صفحه حوزه و دانشگاه

معاون علمي و فناوري رئيس جمهور:
رهبر انقلاب ميانبرهاي پيشرفت را به ما نشان دادند / توليد ۹۸ درصد داروي مورد نياز مردم در داخل كشور

به گزارش خبرنگار خبرگزاري فارس، «اقتصاد دانش‎بنيان»، «زيست‎بوم فناوري»، «اكوسيستم نوآوري» و واژه‎هايي از اين دست كه بوي كارآفريني، اشتغال و توسعه اقتصاد مي‎دهد را از زبان سورنا ستاري معاون علمي و فناوري رئيس جمهور زياد شنيده‎ايم.

شايد حتي خيلي‎ها از اين همه تكرار و تأكيد بر روي چند واژه كه بهتر است بگوييم ديگر به كليدواژه‎هاي ستاري تبديل شده است، تعجب كرده باشند و براي‎شان سؤال شده باشد كه چرا معاون علمي رئيس جمهور در بيش‎تر سخنراني‎هايش از همين چند واژه استفاده مي‎كند.

اتفاقا اين موضوع براي خبرنگاران رسانه‎ها هم سؤال شده بود، تا زماني كه ستاري خودش علت اين همه تكرار و تأكيد را در نهادينه كردن اقتصاد دانش‎بنيان و زيست بوم فناوري دانست و دوباره بر اهميت اين موضوعات در توسعه اقتصاد كشور تأكيد كرد.

حالا كه با گذشت چند سال از تأكيدات ستاري، اين موضوعات تا حدي نهادينه شده و بيش‎تر دانشگاهيان و حتي مردم عادي در جامعه با اين واژه‎ها آشنا هستند، ما هم به سراغ او رفتيم تا بدانيم به‎طور كلي وضعيت علمي كشور چگونه است و چه چشم‎اندازي براي آن در نظر گرفته شده، سورنا ستاري معاون علمي و فناوري رئيس جمهور و رئيس بنياد ملي نخبگان كه خود از نخبگان كشور است در اين باره توضيحاتي داد و با اشاره به پيشرفت علم و فناوري كشور، توصيه‎هاي مقام معظم رهبري را يك چراغ راهنما براي حركت دانشگاهيان و مسؤولان حوزه علم و فناوري كشور در مسير پيشرفت برشمرد و توصيه‎هاي رهبري را ميان‎بري براي حركت محققان كشور در جاده پيشرفت علمي دانست.

* حمايت‎هاي مقام معظم رهبري از حوزه دانش‎بنيان و تاثير آن در پيشرفت علمي كشور

رهبر معظم انقلاب بر پيشرفت‎هاي علمي كشور بسيار تأكيد كردند، شما به‎عنوان متولي اصلي علم و فناوري كشور وضعيت علم و فناوري ما را در حال حاضر به چه صورت مي‎بينيد؟

بله! مقام معظم رهبري بر پيشرفت علم و فناوري بسيار تأكيد دارند و اتفاقا تأكيدات ايشان در پيشرفت علمي كشور بسيار هم مؤثر بوده است به‎طوري كه واقعا كشور بسيار در زمينه علم و فناوري پيشرفت كرده است.

مقام معظم رهبري همواره راه‎هاي ميانبر مانند بهره‎گيري از نوآوري‎ها را به محققان نشان داده اند

ما در توليد علم دنيا رتبه پانزدهم را داريم و اين پيشرفت قابل انكار نيست، البته عامل اصلي اين پيشرفت هم مقام معظم رهبري بوده‎اند كه هميشه راه‎هاي ميانبر را به ما نشان داده‎اند.

حمايت‎هاي مقام معظم رهبري در بخش قانون‎گذاري در توسعه شركت‎هاي دانش بنيان كمك بسياري كرده است، معافيت‎هايي كه براي شركت‎هاي دانش بنيان مجوز داده‎ايم با دستور رهبر معظم انقلاب بوده است.

البته برخي با لوث كردن پيشرفت‎هاي ايران مي‎گويند پيشرفت علم و فناوري كشور فقط در زمينه توليد علم بوده در صورتي كه ما بايد در تجاري سازي هم پيشرفت كنيم.

اين‎گونه نيست كه پيشرفت علمي ايران فقط در زمينه توليد علم باشد، ما علاوه بر توليد علم و مقاله در زمينه‎هايي مانند توسعه مراكز رشد و شركت‎هاي دانش بنيان، تجاري سازي محصولات و فروش آن، به دست گرفتن بازارهاي بين‎المللي و غيره نيز به جايگاه خوبي دست يافتيم.

* فناوري بايد در اقتصاد كشور اثرگذار باشد

در چه بخشي هنوز مشكل داريم؟

ما مي‎خواهيم ايران به گونه‎اي باشد كه فناوري در اقتصاد كشور تاثير گذار باشد، ما بايد علم را به ثروت تبديل كنيم و به همين دليل در اين چند ساله تأكيد مستمر ما بر روي اكوسيستم و زيست بوم فناوري بود.

* بايد از اقتصاد نفتي خارج شده و اقتصاد دانش بنيان داشته باشيم

اتفاقا درسخنراني‎هايتان نيز از واژه‎هايي مانند اكوسيستم و زيست بوم فناوري بسيار استفاده مي‎كنيد، علت اين تكرار و تأكيد چيست؟

تأكيد بر روي زيست بوم فناوري به اين دليل است كه اين مسأله اهميت بسياري دارد، ما بايد از اقتصاد نفتي خارج شده و اقتصاد دانش محور را نهادينه كنيم، براي اين منظور نيز با پول دولت و پول نفت به جايي نميرسيم بلكه ما بايد از طريق ظرفيت نيروي انساني‎مان پيشرفت كنيم.

براي توسعه اقتصاد بايد از اقتصاد نفتي كه در آن نفت مي‎فروشيم تا اجناس موردنيازمان را از كشورهاي ديگر بخريم خارج شده و اقتصاد دانش بنيان را نهادينه كنيم

در اقتصاد نفتي، ما نفت را مي‎فروشيم و اجناس مورد نيازمان را از كشورهاي ديگر وارد مي‎كنيم و مردم هم از آن اجناس استفاده مي‎كنند اما اين معناي اصلي توسعه نيست، براي توسعه بايد صنعت‎مان را بسازيم كه اين كار از طريق شركت‎هاي دانش‎بنيان ممكن است.

در اقتصاد دانش‎بنيان چيزي به نام خام‎فروشي وجود ندارد، نه اين‎كه فقط خام فروشي در حوزه نفتي باشد، در تمام زمينه‎ها نبايد خام فروشي داشته باشيم يا لااقل بايد كاهش يابد.

* بايد به سمت ايجاد زيست‎بوم فناوري برويم

ايران با تاريخ بيش از 6 هزار ساله داراي فرهنگ غني علم و تجارت است؛ بنابراين ما نبايد اقتصادمان را وابسته به نفت بدانيم.

كشوري كه اقتصاد وابسته به نفت يا هرگونه خام فروشي داشته باشد نيازي به مراكز علم و فناوري ندارد چرا كه نيازهاي مردم در چنين كشوري با فروش نفت و واردات محصولات موردنياز مردم از كشورهاي ديگر تأمين مي‎شود؛ بنابراين متخصصان و دانشگاهيان نيز در چنين كشوري مهاجرت را ترجيح مي‎دهند زيرا احساس مي‎كنند كشورشان به توليدات آن‎ها نيازي ندارد، ما نبايد اين‎گونه باشيم چرا كه چنين اقتصاد وابسته به نفتي دقيقا همان چيزي است كه دشمنان مي‎خواهند، بايد به سمت ايجاد و توسعه زيست بوم دانش بنيان برويم؛ زيرا ركن اصلي در اين زيست بوم، نيروي انساني است كه با نوآوري و خلاقيت نياز مردم را تأمين مي‎كند.

بارها گفته‎ام كه ما 4.5 ميليون دانشجو و تعداد بسياري دانش آموخته داريم. اين‎ها بايد در مسير اقتصاد دانش بنيان وارد شده و مشكلات صنعت كشور را شناسايي و حل كنند.

در حال حاضر ما صنعت نداريم بلكه كارخانه‎هايي داريم كه نياز چنداني به كار كردن و اتصال به دانشگاه ندارد؛ اما وقتي صنعت ساخته شود ارتباط با دانشگاه نيز پديد مي‎آيد. ما بايد بتوانيم راه‎هاي جديد و نو را پيدا كرده و آن را توسعه دهيم، مانند كارهايي كه در حوزه نانوفناوري صورت گرفته است.

* تفاوت‎هاي اقتصاد نفتي و اقتصاد دانش بنيان در چيست؟

توسعه استارت‎آپ‎ها و شركت‎هاي دانش بنيان نيز بر همين مبنا صورت مي‎گيرد؟

بله، ما استارت‎آپ‎ها را مكاني براي ساخته شدن نيروي انساني مي‎دانيم كه دانشجويان‎مان در آن‎جا براي ورود به بازار پرورش مي‎يابند و به اكوسيستم و زيست بوم اقتصاد دانش محور وارد مي‎شوند.

در اقتصاد نفتي اگر دولت پولي نداشته باشد اشتغال ايجاد نمي‎شود و كارخانه‎ها رونق نمي‎يابد؛ زيرا همه كار با پول نفت و دولت انجام مي‎شود اما در اقتصاد دانش بنيان، دولت زيرساخت‎ها را تامين مي‎كند و توسعه از طريق پول درآمدزايي كارآفرينان صورت مي‎گيرد.

در اقتصاد دانش بنيان بخش خصوصي فعال مي‎شود و دولت فقط زيرساخت‎ها را مهيا مي‎كند، در اين مدل اقتصاد دولت ديگر فربه نيست بلكه بسيار كوچك و چابك مي‎شود.

در حال حاضر شتاب‎دهنده‎هاي بخش خصوصي براي توسعه اكوسيستم فناوري بسيار فعال شده اند، به‎طوري كه بيش از 80 شتاب دهنده در سراسر كشور داريم و ما نيز از آن‎ها حمايت مي‎كنيم.

* فعاليت استارت آپ‎ها در زمينه علوم انساني

در بخش علوم انساني هم استارت آپ داريم؟

بله داريم اما به دليل اين‎كه به تازگي وارد اين حوزه شده‎ايم هنوز تعداد اين استارت آپ‎ها زياد نيست اما در چند دانشگاه مانند دانشگاه علامه طباطبايي اين كار شروع شده است.

* ثمره كار دانشگاه‎ها بايد در زندگي مردم ديده شود نه در كتابخانه ها

به‎طور كلي وضعيت آموزش عالي را چطور مي‎بينيد؟

به نظرم آموزش عالي ما از ابتدا براساس مدل جامعه خودمان نبوده است يعني دانشگاه‎هاي ما هم از دولت پول مي‎گيرند در حالي كه بايد دانشگاه با بازار و صنعت در ارتباط باشد و درآمدزايي كند.

اين كه ثمره كار دانشگاه‎ها در كتابخانه‎ها باشد فايده‎اي ندارد، بايد محصولات ما تجاري سازي شود. بايد ثمره كار دانشگاه‎ها به دست مردم برسد و مردم بتوانند آن را در زندگي‎شان لمس كنند، حتي ثمره كارهاي تحقيقاتي دانشگاهيان ما در حوزه علوم انساني نيز بايد تجاري‎سازي شود. مثلا در بحث فرهنگي مي‎توانيم محتواهاي علوم انساني مطابق با فرهنگ بومي خودمان توليد كنيم كه در زندگي مردم به كار گرفته شود.

* تاثير شركت‎هاي دانش بنيان در مقابله با تحريم

شركت‎هاي دانش بنيان ما در حوزه مقابله با تحريم چقدر موثر بوده اند؟

شما ببينيد در حال حاضر 98 درصد داروي مورد نياز مردم در داخل كشور توليد مي‎شود، در حوزه غذا و دارو و مواد ضروري مردم شركت‎هاي ما بسيار خوب عمل كرده‎اند، زيست بومي كه در اين حوزه ايجاد شده نيازي به كمك‎هاي دولت ندارد و به گونه‎اي است كه خروج ارز از كشور در اين حوزه تقريبا صفر است.

اما مقابله با تحريم هم زماني به‎طور كامل انجام مي‎شود كه خام فروشي نداشته باشيم و با فروش نفت و پول نفت نخواهيم كه اجناس موردنيازمان را از كشورهاي ديگر تهيه كنيم.

در حال حاضر 98 درصد داروي موردنياز مردم در كشور توليد مي‎شود و ما به سمت خودكفايي كامل در اين زمينه در حركتيم به‎طوريكه در حال حاضر خروج ارز از كشور در حوزه دارويي تقريبا صفر است

در حوزه نانوفناوري ما محصولاتي را توليد مي‎كنيم و حتي در اين حوزه صادرات داريم پس چرا بايد پول نفت را بدهيم و اجناس مورد نيازمان را از كشورهاي ديگر بخريم؟

* برنامه‎ريزي براي ايجاد 10 هزار استارت آپ

برنامه‎هاي معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري در اين زمينه چيست؟

تلاش و تأكيد ما در معاونت علمي و فناوري در چند سال گذشته اين بوده كه در كنار حمايت از استارت‎آپ‎هاي‎اي تي محور و خدماتي كشور كه در منطقه سرآمد هستند از استارت‎آپ‎هاي تكنولوژيك و شتاب دهنده‎هاي تخصصي حوزه‎هاي فناوريهاي راهبردي نيز حمايت كنيم و بخصوص بخش خصوصي را به سمت ايجاد كارخانه‎هاي نوآوري هم در كلان شهرهاي كشور و ساير استان‎ها كه پتانسيل لازم را دارند ببريم به‎طوري كه برنامه‎ريزي كرده‎ايم تا سال 1400 بيش از 10هزار استارتاپ جديد و بيش از 300 شتابدهنده داشته باشيم كه در بيش از يك ميليون متر مربع فضاي تازه‎اي براي كسب‎كارهاي نوپا داشته باشند و به اقتصاد دانش بنيان رونق بخشند.

* راه‎اندازي كارخانه‎هاي نوآوري در شهرهاي بزرگ كشور

كارخانه‎هاي نوآوري به زودي در شهرهاي تهران، يزد، شيراز و ديگر شهرهاي بزرگ راه‎اندازي مي‎شود

در حال حاضر كارخانه نوآوري آزادي، با 10 سوله به مساحت 10هزار مترمربع و 4هزار و پانصد متر ساختمان اداري، به بستري براي ايده‎هاي نوآورانه بدل شده است و در نظر داريم اماكن متروكه ديگري را هم براي راه‎اندازي چنين كارخانه‎هايي در تهران و چند شهر ديگر شناسايي كنيم.