صفحه ادب و هنر

نگاهي به فيلم «شاه كُش»

سينماي ايران در دوره‎اي قصه‎گو و داستاني بود؛ سينمايي كه مخاطب آن را دوست داشت و براي ديدن قصه‎ها به سينما مي‎آمد. سينما بدون قصه و داستان از جذابيت محروم مي‎شود و در صورت اصرار بر تفكر منهاي داستان تبديل به چيزي مي‎شود كه ديگر نمي‎توان نام آن را «سينما» گذاشت.

شهيد سيدمرتضي آويني درباره اين مطلب در كتاب «آينه جادو» زيبا مي‎گويد كه «سينما مانند يك تركيبي است از چند مولفه مانند حركت، صدا، موسيقي، طراحي صحنه و داستان. مثل حلوا كه تركيبي است از آرد و گلاب، آن چه كه به دست مي‎آيد ديگر تنها آرد و يا گلاب نيست بلكه ماحصل جمع آن‎ها با هم است. سينما را نيز نمي‎توان از عنصر داستان و قصه محروم كرد و اگر نه نتيجه آن ديگر يك فيلم سينمايي نخواهد بود.»

به نوشته باشگاه خبرنگاران پويا، اشتباهي كه سينماي روشنفكري در تاريخ سينماي ما كرده همين است كه دعب آن داشته تا قصه‎گو نباشد. اين نگاه مرسوم در تاريخ سينماي ايران باعث شده است تا به‎دليل فرار مخاطب از سينما، عده‎اي ديگر براي جبران اين كمفروشي و كمكاري رو به سمت آثار كمدي مبتذل آورند و نتيجه آن همين وضعيتي است كه با آن روبرو هستيم.

اما يكي از گونه‎هاي سينمايي كه در آن قصه و داستان نقش اصلي را ايفا مي‎كند گونه تريلر، معمايي و جنايي است. اين‎گونه سينمايي به‎خاطر پيچيدگي‎ها و رازهاي سر به مهر آن همراه با قصه و داستان بايد باشد. اين‎گونه در دهه هفتاد با مضامين سياسي و حادثه‎اي همراه و در حقيقت يك شاكله خاصي را به خود بخشيده بود. اين‎گونه هرچه بود به مرور جاي خود را به سينماي آپارتماني، روشنفكري و هنري داد و كم‎كم با عقب نشيني تقريبا فراموش شد.

امروز هم هر از چندگاهي يكي از فيلمسازان به سراغ ساخت اثري جنايي و حادثه‎اي مي‎رود كه غالبا به علت حضور كمرنگ اين سبك در سينما در ابتداي امر همراه با سروصدا است، اما بعضا به‎دليل ضعف‎هايي كه دارد خيلي زود رنگ مي‎بازد. يكي از علل اين رنگ‎باختن در حقيقت فراموشي «قواعد ساخت» سينمايي دلهره‎آور است. برخي از آثار سينمايي مانند «ماجراي نيمروز يك و دو» يا «سيانور» كه بيش‎تر تريلر سياسي‎اند نيز پيدا مي‎شوند كه اين قواعد را فهم كرده و كاري در خور توجه ساخته‎اند. اما اين قواعد يكبار ديگر بايد مورد بازخواني قرار بگيرند.

عدم ساخت اين سبك جذاب و مخاطب‎پسند نيز باعث شده است تا مخاطب از سينما فاصله بگيرد و براي سيراب كردن عطش سرگرمي و جذابيت خود به سينماي هاليوودي و سريال‎هاي آن پناه ببرد. اين در حالي است كه جذابيت و سرگرمي همان طور كه گفته شد، نياز جدي سينما و مخاطب است و دقيقا رابطه متقابل است: سينما بايد سرگرم كند و جذاب باشد تا ما به ديدنش برويم و تماشاگر هم در عوض براي آن هزينه و حيات آن را تضمين مي‎كند.

حالا در اكران‎هاي جديد پاييزي، سه فيلم سينمايي در گونه معمايي، جنايي و دلهره‎آور در حال اكران است و در ابتداي كار فروش خوبي را هم داشته است. يكي از اين سه فيلم سينمايي «شاه‎كش» ساخته جديد وحيد اميرخاني با بازي هادي حجازي‎فر، مهناز افشار و مجيد صالحي است. بازي‎هايي متفاوت بخصوص نقش مجيد صالحي كه در قامت افسر پليس در كو‎ه‎هاي برفي درگير يك داستان مرموز مي‎شود.

اميرخاني در فيلم قبلي خود يعني «در مدت معلوم» نيز داستان جالب و جذابي را در گونه كمدي انتخاب كرد كه از همان ابتدا سروصدا كرد و مخاطبان را به سينما آورد. حالا او براي دومين فيلمش سراغ كار سختي رفته است.

«شاه‎كُش» توانسته است با تكيه بر خلق صحنه‎هاي مخاطب‎پسند مانند زد و خورد، ايجاد اتمسفري رازآلود و مرموز كه علت قتل در آن نهان است و مقتول هم مجهول الهويه است، حس و حال و هواي فيلم «رودخانه‎هاي سرخ» با بازي «ژان رنو» را ايجاد كند و فضا را براي مخاطب كمي تغيير دهد. او فهميده است كه ادامه مسير سينما طبق آن چه كه در اين سال‎ها گذشته ديگر نمي‎تواند مخاطب را مجاب كند كه به سينما برود. اما بايد قبول كرد كه تا رسيدن به فاصله مطلوب در فيلم‎سازي هنوز مسير زيادي را دارد.

توجه او به جلوه‎هاي ويژه و ساخت سكانس‎هاي زد و خورد و اكشن كار، باعث شده است تا برخي از وقفه‎هاي نيمه بلند فيلم مهار شود و همين نشان از فهم به كار بردن درست سكانس‎هاي اكشن فيلم است. چيزي كه عموما بي‎جا در سينما خرج مي‎شود در «شاه‎كش» به‎جا مورد استفاده قرار گرفته است. البته پرداخت بيش‎تر به ديالوگ‎ها و نقش‎ها مي‎توانست باعث شود كه داستان فيلم از پختگي و كشش بهتري برخوردار شود؛ زيرا قصه در خلال اين اتفاقات دچار چند پارگي شده است و بعد از اين سكانس‎ها، يكبار ديگر سرهم مي‎شود و به‎صورت جديدتري به سمت روشن كردن حقيقت مي‎رود. البته طبيعت فيلم معمايي همين است كه قدم به قدم به سوي تكميل پازل حركت كنيم، اما سرعت اين سير تكميل در برخي از قسمت‎هاي فيلم بالا و در بخشي ديگر كم است. اما در مجموع سرعت در قسمت‎هاي پاياني بالا مي‎رود و با فرود مناسبي به خط پايان مي‎رسد.

آن‎چه كه در بطن فيلم به‎عنوان نقد روابط اجتماعي و خانوادگي وجود دارد نيز اصطلاحا توي ذوق مخاطب نمي‎زند و فضاي فيلم از جنس تريلر به اجتماعي تغيير نمي‎كند. در ميان داستان از صحبت‎هاي كاراكترها و دعواهاي آنان مسائل ميان آنان در زندگي شهري‎اي كه پايين كوه است روايت مي‎شود و مخاطب، فيلم جنايي را با رگه‎هاي طعم درام ايراني مي‎بيند. چيزي كه بايد با ساخت بيش‎تر گونه جنايي و تريلر در سينماي ما خودش را پيدا كند و فيلم اميرخاني قدم خوبي براي پيدا كردن دوباره آن در ميان برف و بورانِ سينماي امروز ما است؛ پيدا كردن تريلر ايراني.

هنرمندان اهل سنت متقاضي شركت در همايش تئاتر اربعين شدند

دبيرهنري چهارمين همايش بين‎المللي تئاتر پياده روي اربعين از ثبت چند تقاضا از سوي برادران اهل سنت براي اجراي تعزيه در اين رويداد خبر داد.

به گزارش خبرگزاري فارس، حجت‎الاسلام سيدشهاب‎الدين طباطبايي؛ دبير هنري چهارمين همايش بين‎المللي تئاتر پياده‎روي اربعين، درباره روند برگزاري اين همايش گفت: خوشبختانه با وجود آن‎كه فراخوان اين دوره از همايش به نسبت سال‎هاي قبل كمي با تأخير منتشر شد، اما شاهد هستيم كه در همين مدت، درخواست‎ها و آثار ارسالي براي شركت در اين همايش چشمگير بوده است و هنرمندان فعال عرصه هنرهاي نمايشي در تمامي سطوح به جهت ارادت به ساحت سيدالشهداء(ع)، به نوعي سعي در اداي دين به اين ساحت قدسي دارند.

به گزارش خبرگزاري فارس، وي ادامه داد: از جمله رخدادهاي ارزشمند روزهاي اخير كه دبيرخانه پذيراي ثبت درخواست و آثار نمايشي دوستان متقاضي است، اين‎كه شاهد درخواست دو مجلس تعزيه از سوي برادران اهل سنت براي شركت در اين همايش بوديم كه اين نشان از عمق ارادت مسلمانان فارغ از مذهب و فرقه‎هاي مختلف به فرهنگ و نهضت عاشوراي حسيني دارد.

رئيس حوزه هنري استان خوزستان نيز تصريح كرد: دوستان در ستاد مركزي اربعين و كميته فرهنگي عهده‎دار فراهم‎آوردن بستر و زمينه مناسب در اين ايام براي اجراي هر چه باشكوه اين همايش هستند كه البته توافق‎هاي مثبت و سازنده‎اي نيز به عمل آمده است تا از نظر امكانات لجستيكي و زيرساختي، مقدمات در سطح قابل قبول فراهم شود با اين وجود همچنان نگراني‎هايي وجود دارد و همين جا از دوستان در كميته فرهنگي ستاد اربعين درخواست مي‎كنم تا اقدامات مورد توافق را به شكل موازي با دبيرخانه اين همايش كه بيش‎ترين تمركز خود را بر روي دريافت و ارزيابي كمي و كيفي آثار گذاشته است در اسرع وقت به انجام برسانند.

طباطبايي درباره اضافه شدن اجراي آثار نمايشي به زبان‎هايي مانند اردو در اين دوره از همايش گفت: البته در سال‎هاي قبل نيز چند اثر با زبان‎هايي همچون اردو، تركي در اين همايش اجرا شدند اما با توجه به حضور خيل مشتاقان حسيني كه در اين ايام از مرزهاي شرقي ايران به‎ويژه ميرجاوه قصد شركت در پياده‎روي اربعين را دارند، لذا ضروري است كه براي تأمين نظر و خواست اين عزيزان هم شاهد توليد و اجراي آثار درخور با استفاده از اين زبان‎ها باشيم.

اعضاي شوراي سياستگذاري جشنواره فيلم فجر ۳۸ معرفي شدند

به گزارش روابط عمومي سازمان سينمايي، طي احكامي از سوي حسين انتظامي رئيس سازمان سينمايي ابراهيم داروغه زاده، عليرضا رضاداد، سيد محمدمهدي طباطبايي‎نژاد، نرگس آبيار، حسن خجسته، محمد بزرگ‎نيا و مهرزاد دانش به‎عنوان اعضاء شوراي سياستگذاري اين دوره جشنواره فيلم فجر معرفي شدند.

سي و هشتمين جشنواره فيلم فجر همزمان با گراميداشت سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي به دبيري ابراهيم داروغه زاده برگزار مي‎شود.

 ادب و هنر

زندگي و خاطرات خالق كتاب «آب هرگز نمي ميرد»

كتاب «در جست و جوي مهتاب» روايت زندگي و نويسندگي چهره نام آشنا؛ حميد حسام است كه توسط انتشارات شهيد كاظمي روانه بازار شد.
«حسين قرايي» اين بار زندگي و نويسندگي حميد حسام، خالق كتاب‎هاي «وقتي مهتاب گم شد» و «آب هرگز نمي‎ميرد»، را به رشته تحرير درآورد.
حميد حسام در سال ۱۳۴۰ در همدان متولد شد. وي فارغ التحصيل كارشناسي ارشد ادبيات فارسي دانشگاه تهران است.
حسام، جواني خود را در جبهه‎هاي نبرد سپري كرد و همين مساله باعث شد تا دفاع مقدس رويكرد اصلي‎اش در نوشتن و خلق آثارش باشد. سردار حسام، معاون ادبيات و انتشارات بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‎هاي دفاع مقدس، در زمينه نويسندگي نيز كارنامه قابل توجهي دارد. چهار كتاب حاصل دوران نويسندگي اين مسؤول فرهنگي است. در زمينه داستان كوتاه كتاب «دهليز انتظار»، در بخش خاطره كتاب «غواص‎ها بوي نعنا مي‎دهند»، «دليل» و در بخش رمان «راز نگين سرخ» مجموع فعاليت‎هاي اين نويسنده را تشكيل مي‎دهند.
وي در هشت سال دفاع مقدس حضور فعالي داشته و اكنون يكي از جانبازان پرافتخار كشورمان محسوب مي‎شود و مؤلف بيش از ۱۴ عنوان كتاب در حوزه دفاع مقدس نظير خاطرات شفاهي، داستان كوتاه و داستان با عناويني همچون كتاب «وقتي مهتاب گم شد»، «آب هرگز نمي‎ميرد»، «غواص‎ها بوي نعناء مي‎دهند «فقط غلام حسين باش»، «راز نگين سرخ»، «دهليز انتظار» و... است.
او بنيانگذار اولين كانون بسيج كشور در همدان و كنگره سرداران و اميران و ۸ هزار شهيد استان همدان و بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس و بنيان گذار موزه دفاع مقدس استان همدان بوده كه سال‎ها بعد به‎عنوان معاون ادبيات دفاع مقدس كشور نقش اساسي در تدوين كتاب‎هاي دفاع مقدس كشور را عهده دار بوده است.