صفحه فرهنگي-اجتماعي

فرياد ابتذال در اينستاگرام!

 محسن پورعرب

سرش پايين است و با دستمال اشك‎هايش را پاك مي‎كند. از آبرويي كه از خود و خانواده‎اش برده شرمنده كه هيچ، دوست دارد ديگر در اين دنيا نباشد. پاي درد دلش كه نشستم متوجه شدم از يك رابطه مجازي ضربه خورده است. حالا آلبوم تصاوير خصوصي‎اش هزاران دفعه بازديد شده و لايك خورده است. دست به دامان پليس فتا شده تا بلكه بتواند مجرم را پيدا كند اما اين طور كه از شواهد برمي‎آيد، مجرم خارج از كشور زندگي مي‎كند و بازداشتش كار سختي است!

اين حكايت كاربراني است كه از فضاي بي‎حد و مرز و بدون نظارت اينستاگرام آسيب ديده‎اند، البته اين مورد تنها بخشي از آسيب‎هاي اين آلبوم ديجيتالي افسارگسيخته است؛ آلبومي كه در آن هر تصوير و فيلمي را مي‎توان پيدا كرد. متاسفانه بدون محدوديت بودن اين فضا باعث شده افراد با رده‎هاي سني گوناگون به هر نوع محتوايي دست پيدا كنند. اينستاگرام كه حالا بر اساس آخرين آمارها بيش از يك ميليارد كاربر در دنيا و بيش از 20 ميليون كاربر در داخل كشورمان دارد، به تهديدي براي دامن زدن به آسيب‎هاي اجتماعي بدل گرديده؛ فضايي كه اين روزها محل شكل‎گيري جرايم متعددي شده است.

آسيب‎هاي غير قابل جبران

پيام‎رسان‎هاي اجتماعي مبتني بر متن هستند و كاربران پيام‎رسان‎ها بيش‎تر محتواي متني را دنبال مي‎كنند اما در آن سوي ماجرا اينستاگرام بدون محدوديت(فيلترينگ) نسبت به شبكه‎هاي اجتماعي ديگر چون تلگرام، توئيتر و فيسبوك در حال فعاليت است، آن هم بر اساس محتواي تصويري. درست است كه اينستاگرام توانسته محل درآمد برخي افراد، گروه‎ها و برندها باشد اما در مقابل باعث گسترش رفتارهاي ناصحيح و ترويج فرهنگ ابتذال در جامعه شده است. اينستاگرام نسبت به ساير شبكه‎هاي اجتماعي تأثير بيش‎تري در اين تهاجم فرهنگي دارد، چرا كه مردم آگاه يا ناآگاه اطلاعات زندگي فردي و خانوادگي خود را از طريق عكس و فيلم در اختيار سوءاستفاده‎كنندگان قرار مي‎دهند.

انتشار فيلم‎هاي حاشيه‎ساز!

ماجراي كليپ درگيري يك مامور گشت ارشاد با يك دختر جوان كه در اين شبكه به سرعت گسترش يافت و دستمايه جريان خاصي قرار گرفت، مصداق بارزي از آسيب‎هاي اين شبكه اجتماعي است؛ ماجرايي كه پس از انتشار مشخص شد مربوط به 10 روز قبل‎تر بوده و در واقع يك حركت از پيش هماهنگ شده بوده است. علاوه بر اين انتشار كليپ زنده‎اي كه به‎تازگي از يك دختر نوجوان كه در سيرجان مورد ضرب و جرح يك پسر جوان قرار گرفته بود و به سرعت در فضاي مجازي دست به دست شد، مصداق ديگري از آسيب‎هاي اين آلبوم ديجيتال بر زندگي افراد جامعه است.

برهنگي در اينستاگرام

بررسي محتواهاي بارگذاري شده در اين فضا نشان مي‎دهد به‎تازگي در شبكه اجتماعي اينستاگرام برخي كاربران براي جذب فالوئر، تصاوير برهنگي خودشان را به نمايش مي‎گذارند؛ موضوعي كه به باور كارشناسان حوزه فضاي مجازي اين روزها در حال گسترش است و نكته قابل توجه اين‎جاست كه با پويش‎هايي هم همراه بوده است. در واقع ضد ارزش‎ها تبديل به ارزش شده است و انگار هر كاربري كه برهنگي بيش‎تري از خود به نمايش بگذارد، شهرت بيش‎تري به دست مي‎آورد.

انتشار فيلم‎هاي غيراخلاقي

انتشار گسترده تصاوير و فيلم‎هاي مبتذل و مستهجن در اينستاگرام آسيب ديگري است كه كاربران اين شبكه به‎ويژه جوانان را هدف قرار داده است. اين موضوع چنان گسترش يافته است كه حريم‎هاي شخصي ديگر معنايي ندارد و افراد از انتشار تصاوير و فيلم‎هاي شخصي‎شان در هر حالتي براي جذب فالوئر استفاده مي‎كنند. اما اين تمام ماجرا نيست. برخي كاربران پا را فراتر از اين گذاشته و با انتشار تصاويري از رفتار‎هاي غيرعرف و دور از شأن و جايگاه اخلاقي، تلاش در كسب شهرت بالاتري دارند؛ آسيبي كه اگر امروز تدبيري براي كنترل آن نشود، مي‎تواند در آينده‎اي نزديك آسيب‎هاي گوناگوني را براي جامعه به همراه داشته باشد. اين موضوع زماني نگران‎كننده‎تر مي‎شود كه صاحبان چنين صفحاتي با تبليغ ساير صفحه‎ها درآمد قابل توجهي را به جيب مي‎زنند و همين موضوع باعث گسترش اين الگو در بين ساير كاربران مي‎شود.

قمار و شرط‎بندي آنلاين

اين پايان داستان تلخ اينستاگرام نيست، اينستاگرام به معناي واقعي توانسته همه آن‎چه را كه نمي‎توان در جامعه و در فضاي واقعي انجام داد، در خود جاي دهد. ايجاد صفحات شرط‎بندي و قمار از ديگر جرايمي است كه در اين فضا در حال گسترش است. نكته قابل تامل، مديريت اين صفحات در خارج از كشور است. با اين شرايط، زماني كه كاربري مورد كلاهبرداري قرار مي‎گيرد، نمي‎تواند به‎راحتي به مجرم و پول از دست رفته‎اش دست پيدا كند. ديگر موضوع نگران‎كننده، ترويج صفحات تبليغ‎كننده ماساژ و مدلينگ است، از قضا اين صفحات توسط ادمين‎هاي داخلي هم هدايت مي‎شوند. متاسفانه ارائه اين‎گونه خدمات به درخواست‎كنندگان باعث شده آسيب‎هاي اين آلبوم ديجيتال به فضاي واقعي سرايت كند.

بچه‎پولدارهاي اينستاگرامي

فخرفروشي و به نمايش گذاشتن مال و ثروت در اين فضا از ديگر مواردي است كه اثرات سوئي را بر جامعه داشته است. بالا رفتن سطح توقع نوجوانان و جوانان از آسيب‎هاي اين صفحات است؛ صفحاتي كه در اصطلاح به صفحات بچه‎پولدارهاي اينستاگرامي مشهور است و مشاهده تصاوير افرادي با لباس‎هاي برند و گران‎قيمت در كنار اتومبيل‎ها و ويلاهاي لوكس باعث شده امروز جوانان بيش از آن‎كه به فكر تبديل قابليت‎هاي‎شان به كاركرد باشند، به دنبال كسب شهرت و ثروت از هر راهي باشند.

تجاوز به حريم خصوصي

از ديگر آسيب‎ها در اين فضا، ايجاد مزاحمت و نقض حريم خصوصي كاربران است. بر اساس گزارش‎هاي پليس فتا، متاسفانه كاربراني كه به دنبال ايجاد روابط با ديگر كاربران هستند و موفق نمي‎شوند، با هك صفحات و سرقت اطلاعات آن‎ها سعي مي‎كنند به اهداف شوم خود دست پيدا كنند.

آمار جرايم

مهرماه سال جاري بود كه رئيس پليس فتاي ناجا از رشد 55 درصدي جرايم فضاي مجازي در 6 ماه نخست سال جاري خبر داد. سردار كمال هاديان‎فر با اشاره به جرايم مرتبط به مباحث غيراخلاقي گفته بود: «جرايم غيراخلاقي 23 درصد جرايم را شامل مي‎شود كه متاسفانه در حال افزيش است؛ به گونه‎اي كه ۱۳ هزار و ۶۳۵ پرونده در اين زمينه تشكيل شده كه بخشي از اين پرونده‎ها را خودمان تشكيل داده‎ايم و شاكي نداشته‎اند و بخشي ديگر شاكي داشته‎اند. عمده اين جرايم در فضاي تلگرام و اينستاگرام رخ داده است». آمار پرونده‎هاي مرتبط با جرايم غيراخلاقي از حكمراني شبكه اجتماعي اينستاگرام در جامعه خبر مي‎دهد؛ حكمراني‎اي كه از زمان فيلتر شدن تلگرام و دسترسي سخت‎تر به اين شبكه اجتماعي، بيش‎تر شده است.

غفلت مديران

به هر روي افزايش روزافزون جرايم اينستاگرامي و گسترش آسيب‎هاي ناشي از اين فضا هنوز مديران را از خواب غفلت بيدار نكرده است. تفاوت نظر مديران براي كنترل اين شبكه اجتماعي در سطوح گوناگون مديريتي در حال كمك كردن به افزايش كاربران علاقه‎مند به اين شبكه است. بايد توجه داشت هر چه كاربران اين شبكه افزايش پيدا كنند بايد منتظر اخبار جرايم تازه و متعدد در اين دنياي مجازي باشيم. دادستاني كل كشور از مدت‎ها پيش بر فيلترينگ اينستاگرام پافشاري كرده است اما در مقابل وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات نظري متفاوت دارد؛ تا جايي كه محمدجواد آذري‎جهرمي كه خود جزو كاربران فعال اين شبكه اجتماعي است در اظهارنظري قابل تامل گفته است: «فيلترينگ اينستاگرام چه تاثيري بر كاهش جرايم خواهد داشت؟» با اين گونه اظهارنظرها و تفاوت ديدگاه‎ها معلوم نيست سرنوشت اين شبكه اجتماعي و آسيب‎هاي رنگارنگ و گوناگون آن چه خواهد شد! آن‎چه اهميت دارد درسي است كه پيش از اين از فعاليت بدون كنترل تلگرام در سال‎هاي گذشته گرفتيم، باشد كه با دقت و نظارت بيش‎تر بر فعاليت شبكه‎هاي اجتماعي، ديگر دچار آسيب‎هاي آن‎ها نشويم.

 در محضر قرآن

درس هايي از قرآن

ترجمه
پس اگر اين كار را نكرديد، كه هرگز نتوانيد كرد، از آتشى كه هيزمش مردم(گناهكار) وسنگ‎ها هستند و براى كافران مهيا شده، بپرهيزيد.
(بقره، 24)
پيام‎ها
1. يقين به حقّانيت راه وهدف، يكى از اصول رهبرى است.
2. اكنون كه احساس عجز و ناتوانى كرديد، تسليم حقّ شويد.
3. انسان جمود و كافر، هم رديف سنگ است.
4. خباثت‎هاى درونى انسان گناهكار، در قيامت تجسم يافته و آتش گيرانه مى‎شود.
5. كفر و لجاجت، انسان شايسته خليفةالّلهى را، به هيزم دوزخ تبديل مى‎كند.
6. رهايى از آتش دوزخ، در گرو ايمان به قرآن و تصديق پيامبر اسلام است.

 پرتوي از حكمت

براي تقويت بعد عقلاني و الهي با صلحا معاشرت كنيد!

مرحوم آيت‎الله شيخ مجتبي تهراني: با كساني الفت و انس پيدا كنيد كه در بعد معنوي از شما بالاترند و جزو صلحا به‎شمار مي‎آيند. معاشرت با آن‎ها شما را به سوي معنويت سوق مي‎دهد. معاشرت با دنياداران، جنبه مادي و هواهاي نفساني را در انسان زنده مي‎كند و معاشرت با اين گروه از نيكان و ابرار، بعد عقلاني، معنوي و الهي انسان را زنده مي‎كند. لذا پيامبر(ص) فرمود: با كسي معاشرت كنيد كه وقتي چهره‎اش را مي‎بينيد به ياد خدا بيفتيد، يعني كسي را براي انس و الفت پيدا كنيد كه چهره‎اش با تو حرف الهي بزند. «من يذكركم الله رؤيته» كسي كه وقتي نگاهش مي‎كنيد، ياد خدا بيفتد و «يزيد في علمكم منطقه» كسي كه وقتي حرف مي‎زند مطلبي از او ياد بگيريد. طرف معاشرت انسان بايد كسي باشد كه چهره‎اش، حرفش، نگاهش و همه وجودش در بعد انساني و معنوي سازنده باشد، چنين كسي را براي انس و الفت انتخاب كن!
رسائل بندگي(حب به دنيا)، ص 235

 بوستان حكايت

صداقت در سخن و ساده زيستي علامه

آيت‎الله بروجردي در مطلبي از علامه محمد باقر درچه‎اي نقل مي‎كردند: «اغلب غذاي ايشان به هنگام ناهار و شام، نان درچه و ماست بود كه مختصري نعناء خشك هم به آن اضافه مي‎كردند و كم‎تر اتفاق مي‎افتاد كه غذاي پخته مثل آبگوشت داشته باشند. از جمله ويژگي‎هاي ايشان آن بود كه هنگام غذا خوردن از تعارفات مرسوم خودداري مي‎كردند.»
يك روز از ايشان سؤال كرديم كه چرا در هنگام غذا خوردن تعارف نمي‎كنيد؟
پاسخ دادند: در تمام مواقع خوف آن دارم كه تعارفم دروغ باشد و خداي ناكرده جزو دروغگويان محسوب شوم؛ چون افرادي كه هنگام غذا خوردن بر من وارد شده‎اند، يا مي‎دانستم كه غذا خورده‎اند و در اين صورت تعارف كردن معنايي نداشت؛ يا احتمال مي‎دادم غذاي مرا نپسندند و يا اين‎كه غذاي موجود فقط به اندازه خودم بوده و من هم بي‎اندازه گرسنه بوده ام.
به هر حال چون احساس مي‎كنم در اين گونه موارد تعارف بنده معنايي ندارد و شائبه دروغ نيز به آن وارد است، از تعارف خودداري مي‎كنم.
منبع: كتاب قصه‎هاي خواندني از چهره‎هاي ماندني