صفحه اول

تحليلي بر نحوه اجراي سهميه‎بندي بنزين
بي تدبيري دولت تدبير و اميد!

 دكتر محمد ملك زاده

در آغاز سخن بايد تاكيد نمود كه اصل مديريت سوخت در شرايط فعلي تصميمي مهم و ضروري بود. بي‎گمان اجراي اين طرح از مصاديق مبارزه با فساد و بي‎عدالتي، جلوگيري از تضييع سرمايه ملي و گامي در راستاي عدالت اجتماعي است. اين‎كه ايران سالانه ۶۹ ميليارد دلار از بيت‎المال را براي يارانه انرژي - يعني كالايي كه همه كارشناسان جهاني بر ضرورت كاهش مصرف آن تاكيد مي‎ورزند - هزينه مي‎كند و از اين نظر افتخار(!) رتبه اول جهان را به خود اختصاص مي‎دهد، هزينه‎اي كه غالبا نيز طبقه ثروتمند جامعه از آن منتفع مي‎شوند، واقعا تاسف آور و برخلاف عدالت اجتماعي است. و باز اين‎كه در سال‎هاي اخير مبلغ اين يارانه گاهي به ۲۰ برابر بودجه عمراني كشور هم رسيده! يعني هزينه‎اي كه بايد صرف آباداني و عمران مي‎شد، براي يارانه انرژي مصرف شده و افزايش آلودگي هوا و تبعات ناخوشايند ديگر را به دنبال داشته است؛ يا اين‎كه از نظر كارشناسان، ميزان مصرف بنزين در ايران دو برابر ميانگين جهاني آن است و يا به دليل پايين بودن بهاي آن نسبت به كشورهاي همسايه روزانه به‎طور متوسط ۳۰ ميليون ليتر بنزين از كشور قاچاق مي‎شود، و بسياري ديگر از معضلات ناشي از تداوم اين روند نادرست مصرف سوخت در ايران، همه و همه از ضرورت بازنگري در تداوم اين سياست غلط حكايت دارد. با توجه به اين مسائل و به‎ويژه پس از حمايت فرمانده كل قوا از تصميم سران سه قوه در طرح مديريت سوخت، اعتراض و مخالفت به‎ويژه برخي مسؤولان و نمايندگان ملت به اصل طرح و تلاش‎ها براي الغاي آن‎كه در اين شرايط حساس از يكسو مي‎تواند نشانه ترديد و دودلي نظام در اجراي اين طرح ضروري ملي بوده و از سوي ديگر مي‎تواند بر آتش اعتراض‎هاي خياباني دميده و چه بسا آتش بيار اغتشاش‎ها گردد قطعا به مصلحت نخواهد بود. لكن اين به معني نقد برخي مسائل پيراموني در اجراي اين طرح نيست. لذا در حاشيه اين تصميم بسيار مهم توجه به نكاتي حائز اهميت مي‎باشد:

ضرورت اعتماد به ملت

تقريبا همه اتفاق نظر دارند كه دولت بايد با همدلي و جلب اعتماد و مشاركت عمومي و با كمك مردم اين تصميم مهم را اتخاذ مي‎كرد. در نظام مردم سالاري ديني بايد به رأي و نظر مردم و مشاركت عمومي در اجراي طرح‎هاي ملي احترام نهاد. در چنين نظامي، پنهانكاري در اتخاذ تصميم‎هاي مهم ملي جايي ندارد. بايد مسؤولان مردم را محرم و خودي بدانند و مشكلات و موانع موجود را با آنان در ميان گذارند. در اين صورت هم نگراني‎هاي مردم در خصوص نحوه اجراي تصميم‎هاي مهم برطرف خواهد شد و هم بدون آن‎كه شاهد اعتراض‎هاي خياباني باشيم، طرح‎ها با سهولت بيش‎تري به اجرا درخواهند آمد. طبيعي است كه اعلام شبانه و ناگهاني چنين تصميم مهمي حساسيت برانگيز باشد؛ حتما لازم بود از روزها و هفته‎هاي قبل از اجراي اين تصميم، كارشناسان از ضرورت آن با مردم سخن مي‎گفتند و در نهايت شخص رئيس جمهور رودر رو با ملت به‎طور صميمانه، صادقانه و شفاف لزوم اجراي اين طرح را با مردم در ميان مي‎نهاد. حتي اگر به دليل برخي ملاحظات امنيتي ساعت دقيق اجراي طرح هم از قبل اعلام نمي‎شد، دولت مي‎توانست با زمينه‎سازي مقدمات اجراي آن را فراهم نمايد. رهبر انقلاب قبل از آغاز درس خارج خود با اشاره به برخي اعتراض‎ها فرمودند: «يقيناً بعضي از مردم از اين تصميم يا نگران مي‎شوند يا ناراحت مي‎شوند يا به ضررشان است يا خيال مي‎كنند به ضررشان است» اين بيان دقيق حضرت آقا در واقع به ضرورت توضيح مسؤولان براي مردم و آگاه‎كردن آن‎ها از علت تصميم اخير و نتايج آن اشاره دارد كه متاسفانه در اظهارات مسؤولان محترم حتي تا ساعاتي قبل از اعلام اين طرح نه تنها ديده نمي‎شد بلكه اجراي آن نيز بي‎پروا تكذيب مي‎گرديد!

پرهيز از سياسي‎كاري و توسل به اقدامات غيركارشناسانه

اكنون بر همگان مسلم گرديده كه كنار گذاشتن كارت سوخت از ابتدا كار صحيح و كارشناسانه‎اي نبود. تقريبا غالب كارشناسان اقتصادي معتقدند در شرايط فعلي ايران و فشار اقتصادي دشمن و تحريم‎ها، اصل سهميه‎بندي و استفاده از كارت سوخت كه دولت نهم و دهم انجام داد اقدام مناسبي بود كه متاسفانه دولت جديد بدون توجه به نظر كارشناسان و ظاهرا فقط به دليل برخي سياسي‎كاري‎ها و ابراز مخالفت با دولت احمدي‎نژاد آن را كنار گذاشت! از اين رو شايد بتوان يكي از بدترين تصميم‎هاي غيركارشناسانه دولت كنوني را حذف كارت سوخت در سال 92 دانست؛ تصميمي كه هم اكنون پس از 6 سال و تحميل خسارت‎هاي فراوان مجبور به عقب نشيني از آن گرديد.

تقويت سيستم حمل و نقل عمومي

بهاي سوخت تقريبا در غالب كشورهاي جهان با توجه به درآمدهاي افراد از مبلغ قابل توجهي برخوردار است از اين رو بسياري از مردم از خودروهاي شخصي كم‎تر استفاده مي‎كنند و حمل و نقل عمومي را ترجيح مي‎دهند. دولت در غالب كشورها با سرمايه گذاري در سيستم حمل و نقل عمومي باعث گرديده مردم فشار چنداني از گران بودن هزينه سوخت احساس نكنند. يكي از مشكلات اساسي ما عدم سرمايه‎گذاري مناسب و كافي در اين زمينه است. لذا طبيعي است كه گران شدن سوخت فشار بسياري به ملت تحميل خواهد كرد. بنابراين لازم است حل اين مشكل در اولويت طرح‎هاي دولتي قرار گيرد.

ضرورت قاطعيت در برابر تهديدكنندگان امنيت عمومي

ترديدي نيست كه بخشي از مردم و توده‎هاي عمدتاً محروم كشور نيز در شمار معترضان به تصميم دولت قرار دارند. با توجه به نحوه اطلاع رساني و تصميم ناگهاني دولت بايد به ايشان حق داد نگران پيامدهاي اجراي اين طرح و افزايش شديد تورم در كالاها و خدمات ديگر باشند؛ دولت موظف است ضمن اقناع مردم از ضرورت اجراي اين طرح، به فرموده رهبر انقلاب نظارت خود را براي جلوگيري از افزايش قيمت كالاها بيش‎تر كند. بايد حساب اين مردم معترض را از جريان اغتشاشگر جدا كرد. مردم معترض به برخي تصميم‎ها يا رخدادهاي سياسي نه فقط اهل آشوب و خسارت به اموال عمومي نيستند بلكه همواره با آشوبگران مرزبندي مشخصي نيز نشان داده‎اند. همه اتفاق نظر دارند كه در برابر اغتشاش‎گران و برهم زنندگان نظم و امنيت عمومي بايد قاطعانه ايستاد. روشن است كه در اين شرايط هر گونه انفعال و مماشات در برابر كساني كه امنيت عمومي را تهديد مي‎كنند و با توسل به اقدامات غيرقانوني آب به آسياب دشمن مي‎ريزند، به نفع منافع و مصالح ملي نخواهد بود و به افزايش فشارها و تهديدهاي دشمنان ملت ايران منجر خواهد. مردم ايران به خوبي آگاهند كه دولت آمريكا، خاندان منحوس پهلوي، منافقين، و يا دولت وهابي عربستان هيچ كدام دوست ملت ايران نيستند؛ آيا دولت حاكم بر كاخ سفيد كه در بيانيه خود به ابراز همدردي با اغتشاشگران در ايران پرداخته، مي‎تواند دوست ملت ايران باشد در حالي كه ملت ايران را تحت شديدترين فشارهاي اقتصادي قرار داده و تا چند روز قبل، از تداوم فشارها به ملت ايران جهت تسليم شدن آنان سخن مي‎گفت؟! آيا منافقين كه دستشان به خون 17000 ايراني آغشته است دوست ملت ايران هستند؟! يا خاندان ديكتاتوري پهلوي و رژيم مستبد سعودي كه بدن يك روزنامه نگار منتقد خود را فقط به جرم منتقد دولت سعودي بودن آن گونه قطعه قطعه كرد؟! جالب است كه اين‎گونه افراد به نام «دفاع از آزادي اعتراض‎ها در ايران» از آغتشاش‎گران و اراذل و اوباشي حمايت مي‎كنند كه به اموال عمومي خسارت مي‎زنند و حتي نيروهاي امدادرسان را هم مورد حمله قرار مي‎دهند! در حالي كه در تمام دنيا نيروهاي امدادرسان داراي مصونيت كامل هستند اما اين اراذل مورد حمايت دولت آمريكا و وابستگانش در روزهاي اخير حتي به آمبولانس‎ها و نيروهاي آتش نشان نيز رحم نكردند! در اين ميان حمله به بعضي از مدارس علميه و ضرب و شتم طلاب مظلوم و بي‎پناهي كه جز طلب علم و معنويت جرم ديگري ندارند خاطره حمله نيروهاي رژيم منحوس پهلوي به فيضيه در سال 42 را در اذهان زنده كرد. اكنون بهتر مي‎توان دليل حمايت خاندان آن رژيم منحوس و اربابانشان را كه با سقوط آن رژيم دست نشانده و مستبد جاي پاي خود در ايران را از دست داده‎اند درك نمود. در هر صورت از اين اشرار مورد حمايت دشمنان شناخته شده ملت ايران بيش از اين توقعي نيست. اينان گرچه توانستند خسارت‎هايي به ملت ايران وارد نموده و دل اربابان خود را شاد سازند ولي ايران اسلامي و ملت بزرگ ايران كه بارها هوشياري خود را در جريان‎هاي مختلف انقلاب به اثبات رسانده است، اين بار نيز دشمنان خود را مايوس خواهد ساخت.

با انتخابات
انتخابات رحماني و شيطاني

انتخابات بر دو قسم رحماني و شيطاني است اگر براي خدا باشد رحماني است و اگر براي نفس باشد شيطاني است امام مي‎فرمايد: آن كسي كه مي‎خواهد در انتخابات شركت كند و كانديد مي‎شود آن كسي كه كانديد مي‎كند كسي را، آن كسي كه فعاليت انتخاباتي مي‎كند آن كسي كه تبليغ مي‎كند براي خودش يا براي غير، اين آزمايش‎اش همانجاست، توئي كه خودت را كانديد انتخابات كردي، قدرت اين را داري كه براي كشورت درست خدمت بكني و قدرت خودت را بالاتر از ديگران مي‎داني؟ توئي كه ديگران را كانديد مي‎كني و تبليغ مي‎كني براي انتخابات - تبليغ خودت را مي‎كني يا تبليغ براي اسلام؟ اگر براي رسيدن به مجلس است - مي‎خواهي - دلت مي‎خواهد مجلس بروي و مي‎گويي مجلس يك مقامي است شما تبليغ براي خودت مي‎كني كه همان تبليغ براي شيطان است و اگر تبليغ مي‎كني كه بروي خدمت بكني: من چون مي‎توانم خدمت بكنم چرا كنار باشم بروم خدمت بكنم، اين شخص چون لايق است چرا كنار باشد بيايد خدمت بكند اگر اين طور باشد اين براي خداست، و اين گاهي وقتها به خود آدم اشتباه مي‎شود بسياري از اوقات هست كه انسان خودش در كارهاي خودش اشتباه مي‎كند يعني انسان چون حب نفس دارد خودش را مي‎خواهد و همه چيز را هم براي خودش مي‎خواهد مگر اين‎كه به رياضات اينطور نباشد اين حب نفس دارد بسياري از امور كه از خودش صادر مي‎شود و يا از كساني كه از خودش هستند اولاد خودش، برادر خودش، عيال خودش، اينها به نظرش خوب مي‎آيد و گاهي همين اگر صادر بشود از يك كس ديگري به نظرش بد مي‎آيد، اين براي همين است كه حب نفس اين‎جا پرده پوشيده است روي واقعيت و نمي‎تواند انسان تشخيص بدهد بايد انسان توجه كند به اين‎كه آيا من كه مي‎خواهم يك كسي را انتخاب كنم اگر اين كس يك نفر ديگري از او بهتر بود لكن ارتباطي با من نداشت بلكه با من هم دلخوري داشت آيا او را كانديد مي‎كردم؟ اگر او را هم كانديد مي‎كرد معلوم مي‎شود كه اين براي خدا دارد كار مي‎كند كار به خودش نداردو اگر اين طور نشد بداند كه مسأله شيطاني است نه مسأله خدائي و اين دقيق است و اين از آن اموري است كه بر انسان پوشيده مي‎ماند و دوستان و برادران كه همه مسؤول هستند بايد در كارهاي خودشان دقت كنند كه براي چي من اين كار را مي‎كنم. من كه متكفل توزيع شدم يا در شوراها رفتم براي چي رفتم آنجا؟ مي‎خواهم چه بكنم؟ مني كه متكفل مخابرات هستم براي چي آن‎جا رفتم؟ چه نظري دارم؟ كني كه در مجلس مي‎روم براي چه مي‎روم و چه نظر دارم.

صحيفه نور، ج 18، ص 214 - 11/ 11/62

 سرمقاله

تحليلي بر ورود رهبري به ماجراي سهميه بندي بنزين

 دكتر قاسم روان‌بخش

1. عمده افراد از گراني بنزين خوشحال نيستند.
2. به دليل تحريم‎هاي ظالمانه و سوء مديريت‎هاي چندين سال اخير، وضعيت اقتصادي كشور چندان مناسب نيست و دولت با كسري بودجه قابل توجهي مواجه است.
3. به دليل حذف كارت سوخت در 6 سال اخير و قاچاق بي‎رويه بنزين به خارج از كشور و فقدان مديريت سوخت، ركورد بالاترين مصرف جهاني براي كشور ثبت شده است. مصرف روزانه حدود 100 ميليون ليتر بنزين فاجعه بزرگ زيست محيطي و اقتصادي براي كشور رقم مي‎زند.
4. سران قوا به‎ويژه آقايان روحاني و لاريجاني تصميم به مديريت سوخت گرفته و آن را رسما ابلاغ و به اجرا گذاشته‎اند. پس از اعتراض‎هاي مردمي و برخي تخريب‎هايي كه صورت گرفت امام خامنه‎اي در آغاز درس خارج خود بر ضرورت اجراي قانون مصوب سران قوا تاكيد كردند و از سران خواستند به وعده‎هايي كه در اين طرح به مردم داده شده، از جمله اين‎كه وجوه دريافتي از اين طرح به مردم بازگردانده مي‎شود، عمل كنند. بيانيه رياست محترم قوه قضاييه مبني بر اين‎كه بازرسي كل كشور بر دخل و خرج اين طرح نظارت كامل خواهد داشت مي‎تواند تضميني براي مردم باشد.
5. براي رهبري راحت‎ترين راه اين بود كه طي حكمي از دولت بخواهد بنزين را به همان قيمت سابق برگرداند ولي ايشان براي اين موضوع آبرو گذاشت كه البته در پشت پرده آن حكمت‎هايي نهفته است. داستان حضرت خضر و موسي عليهما السلام را نبايد از يادها برد؛ بايد به كارهاي حكيمانه و خضرگونه امام خامنه‎اي ايمان داشت. تجربه 30 سال رهبري معظم له نشان مي‎دهد كه ايشان همواره در بحران‎هاي مشابه بهترين و عاقلانه‎ترين تصميم‎ها را گرفته‎اند.
6. حمايت رهبري از تصميم سران قوا به معناي بي‎تقصير بودن عوامل اجرايي كشور و كساني كه كشور را به اين روزهاي سخت نشانده اند، نيست. بي‎ترديد دولت روحاني كه ظرفيت‎هاي داخلي كشور را در 6 سال اخير معطل گذاشته و همه فرصت‎هاي كشور را سوزانده، يا به پاي برجام مصادره كرده است بايد پاسخگوي اعمال خود باشد. كساني كه در سال گذشته با بي‎تدبيري‎هاي مفرط، بر 18 ميليارد دلار ثروت ملي چوب حراج زده‎اند نيز در به وجود آوردن اين شرائط سخت سهيم هستند و بايد پاسخگو باشند.
7. دليل حمايت رهبري از تصميم سران قوا چيست؟
ترديدي نيست كه ما در جنگ تمام عيار اقتصادي به سر مي‎بريم و اتاق فرماندهي دشمن در وزارت خزانه داري امريكاست. در جبهه خودي نيز نيازمند يك اتاق فرماندهي واحد عمليات است. آقاي رئيس جمهور مايل بود كه فرماندهي عمليات اقتصادي تنها به عهده او گذاشته شود تا بتواند در شرائط جنگ اقتصادي هرگونه تصميمي كه لازم است به سرعت گرفته شود؛ در شرائط جنگي چه بسا برخي قوانين بايد لغو و برخي قوانين جديد وضع شوند. رهبري حكيم با تدبيري كه دارند اين فرماندهي را به يك نفر ندادند بلكه آن را به ستاد عالي جنگ اقتصادي مركب از سران قوا واگذار كرده‎اند. بي‎ترديد آن‎ها بايد براي تصميم‎هاي اضطراري با كارشناسان مربوطه مشاوره‎هايي داشته باشند و سپس تصميم بگيرند و گرنه تصميم فردي چيزي شبيه تصميم رئيس جمهور در توزيع 62 تن طلا و 18 ميليارد دلار ارز 4200 توماني مي‎شود كه سرمايه ملي بر باد رفت و چنين زمينه‎هايي را براي كشور به وجود آورد. در واقع اين تصميم رهبري، بهانه را از دست رئيس جمهور گرفت و ديگر نمي‎تواند ادعا كند كه براي حل و فصل امور كشور در شرائط تحريمي و جنگ اقتصادي، اختيار كافي ندارم. مخالفت با تصميم سران سه قوه، در واقع نقض آن اختياري بود كه به آن‎ها داده شده بود و ممكن بود تالي فاسدهايي از جمله تعطيلي كشور از سوي دولت را در پي داشته باشد.
8. حمايت رهبري از تصميم سران قوا، به معناي كامل بودن اجراي چنين تصميمي نيست؛ درصد افزايش قيمت، يا نحوه اجراي آن در 24ام ماه كه عمدتا حقوق بگيران جيبشان خالي است آن هم در شب تولد پيامبر(ص) و امام صادق(ع) و در حالي كه مردم در سفر بودند امري غير قابل دفاع بود. نكته‎اي كه در بيانيه آيت‎الله رئيسي نيز به نحوي به آن اشاره شده بود كه ايشان در نحوه اجرا در جلسه سران نسبت به آن حرف داشته است.