ها و کمک به زوج‌های جوان، در این امر صالح سهیم شوند و زمینه‌ساز تشکیل خانواده‌های سالم گردند.

لزوم تبدیل ازدواج آسان به یک فرهنگ عمومی

اگرچه امروز گفتگوهایی درباره ازدواج آسان صورت می‌گیرد؛ اما این فرهنگ هنوز در جامعه نهادینه نشده است. باید دختری که به مهریه اندک رضایت می‌دهد، مایه افتخار جامعه باشد و در مقابل بدعت‌ها و رسوم غلط بایستیم. بی‌تردید، اگر فرهنگ ازدواج آسان فراگیر شود، بسیاری از معضلات اجتماعی و اخلاقی حل خواهد شد.

مقابله با افزایش سن ازدواج و توجه به بلوغ طبیعی

سن ازدواج یک امر قراردادی نیست که بتوان با تصویب قوانین آن را جابه‌جا کرد؛ بلکه یک حقیقت طبیعی و فطری است. هنگامی که غریزه جنسی در سن بلوغ بیدار می‌شود، باید به راه صحیح و مشروع خود هدایت گردد. بالا بردن سن ازدواج، نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند؛ بلکه جوانان را به سمت روابط ناسالم سوق می‌دهد و استعدادهای آنان را هدر می‌دهد. ازدواج به‌موقع، موجب شکوفایی استعدادها و آرامش فکری و روانی می‌شود.

پیشنهاد نهایی: تشکیل سازمانی مستقل برای ساماندهی ازدواج

در پایان، با تأکید بر اینکه ازدواج یک فریضه جمعی است، باید گفت دولت، مسئولان، مردم و خانواده‌ها همه در قبال این مسئولیت بزرگ مشترکند. شایسته است در نظام جمهوری اسلامی، سازمانی مستقل (حتی در حد یک وزارتخانه) با سرمایه و اختیارات کافی تشکیل شود تا به طور تخصصی به امر ازدواج جوانان بپردازد. این سازمان می‌تواند ضمن ارائه تسهیلات مالی، آموزش‌های لازم را نیز به زوجین ارائه دهد. اگر این مسئله را به حال خود رها کنیم و صرفاً به برگزاری مراسمی نمادین بسنده کنیم، هرگز شاهد ریشه‌کن شدن فساد و حل معضل ازدواج در جامعه نخواهیم بود.