مهارت «مدیریت هویت دیجیتال و حریم خصوصی» یعنی بدانیم «چه چیزی»، «کجا» و «با چه کسی» از اطلاعات شخصی‌مان را به اشتراک بگذاریم. در دنیای امروز، اطلاعاتی مثل شماره تماس، عکس‌ها، موقعیت مکانی و حتی نظراتِ ما، بخشی از «هویت دیجیتال» ما را می‌سازند. عدم مدیریتِ این اطلاعات، می‌تواند منجر به سرقت هویت، کلاهبرداری، از دست دادن شغل یا حتی آسیب‌های عاطفی و اجتماعی شود.

در این رابطه به چند مؤلفه‌های اصلی باید توجه داشت:

۱۶- بررسی رسیدهای خرید اینترنتی: پس از خرید، رسیدهای خریدتان را حفظ و آن‌ها را با اطلاعات کارت اعتباری و حساب بانکی خود مقایسه کنید. در صورت مشاهده هرگونه اختلافی، مراتب را بلافاصله به صادر کننده کارت اعتباری گزارش کنید.

۱۱- افراد بی‌هویت و پست را به شهرت نرسانیم. بسیاری از افراد بی‌ریشه و لاابالی که گاهاً نیز رفتارهای احمقانه و ناهنجاری از خود بروز می‌دهند، در فضای مجازی فقط دنبال معروف شدن و افزایش شهرت خود هستند؛ بنابراین ما نباید با دنبال کردن صفحات آن‌ها و خواندن مطالب و تصاویر آن‌ها و دادن نظرات، به آن‌ها در رسیدن به این شهرت کاذب کمک کنیم.

۱۲- «اشتباه کردم که اعتماد کردم و این موجب فریب خوردنم شد». این وجه اشتراک صحبت‌های همه کسانی است که در فضای مجازی فریب خورده‌اند و مورد سوءاستفاده مالی یا جسمی قرار گرفته‌اند.

همین لحظه که فرزند نوجوان شما در اتاقش مشغول چرخیدن در گوشی است، آیا می‌توانید تصور کنید که آنچه او سرگرمی می‌پندارد، در واقع دامی است که او را به سربازی برای میدان جنگ تبدیل می‌کند؟

این تصویر ترسناک، زنگ خطری است که اخیراً به صدا درآمده است.

«اتاق فرمان» گروهک منافقین با انتشار فهرستی از ۵۴۳ نفر از عوامل خود که در حوادث اخیر کشته شده‌اند، پرده از رازی برداشت که نباید هیچ پدر و مادری از آن بگذرد. 

در این فهرست، نام نوجوانان ۱۳ تا ۱۶ ساله نیز به چشم می‌خورد؛ نوجوانانی که رسماً توسط این گروه تروریستی جذب شده و به کف خیابان فرستاده شده بودند.

آیا می‌دانید امروزه «سواد رسانه‌ای» بخشی از آموزش سواد امنیتی را تشکیل می‌دهد؟

دیگر زمان آن گذشته که فکر کنیم امنیت سایبری یعنی فقط نصب آنتی‌ویروس یا انتخاب پسوردهای سخت.

کشورهای پیشرو فهمیده‌اند که امنیت واقعی فراتر از فایروال‌هاست (Firewalls)؛ خطرناک‌ترین ویروسی که آینده یک کشور را تهدید می‌کند، ویروسی است که وارد مغز افراد می‌شود.

به همین خاطر، رویکرد آموزشی دنیا تغییر کرده و به سمت ترکیب این دو مفهوم رفته است.

 فنلاند (دفاع در برابر جنگ روانی):

این روزها بیش از هر زمان دیگری در رسانه‌ها، کلمات سختی مانند اغتشاش، آتش‌سوزی و یا تهدید شنیده می‌شوند.

ذهن کودکان توانایی تحلیل این مسائل را ندارد و قرارگرفتن در معرض این اخبار، می‌تواند عوارض کوتاه‌مدت و یا بلندمدتی برای آن‌ها داشته باشد.

- قبل از هر چیزی، ترس را بپذیرید (مثلاً: می‌فهمم ترسیدی)

احساس را تأیید کنید، نه ترس را تشدید.

بگویید (من کنارتم، با هم از این مشکل رد می‌شیم)

می‌توانید از این تکنیک استفاده کنید:

- تکنیک تنفس آرام

به کودک یاد دهید در لحظات استرس:

بر اساس تحقیقات و پژوهش‌های روانشناسان و مشاوران، فضای مجازی و اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، موجب بروز بیماری‌های جدیدی شده است. برخی از مهم‌ترین آن‌ها که تاکنون ثبت شده عبارتند از:

یک: افسردگی فیسبوکی:

تصور این که همه زندگی بسیار شادی دارند و شما از قافله عقب هستید.

دو: سندروم فومو:

ترس از دست دادن نوتیفیکیشن، اخبار و پیام‌ها.

سه: سندروم ویبره خیالی:

احساس لرزش و صدای پیام در حالی که هیچ پیامی دریافت نکردید.

چهار: سایبرزدگی:

۵- مسئول حفظ حریم خصوصی ما در فضای مجازی فقط و فقط خودمان هستیم.

قطعاً اظهار ندامت و پشیمانی بعدی هیچ فایده‌ای ندارد.

۶- عدم انتشار اطلاعات شخصی

تاریخ تولد کامل خود، همسر و فرزندان و یا چیزهای مهم دیگر را در شبکه‌های اجتماعی مثل فیس بوک به اشتراک نگذارید.

تاریخ تولد و یا هر اطلاعاتی که شما پُست می‌کنید، امکان هک شدن و کپی دارد؛ بنابراین سعی کنید ارائه این‌گونه اطلاعات را به حداقل برسانید.

۷- نصب آنتی ویروس

استفاده از فضای مجازی نیاز به سواد رسانه دارد. سواد رسانه‌ای در فضای مجازی در واقع یک نوع درک متکی بر مهارت است و موجب می‌شود که ما انواع پیام‌ها و محتواها را به‌خوبی بشناسیم و آن‌ها را از یکدیگر تفکیک کنیم. تفکیک پیام‌های خوب و مفید از پیام‌های غیرمفید و مضر یا به عبارت دیگر تشخیص و تفکیک بایدها و نبایدها. در این نوشتار مهم‌ترین مهارت‌های سواد رسانه را با هم مرور می‌کنیم:

۱- بررسی منبع پیام

 ۳. مهارت دیدن واقعیت، پشت فیلترها

یادت باشد: شبکه‌های اجتماعی مثل آلبوم عکس "بهترین لحظات" مردم هستند، نه دفتر خاطرات کامل زندگی آن‌ها. آن دختر یا پسری که همیشه در سفر به نظر می‌رسد، ممکن است در تنهایی خود احساس غم کند. آن شخصی که بدن بی‌نقصی نشان می‌دهد، ممکن است ساعت‌ها با زوایا و فیلترها کلنجار رفته باشد.

- انتخاب کن چه چیزی ببینی: به طور عمدی حساب‌هایی را فالو کن که به تو انگیزه مثبت، آموزش یا آرامش می‌دهند، نه حس حسادت.

- خودت را با دیروزت مقایسه کن، نه با هایلایت دیگران: تمرکزت را روی رشد شخصی خودت بگذار.