صفحه بين الملل

مكانيسم ماشه بر شقيقه برجام؛
اقدامات ضعيف دولت در كاهش تعهدات برجامي، اروپا را طلبكار كرد

تغيير رفتار ايران در برابر عدم تعهدات سه كشور اروپايي طرف برجام و برداشتن چهار گام اقدام متقابل در كاهش تعهدات برجامي هرچند ضعيف محسوب شده و اساسي نبوده است، اما همين سطح از اقدام متقابل و تغيير راهبرد نيز موجب تغيير محاسبات طرف‎هاي اروپايي شده است. ادراك شكل گرفته تروئيكاي اروپايي از رفتار ايران در پسابرجام اين بود كه افزايش فشار بر ايران جواب مي‎دهد و بدون هزينه خواهد بود. اما از 18 ارديبهشت 98 و برداشتن گام‎هاي اقدام متقابل، محاسبات اروپا دچار اختلال شد.

سه كشور اروپايي كه تاكنون كاملا همسو با راهبرد فشار حداكثري آمريكا عمل كرده و هيچ كدام از تعهدات 11گانه خود را ذيل ضميمه دوم برجام انجام نداده اند، به‎طور خاص بعد از گام چهارم كاهش تعهدات ايران از پاشنه آشيل برجام ياد كرده و ايران را به اجرايي كردن مكانيسم ماشه تهديد كردند.

ابتدا هايكو ماس وزير امور خارجه آلمان بلافاصله بعد از اعلام گام چهارم اقدام متقابل ايران گفت: «ايران بايد به توافق برجام پايبند باشد. در غير اين صورت، ما تمام سازوكارهايي را كه در توافق وجود دارد در دسترس خواهيم داشت.» بعد از آن نيز سه كشور اروپايي در بيانيه‎اي صراحتا ايران را تهديد به اعمال مكانيسم ماشه كردند: «آماده‎ايم كه همه مكانيسم‎ها در برنامه جامع اقدام مشترك(توافق هسته‎اي)، از جمله مكانيسم حل مسائل مربوط به اجراي تعهدات ايران در برجام(ماشه) را مدنظر قرار دهيم.» در ادامه نيز چهارشنبه لودريان وزير امور خارجه فرانسه از فعال سازي مكانيسم ماشه عليه ايران گفت: «ايران هر دو ماه يكبار يك شكاف جديد ايجاد مي‎كند و اوضاع به جايي رسيده است كه من به صراحت مي‎توانم بگويم كه ما به فعال‎سازي مكانيسم ماشه تحريم‎هاي اقتصادي فكر مي‎كنيم.»

مكانيسم ماشه چيست؟

منظور از مكانيسم ماشه همان «ساز و كار حل اختلافات» در بندهاي ۳۶ و ۳۷ در توافق هسته‎اي برجام است كه در آن‎ها مسائل مربوط به حل و فصل اختلاف ميان طرف‎هاي برجام، در صورت بروز مناقشه مفصلاً شرح داده شده‎اند. اين دو بند از آن‎جا كه رجوع به آن‎ها مي‎تواند به بازگشت خودكار تحريم‎هاي بين‎المللي عليه ايران منجر شود به «مكانيسم ماشه» معروف شده‎اند.

طبق اين دو بند، در صورتي كه كشورهاي اروپايي ايران را به عدم پايبندي به توافق هسته‎اي متهم كنند و تصميم بگيرند مساله را به كميسيون مشترك برجام ارجاع دهند، ايران به‎عنوان طرف متشاكي ۳۰ روز فرصت خواهد داشت رضايت طرف شاكي(كشورهاي اروپايي) را جلب كند. در صورتي كه رضايت طرف شاكي جلب نشود، پرونده پس از چند روز به شوراي امنيت سازمان ملل متحد ارجاع خواهد شد.

شوراي امنيت ظرف يك ماه بعد از دريافت اين شكايت بايد درباره بازگشت تحريم‎هاي ايران رأي‎گيري كند، اما كشورهاي غربي در مذاكرات برجام ساختار اين رأي‎گيري را به گونه‎اي تغيير داده‎اند كه امكان وتوي نظر كشورهاي غربي درباره برگرداندن تحريم‎ها عليه ايران به كل از روسيه و چين سلب شده است.

در شوراي امنيت به جاي رأي‎گيري درباره «رفع تحريم‎هاي ايران» بر سر «ادامه رفع تحريم‎هاي ايران» رأي‎گيري مي‎شود؛ اين تغيير در عبارت‎پردازي ابتكار عمل استفاده از حق وتو را عملاً در اختيار طرف غربي قرار مي‎دهد، به اين صورت كه اين طرف‎ها مي‎توانند از حق وتوي خود استفاده كرده و از تصويب «ادامه لغو تحريم‎ها» جلوگيري كنند. در اين حالت، قطعنامه‎هاي تحريمي پيشين سازمان ملل متحد عليه ايران احيا خواهند شد.

مكانيسمي مشقي براي باج گيري

كشورهاي اروپايي اين ابزار را به‎عنوان اهرم فشاري جهت تغيير محاسبات مردم و مسؤولين به كار برده‎اند تا آن‎ها را به اين نقطه برسانند كه در صورت اجرايي شدن مكانيسم ماشه تبعات جدي و مهمي بر اقتصاد ايران خواهد داشت و ايران بايد پيش از رسيدن به اين نقطه براي راضي كردن اروپايي‎ها گام‎هاي كاهش تعهدات خود را متوقف كند و امتيازاتي به طرف‎هاي مقابل بدهد.

اما در شرايطي كه آمريكا تمامي تحريم‎ها را بازگردانده و تحريم‎هاي ثانويه نه تنها به قوت خود باقي است و تشديد هم شده و در همين راستا اروپايي‎ها نيز كاملا از تحريم‎هاي آمريكا تبعيت مي‎كنند، فعال شدن مكانيسم ماشه يا همان snap back آن‎چنان تاثيرات مضاعف اقتصادي بيش از امروز نخواهد داشت. اكنون كه ايران تحت بي‎سابقه‎ترين تحريم‎ها قرار گرفته، فروش نفت‎اش به صفر نزديك شده و از نقطه اوج تحريم‎ها هم عبور كرده و آمريكا به سمت اعمال تحريم‎هاي نمادين رفته و اروپا نيز همسو با اين راهبرد آمريكا عمل نموده است، ديگر بازگشت تحريم‎هاي شوراي امنيت مشكل خاصي براي اقتصاد كشور ايجاد نخواهد كرد. آن‎چه ابزار فشار تحريمي واقعي براي ايران است، تحريم‎هاي ثانويه آمريكاست كه تا حداكثرممكن اعمال شده است.

از طرفي اكنون كه آمريكا از برجام خارج شده و تحريم‎هاي تعليق شده را به اضافه تحريم‎هاي جديد اعمال كرده است و ايران در برجام تحت شديدترين نظارت‎هاي آژانس بين‎المللي انرژي اتمي و محدوديت‎هاي برجامي بدون آن‎كه بهره‎اي داشته باشد قرار داد و اروپا نيز كاملا در چارچوب راهبرد فشارحداكثري عليه ايران عمل مي‎كند و نقش زندان‎بان ايران براي ماندن ايران در برجام را ايفا مي‎كند، تداوم همين مسير حداقل تا اكتبر سال آينده بهترين شرايط براي غربي هاست؛ چرا كه هم ايران در برجام بدون امتياز مانده و هم تحريم‎ها عليه ايران اعمال شده است.

لذا دستگاه سياست خارجي كه اين سال‎ها بارها به خطاهاي راهبردي خود اعتراف كرده، اين بار نبايد از چماق مكانيسم ماشه بترسد و اقدامات متقابل خود را متوقف كند؛ چرا كه كشوري كه تحت شديدترين تحريم‎هاي ثانويه آمريكاست، بازگشت تحريم‎هاي شوراي امنيت تاثيرچنداني بر آن نخواهد داشت. از آن طرف همان‎طور كه با تغيير راهبرد در اقدام متقابل و برداشتن چهارم گام كاهش تعهدات هسته‎اي از 18 ارديبهشت 98 تا به امروز شاهد تغيير محاسبات كشورهاي اروپايي و تحولات مثبت و رو به جلو بوده ايم، در ادامه نيز گام‎هاي كاهش تعهدات بايد محكم‎تر و اساسي‎تر برداشته شود و مجددا وارد بازي انجام يك طرفه تعهدات و افزايش فشار بدون هزينه نشد/نسيم

 بين الملل

وزير دفاع در واكنش به اظهارات وزير دفاع فرانسه:
به فكر علاج مرگ مغزي نهادهاي امنيتي خود باشيد

وزير دفاع در واكنش به اظهارات وزير دفاع فرانسه در كنفرانس منامه، حضور و مداخله غربي‎ها را موجب پيچيده‎تر شدن شرايط امنيتي منطقه برشمرد و به آن‎ها توصيه كرد از طرح‎ها و برنامه‎هاي مداخله‎جويانه و سلطه‎طلبانه دست بردارند و فعلا به فكر علاج مرگ مغزي نهادهاي امنيتي خودشان باشند.
به گزارش گروه دفاعي خبرگزاري فارس، امير حاتمي وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح در ارتباط با اظهارات مداخله جويانه يك مقام دفاعي اروپايي در كنفرانس منامه اظهار داشت: استعمارگران سابق كه حدود يك قرن پيش در اين منطقه يكه تازي مي‎كردند و پس از مواجهه با مقاومت‎هاي مردمي، منطقه را ترك كردند، اكنون بار ديگر هوس بازگشت به منطقه به سرشان زده و درصددند از گاو شيردهي كه ترامپ معرفي مي‎كند، سهم خواهي كنند، اما بدانند مردم منطقه آگاهند و ظلم و ستم و غارتگري آن‎ها را فراموش نكرده و با يك سري لفاظي نمي‎توانند آن‎ها را تحريك كنند.
حاتمي با بيان اين‎كه ترديدي در افول قدرت نرم و سخت آمريكا در جهان(كه وزير دفاع فرانسه به نوعي به آن اشاره كرده) وجود ندارد، اظهار داشت: اين به معناي آمادگي منطقه براي جايگزيني قدرت‎هاي استكباري ديگر با آن نيست. وزير دفاع فرانسه به جاي فرافكني و بيان اين مطالب تحريك آميز كه مشخصا براي تامين منافع مادي براي كشورش بيان شده، بهتر است به آمارهايي كه در مورد تعداد اتباع فرانسوي پيوسته به داعش و نقشي كه آن‎ها در جنايات در سوريه و عراق داشتند، توجه كند و بگويد چه نقش مثبتي در مقابله با تروريست‎هاي تكفيري داعش در عراق و سوريه داشته است؟ تروريست‎هاي تكفيري در اين منطقه به دست نيروهاي مسلح و مردم عراق و سوريه و با كمك و مساعدت ايران و روسيه شكست داده شدند و قدرت‎هاي غربي اعم از امريكا و ديگران غير از تلاش براي مديريت اين گروهها به نفع خود، اقدامي در مقابل آن‎ها انجام ندادند.
وزير دفاع در ادامه نسخه‎هاي ارائه شده توسط غربي‎ها از جمله وزير دفاع فرانسه كه به زعم خود براي امنيت منطقه ارائه مي‎دهند، آن‎ها را شيوه‎هاي جديد استعماري و غيرمسؤولانه قلمداد كرد و گفت: حضور و مداخله غربي‎ها موجب پيچيده‎تر شدن شرايط امنيتي منطقه كه با زياده طلبي‎هاي آمريكا و رژيم صهيونيستي بغرنج شده، خواهد شد و به آن‎ها توصيه مي‎كنم از طرح‎ها و برنامه‎هاي مداخله جويانه و سلطه طلبانه دست بردارند و فعلا به فكر علاج مرگ مغزي نهادهاي امنيتي خودشان باشند.
امير حاتمي با اشاره به سرنگوني پهپاد متجاوز آمريكايي اظهار داشت: نيروهاي مسلح مقتدر جمهوري اسلامي ايران علاوه بر اين‎كه توانايي حفاظت از سرزمين خود و فضاي آن را دارند، در سال‎هاي اخير در ايجاد ثبات و امنيت در منطقه نيز از هيچ كوششي دريغ نكرده‎اند و به تقويت بنيه دفاعي خود پرداخته و كمك به استقرار امنيت در منطقه را براساس آموزه‎هاي دين مبين اسلام و سياست‎هاي اصولي نظام اسلامي ادامه خواهند داد.
وي بار ديگر خطاب به دولت‎هاي منطقه گفت: قدرت‎هاي فرامنطقه‎اي و دخالت‎هاي منفعت طلبانه آن‎ها عامل اصلي بي‎ثباتي و ناامني در منطقه است و كشورهاي منطقه از ظرفيت‎هاي لازم براي تامين امنيت منطقه در يك چارچوب همكاري جويانه بدون دخالت قدرت‎هاي بيگانه برخورداراند و بايد همه تلاش‎ها در اين راستا متمركز شود.
به گزارش فارس، فلورانس پارلي وزير دفاع فرانسه روز شنبه آمريكا را به‎خاطر بي‎پاسخ گذاشتن حملات ماه‎هاي اخير كه خليج‎فارس را تهديد مي‎كرد، مورد انتقاد قرار داد و هشدار داد كه بازدارندگي چند دهه آمريكا در اين منطقه نفت‎خيز نشان‎دهنده كاهش قدرت او است.