صفحه حوزه و دانشگاه

حجت الاسلام دكتر نعيميان:
جامعه با فضاي مجازي در پيچ و تاب است

اشاره: بررسي پيدا و پنهان آسيب‎هاي فضاي مجازي راه را براي ما تا جستار حقيقت موضوع باز مي‎كند كه ببينيم آن‎چه از نبود توجه به مشكلات فزاينده فضاي مجازي در خانواده‎ها رنج‎مان مي‎دهد، مديريت اشتباه است. از سويي خانواده‎ها فضاي مجازي را درست براي فرزندانشان تبيين نمي‎كنند و بي‎مهابا به دنبال تأمين خواسته فرزندانشان برمي‎خيزند. بخش‎هايي از گفت‎وگوي خبرگزاري رسا با حجت الاسلام و المسلمين ذبيح ا... نعيميان، استاد حوزه و دانشگاه در اين باره را بخوانيد؛

بررسي ابعاد مختلف فضاي مجازي و آسيب شناسي آن چه كمكي به ما مي‎كند؟

بسم ا... الرحمن الرحيم، ما با فضاي مجازي زندگي مي‎كنيم و آسيب‎هايي براي ما دارد. از طرفي شناخت ما نسبت به موضوع ناقص است و اگر عميق‎تر به موضوع نگاه كنيم، بيش‎تر متوجه مي‎شويم كه آسيب‎هاي آن هميشه با ما هست. خانه، مسجد، محل كار و... البته اين‎ها ظرفيت‎هايي هم براي ما ايجاد مي‎كند، اما سوال مطرح مي‎شود كه آيا فضاي مجازي فقط آسيب‎زا است يا ظرفيت‎هايي هم با خود به همراه دارد.

چقدر از اين آسيب‎ها در زندگي ما تاثير گذاشته است و چقدر از فرصت‎هايش استفاده كرديم؟ آيا اصلا آسيب‎هاي موجود در فضاي مجازي را قبول داريم يا فرصت‎هاي آن را به‎عنوان يك فرصت مناسب مي‎دانيم؟ يكي از مهم‎ترين مشكلات ما در فرصت‎سوزي است، هميشه آسيب زا در فضاي مجازي حركت كرديم و اگر آسيب‎ها را طبقه‎بندي كنيم، بهتر مي‎توانيم به نتيجه مطلوب خويش برسيم.

جامعه با فضاي مجازي گره خورده است

جامعه ما شتاب زيادي دارد، نسبت به جوامع ديگر عجله داريم و مي‎خواهيم از تمدن‎سازان هم بگذريم. تلقي ما اين است كه مي‎توانيم تمدن‎ساز شويم و اين موضوع درست است و جامعه ظرفيت زيادي دارد، اما آسيب‎ها را چه بايد كرد؟ آيا بايد بر آن‎ها چشم بست؟ يا تغافل نمود؟

يكي از آسيب‎ها همين تغافل است، يعني اهميت زيادي براي آسيب‎ها قائل نيستيم و بسياري از نخبگان ما آسيب‎ها را كنار گذاشتند، حتي بسياري از مردم عادي از نخبگان جلوترند ولي معمولا مردم تابع نخبگان هستند و اگر نخبگان آسيب را نبينند، مردم هم به تبع آن‎ها بسياري از آسيب‎ها را نمي‎بينند و باور نمي‎كنند.

مساله اين جاست كه نخبگان جامعه در شرايط كنوني چه بايد بكنند تا وظيفه خودشان را به درستي انجام بدهند؟

نخبه بودن به اين است كه تيزهوش باشيد، در زمان مناسب آسيب‎شناسي كنيد، جامعه را با خود همراه كنيد و مانع از اين شويد كه مردم آسيب‎ها را نبينند. مانع شويد كه آسيب‎ها مورد بي‎اعتنايي قرار گيرند و فقط فرصت‎ها ديده شوند، فوايد خرد و جزئي ديده شوند. پس بخشي از مساله ما اين است كه سخن از چه بايد كرد را مطرح كنيم و نمي‎توان فقط آسيب‎ها را ديد.

مي‎توان با نگاهي به گذشته تجربيات پيشينيان را به خدمت بگيريم، اگر مردم مسلمان با حفظ هسته هويتي خود با تمدن جديد مواجه شوند، آرمان‎ها، ارزش‎ها و اصول اعتقادي خود را فراموش نكردند. آن‎ها توانستند نگاهي عاري از تاثر نسبت به مدرنيته داشته باشند، هرچند برخي عجول‎ها به دام تجدد افتادند ولي اصالت‎هاي جامعه هويت اصلي جامعه را شكل مي‎دهد.

رفتار منفعلانه در برابر انديشه غرب نبايد داشت

ضعف‎هايي كه برخي در مقابل مدرنيته از خود نشان دادند، بر چهره هويت اسلامي - ايراني ما چين و چروك‎هايي بر چهره انداخته است ولي هنوز آن اصالت باقي است. در مواجهه با فرآورده‎هاي جديد، بسياري منفعلانه به سمت تجدد رفتند و مواجهه سطحي با فرآورده‎هاي تمدني آن داشتند. اگر ظاهر را كنار بگذاريم و عمق فرآورده‎هاي تمدني غرب را ببينيم، دو سوال برايمان مطرح مي‎شود كه اين فرآورده‎ها چه در پيمانه دارند و لوازم تمدني هركدام چيست.

براي مواجهه بايد ذهن‎مان را تقويت كنيم، اگر ايمان ديني به خدمت بيايد، راه گشوده مي‎شود، اگر تقوا داشته باشيم؛ خدا راه را نشان مي‎دهد و مي‎توانيم به راهي برسيم كه فرآورده‎هاي تمدني جديد را تصرف كنيم. تصرف هم به دو گونه است: تصرف خرد و تصرف كلان.

تصرف در فضاي مجازي به چه معنا است؟ چطور مي‎توانيم فضاي مجازي را خودمان مديريت كنيم؟

اگر فضاي مجازي را به خدمت نگيريم و سرورهاي فضاي مجازي در سرزمين بيگانه باشد؛ بانك اطلاعاتي، هدايت و مديريت در دست ما نخواهد بود و اين در فرآورده‎هاي جديد تمدني تصرف است، چون همه چيز را در خدمت خود درمي‎آورد. اصل موتور محرك فضاي مجازي بايد در عالم غرب باشد، تمدن نوين و مدرن يك مركزي به‎عنوان قلب تپنده جهان دارد و ما بايد استقلال خودمان را از آن‎ها حفظ كنيم.

اگر قلب تپنده فضاي مجازي ما در غرب باشد، مديريتي برآن نخواهيم داشت و آن سرورها حاوي اطلاعات توليدكننده‎ها، مركز توليد نرم افزار، مركز توليد فكر و مركز جهت دهي فضاي مجازي ما را در منزل كدخدا قرار دادند، اين‎جاست كه منفعل خواهيم بود و اصل مواجهه اين است كه استقلال را بياوريم و در خدمت مديريت فضاي مجازي قرار بدهيم.

مديريت فضاي مجازي را نبايد رها كرد

بيان بنده سياسي است يا تمدني؟ آيا به موضوع نگاه جناحي داريم يا اين‎كه بايستي تمدني نگاه كرد. مركز تمدن بايد در ام‎القرا باشد و الا همه چيز در خدمت اغيار و طاغوت است. اينگونه است كه ما اولياء شيطان مي‎شويم و قرآن بارها تاكيد فرموده است كه كفار را به‎عنوان اولياي خود نگيريد. اين جاست كه مي‎گوييم مديريت فضاي مجازي نبايد در غرب باشد.

اگر قلب تپنده فضاي مجازي را در دامن خود نپرورانيم، استقلال خود را از دست داده‎ايم و اين يك شاه كليد است. شاه كليد بايد تمدني باشد و اگر اين ابزار در خدمت ما باشد، انواع تصرفات را مي‎توانيم انجام بدهيم و ديگر منفعلانه فقط به كودك نمي‎گوييم كه نگاه نكن، اين راهكارها جزئي است، مقطعي است. بايد محتواي خوب توليد كرد.

محتواي خوب توسط چه كسي توليد مي‎شود و مديريت را چه كسي انجام مي‎دهد و چه بايد كرد؟

مديريت تلگرام در دست ما نبود، چه مصيبت‎هايي ديديم؟ هنوز هم حل نشده است. اصل مسأله مديريت است. مديريت بايد در خدمت تمدن اسلامي باشد، فضاي مجازي وقتي مشكلش حل خواهد شد كه آسيب‎هايش كاهش يابد و ما مديريت آن را به دست بگيريم و نبايد اجازه دهيم محتوا در جاي ديگري توليد شود و ما تبديل به عمله كفر شويم.

منافقين فرهنگي، اجتماعي و سياسي هميشه هستند، چقدر از آيات قرآن درباره نفاق است؟ نفاق كجاست؟ آيا سرزمين كفر است يا در سرزمين اسلام؟ چقدر از مديريت سياسي، اجتماعي و فرهنگي ما در دست منافقين است؟ مديريت، توليد، توزيع و انواع بهره‎گيري همه بايد از كانال مديريت تمدني به خدمت آسيب زدايي فضاي مجازي بيايد و الا راهكارهاي ديگر جزئي هستند و مديريت ذهن و دل جامعه، مديريت نخبگان ما از همين طريق است و حتي نخبگان ما در معرض آسيب هستند.

دانشگاه بايد بر اساس معيار نظام اسلامي فعاليت كند

علي طهماسبي معاون پژوهش و فناوري دانشگاه صدا و سيما در گفت‎وگو با خبرنگار گروه علمي و دانشگاهي خبرگزاري فارس، گفت: مراكز علمي و دانشگاه‎ها بايد به محلي براي توليد علم تبديل شوند درواقع بايد شرايطي ايجاد شود تا توليد علم با سرعت انجام شود.

* انديشه‎هاي نو توسط دانشجويان وارد جامعه شود

وي افزود: به گفته مقام معظم رهبري، دانشگاه‎ها بايد با استفاده از عنصر آزادانديشي، انديشه‎هاي نو را توسط دانشجويان وارد جامعه كرده تا بتوانند در سطوح مختلف جامعه علم و تخصص خود را پياده كنند، اين در حالي است كه در حال حاضر توليد علم به معناي واقعي در مراكز علمي و دانشگاه‎ها اتفاق نمي‎افتد.

* دانشجويان با تعامل با صنايع فعاليت علمي خود را تبديل به محصول كنند

طهماسبي افزود: فعاليت دانشگاه از ۲ منظر مورد بازنگري قرار گيرد، به‎طوري كه يك منظر علمي و منابع علمي و ديگري از منظر ابزاري است كه بايد دانشجويان بر اساس تكنولوژي و با تعامل با صنايع فعاليت علمي خود را تبديل به محصول كنند، اين در حالي است كه اكنون دانشجويان با استفاده از برداشت شخصي خود به تكنولوژي نگاه كرده و بدون تعامل درست علمي نگاه خاص به موضوعات مختلف دارند.

* جريان دانشگاهي ما به شكل علمي و در ارتباط با صنايع پيش رود

وي ادامه داد: اگر جريان دانشگاهي ما به شكل علمي و در ارتباط با صنايع پيش رود، باعث مي‎شود قشر دانشگاهي ما به نگاه اصلي‎اش بر مبناي پيشبرد اهداف نظام و دغدغه مسؤولان فعاليت كند.

* بايد حمايت واقعي از دانشگاه‎ها در مقوله توليد علم انجام شود

معاون پژوهش و فناوري دانشگاه صدا و سيما اظهار داشت: بايد براي تفكر آزادانه و پيشبرد دغدغه‎هاي نظام اصلي جمهوري اسلامي، حمايت واقعي از دانشگاه‎ها در مقوله توليد علم انجام شود؛ چراكه اكنون نگاهي كه به دانشگاه‎ها وجود دارد، يك نگاه مدرك‎گرايي است كه به دنبال آن همه فارغ‎التحصيلان به دنبال استخدام در عنوان‎هاي دولتي هستند، اين در حالي است كه صنعتگران بايد به دنبال مسأله‎يابي باشند و مشكلات خود را به دانشگاه‎ها ارائه داده و از آن‎ها راهكار بخواهند كه اگر اين اتفاق بيفتد، بدون شك صنعت ما در داخل كشور رونق خواهد گرفت.

 حوزه و دانشگاه

جامعه مدرسين:
مرحوم عاملي با ارائه تاريخ صحيح فصل جديدي در تاريخ نگاري اسلام گشود

جامعه مدرسين حوزه علميه قم با صدور پيامي درگذشت آيت‎الله سيد جعفر مرتضي عاملي را تسليت گفت.
متن پيام به شرح زير است:
بسم ا... الرحمن الرحيم
انا لله و انا اليه راجعون
ارتحال عالم جليل‎القدر علامه بزرگوار مرحوم آيت‎الله سيد جعفر مرتضي عاملي(رضوان‎ا... تعالي عليه) از علما و محققان برجسته اسلامي مقيم لبنان موجب تأسف و تألم گرديد.
اين عالم فقيد، انديشمندي فرزانه و مورخي ژرف‎نگر بود كه آثار ارزشمند و ماندگاري در تاريخ‎نگاري به‎ويژه در سيره‎نويسي نبوي و علوي به يادگار گذاشت. كوشش و اجتهاد كم‎نظير ايشان در تحقيقات تاريخي آثاري سرشار از استناد، استدلال، اتقان، جامعيت و پختگي را به ثمر نشاند كه همواره منشأ الهام و تقدير انديشمندان است.
اين علامه محقق از علاقه‎مندان و دوستداران انقلاب اسلامي و ارادتمندان امام خميني(ره) و مقام معظم رهبري «مدظله العالي» بود كه با تدوين آثار تحقيقاتي فراوان و ارائه تاريخ صحيح اسلام و مذهب حقه جعفري، فصل جديدي در اين رشته‎ي علمي و تاريخ‎نگاري اسلام گشود.
جامعه مدرسين حوزه علميه قم رحلت اين عالم گران‎قدر را به محضر حضرت بقية‎ا... الاعظم(عجل ا... تعالي فرجه الشريف)، مقام معظم رهبري «مدظله‎العالي»، مراجع عظام تقليد «دامت‎بركاتهم»، حوزه‎هاي علميه، امت اسلامي، علماي لبنان، به‎ويژه مجاهد مبارز سيد حسن نصرالله رهبر شيعيان لبنان و بيت شريف ايشان تسليت عرض نموده و از درگاه خداوند متعالي براي آن فقيد سعيد، رحمت و مغفرت الهي و براي بازماندگان، صبر و اجر مسالت مي‎نمايد.
والسلام عليكم و رحمه ا... و بركاته
محمد يزدي
رئيس شوراي عالي جامعه مدرسين حوزه علميه قم