حریم خصوصی فقط مربوط به فضای فیزیکی نیست؛ بلکه شامل اطلاعات، ارتباطات، افکار و احساسات شخصی نیز میشود. در اسلام نیز تجسس و فضولی در مسائل خصوصی و شخصی دیگران و نیز کنجکاوی درباره ابعاد پنهان زندگی افراد ممنوع شمرده شده است. مگر آنکه آن مسائل شخصی، جنبه امنیتی پیدا کند و سلامت و امنیت دیگران را تهدید کند.
۱. حریم فیزیکی و فضایی
افراد خانواده هر یک ممکن است فضای اختصاصی داشته باشند؛ مانند اتاق شخصی یا اتاق خواب و ادب اقتضا میکند برای ورود به این حریم فیزیکی اجازه بگیریم.
- در زدن قبل از ورود: حتی اگر آن اتاق مربوط به کودک باشد، فرهنگ احترام به مالکیت آن فضا را تثبیت میکند. میتوانیم از جملاتی مانند اینکه «عزیزم میتوانم وارد شوم؟» استفاده کنیم. حتی اگر نگرانی خاصی درباره مخفی کاری او نسبت به مثلاً بازیهای تلفن همراه دارید، میتوانید با او صادقانه مطرح کنید که «میخواهیم درباره قوانینی که درباره استفاده از گوشی گذاشتیم صحبت کنیم! شاید ایرادی داشته باشد!»
- عدم وارسی وسایل شخصی: جیبها، کشوها، تلفن همراه، دفترچه خاطرات یا کیف دیگران را بدون اجازه نباید بررسی کرد. حتی در مواردی که نگرانی خاصی وجود دارد، میتوانید آن را شفاف با فرزند خود در میان بگذارید؛ نه اینکه پنهانی وسایل شخصی او را بررسی کنید. شاید با دیدن هر یک از وسائل او برایتان سوالات زیاد پیش بیاید. این کلید چیه؟ این دفترچه برای چیه؟ این فلش رو از کجا آورده؟ این شارژر مال کیه؟ و... راهکار این است که اگر نگران ایمنی فرزند هستید، شفاف و مستقیم در مورد نگرانی خود صحبت کنید، نه با تجسس پنهانی.
- احترام به مالکیت: وسایل شخصی هر فرد بدون اجازه او، حتی به قرض، استفاده نشود. تلفن همراه، شارژر، سوییج ماشین، کیف پول، کارت خرید، دستمال، حوله و... از این قبیل هستند و وسائل شخصی محسوب میشوند نه عمومی.
۲. حریم اطلاعاتی و ارتباطی
- رازداری: اسرار و اطلاعات خصوصی که یک عضو خانواده با شما در میان گذاشته را بدون اجازه او نزد دیگران فاش نکنید، حتی به شوخی. به عنوان مثال اگر دخترتان گفته یک دوست پسر دارد، یا فلان دوست در مدرسه برای او مزاحمت جنسی ایجاد کرده است، این موضوع را بدون اجازه او در جمع فامیل مطرح نکنید.
- عدم استراق سمع: درگوشی وایستادن و یواشکی به مکالمات تلفنی یا گفتوگوهای خصوصی دیگران گوش دادن، نیز حریم خصوصی دیگران را میشکند
- احترام به ارتباطات: وارد شدن در دعوا یا رابطه دو نفره اعضای دیگر (مثلاً دعوای بین خواهر و برادر) بدون درخواست کمک از سوی آنها نیز نوعی ورود به حریم خصوصی است؛ مخصوصاً اگر بخواهد با قضاوت همراه باشد. قضاوتی که معمولاً از همه جوانب آن اطلاعی نداریم.
۳. حریم بدنی و احساسی
- احترام به «نه» گفتن: اگر کسی تمایل به در آغوش گرفتن یا بوسیدن ندارد، خواستهاش را محترم بشمارید. به عنوان مثال به کودک نگویید «خاله رو ببوس»، بگویید «اگر دوست داری میتونی با خاله دست بدهی یا برایش دست تکان بدی.»
- عدم پرسوجوی بیجا و مکرر: پرسیدن مکرر «کجا بودی؟»، «با کی بودی؟»، «چرا اینطوری هستی؟» میتواند تهاجمآمیز باشد. بهتر است فضایی ایجاد کنید که فرد داوطلبانه و با اختیار خودش، احساساتش را بیان کند.