صفحه حوزه و دانشگاه

به مناسب فرا رسيدن دهه فجر مطرح مي‎شود؛
دستاورد هاي علمي چهل ساله انقلاب اسلامي ايران

براي درك واقعيات انقلاب اسلامي و دستاوردهاي ارزشمند جمهوري اسلامي در حوزه علمي و فن آوري، توجه به وضعيت ايران در دوران رژيم طاغوت يك ضرورت است.

به گزارش خبرگزاري علم و فناوري؛ عقب‎ماندگي علمي و فناوري كشور ايران در دوران قبل از انقلاب، براي ايرانيان با سابقه فرهنگي و تمدني بسيار آزاردهنده بود. غلبه بر اين عقب‎ماندگي، عبور از مرزهاي دانش و دستيابي به پيشرفته‎ترين فناوري‎ها با هدف ايجاد تمدن نوين اسلامي، از آرمان‎هاي انقلاب اسلامي است. در سال‎هاي گذشته رهبر فرزانه انقلاب اسلامي، با تمركز بر روي توليد علم در ايران و مطرح نمودن موضوعاتي چون جنبش نرم‎افزاري و جهاد علمي، زمينه‎هاي خوبي را براي پيشرفت در عرصه علوم وفنون نوين در كشور فراهم ساختند. پيشرفت‎هاي علمي و دستيابي جمهوري اسلامي به برخي از فناوري‎هاي نوين در سال‎هاي اخير، چنان حيرت‎انگيز است كه غربي‎ها به شدت نگران شده و تلاش مي‎كنند تا جلوي پيشرفت‎هاي ايران را بگيرند. شاخص‎هاي زير مي‎تواند تا حدودي نمايشگر اين پيشرفت‎ها باشد.

سرعت پيشرفت علمي در ايران براساس گزارش محافل علمي بين‎المللي، 11 برابر سرعت متوسط رشد علم در جهان است. اين عدد نشان مي‎دهد كه ايران با چه سرعت بالايي در حال كم‎كردن فاصله خود نسبت به كشورهاي پيشرفته جهان بوده است. اكنون ايران در جايگاه دوازدهم علم جهان قرار دارد.

در حالي كه قبل از انقلاب اسلامي، نزديك به 70 درصد بزرگسالان كشور بي‎سواد بودند و كم‎تر از 40 درصد كودكان مي‎توانستند به مدرسه بروند، اكنون رقم باسوادي در كشور در حال نزديك شدن به رقم ۱۰۰درصد است. نهضت سوادآموزي با توجه به تاكيد ارزش علم در اسلام، يكي از اقدامات بسيار خوب نظام جمهوري اسلامي در ايران بود. بزرگسالان بي‎سواد از طريق همين نهضت سوادآموزي، موفق شدند پا به عرصه تحصيلات تكميلي نهاده و با كسب تخصص‎ها و مهارت‎هايي زندگي خود را متحول سازند.

در دوران قبل از انقلاب اسلامي، تعداد 154 هزار دانشجو در تعداد معدودي دانشگاه يا مراكز آموزش عالي و آن هم در چند كلان‎شهر كشور تحصيل مي‎كردند. اكنون تعداد 119 دانشگاه و مركز آموزش عالي دولتي، 28 مركز آموزش عالي وابسته به دستگاه‎هاي اجرايي، 295 دانشگاه غيرانتفاعي، 550 دانشگاه پيام نور، 385 دانشگاه آزاد اسلامي، 739 مركز آموزش عالي علمي و كاربردي، 274 مركز آموزش فني حرفه‎اي و تربيت عملم در كشور فعال بوده و در اين دانشگاه‎ها و مراكز آموزشي، بيش از 4 ميليون دانشجو به تحصيل اشتغال دارند.

مقايسه وضعيت آموزش عالي در ايرانِ قبل و بعد از انقلاب، در سرشماري سال 1355 و سال 1390 نمايانگر دستاوردهاي قابل توجهي است:

نرخ سواد از 47درصد در سال 55 به 93درصد در سال 90 رسيده است.

-پوشش متقاضيان تحصيل در دوره متوسطه از 23درصد به 85درصد افزايش يافته است.

-جمعيت داراي تحصيلات عالي از 310000 نفر به 5474000 نفر در سال 90 رسيده است.

-تعداد دانشجويان از 170000 نفر به 4000000 نفر افزايش يافته است.

-تعداد دانشجويان دكتري تخصصي با رشد 60 برابري از 9458 نفر به 580638 نفر افزايش يافته است.

برخي از نتايج اين پيشرفت‎هاي علمي و فناوري را مي‎توان در حوزه‎هاي زير ملاحظه كرد:

۱- دستاوردهاي ارزشمند در حوزه نانو، ليزر و... از جمله آثار پيشرفت‎هاي علمي و فناوري ايران بعد از انقلاب است. علم نانو تحولات بزرگي را در جهان ايجاد كرده و در ايران اين نوع علم از جايگاه و موقعيت خوبي برخوردار شده است. با توجه به حوزه‎هاي كاربرد نانو از قبيل توليد و انباشت دارو، تشخيص بيماري‎ها، سم‎زدايي از آب، افزايش بهره‎وري در كشاورزي، انباشت و نگهداري محصولات كشاورزي و مواد غذايي، كنترل آفات و سالم‎سازي هوا، در آينده آثار اين دستاوردها در زندگي مردم قابل لمس خواهد بود. ايران اكنون رتبه 12 جهاني را در حوزه نانو دارد.

۲- جمهوري اسلامي ايران، در حال تبديل شدن به قطب پزشكي در غرب آسيا مي‎باشد. در دوران قبل از انقلاب اسلامي، از يك طرف پزشكان خارجي حتي در شهرهاي بزرگ فراوان بودند و از طرف ديگر بسياري از بيماران براي درمان راهي كشورهاي غربي و حتي سرزمين‎هاي اشغالي مي‎شدند، اما امروزه بيمارستان‎هاي پيشرفته ايران، پذيراي بيماران از ديگر كشورهاي منطقه براي درمان و انجام پيشرفته‎ترين عمل‎هاي جراحي مي‎باشند.

۳- دانش پزشكي در ايران بخصوص در حوزه‎هايي چون سلول‎هاي بنيادين، ترميم ضايعات نخاعي، توليد داروهاي راهبردي، شبيه‎سازي حيوانات و... پيشرفت‎هاي چشمگيري داشته و ايران در رديف اولين‎ها قرار گرفته است.

۴- ورود به باشگاه فضايي جهان از ديگر آثار و نتايج دستاوردهاي علمي و فناوري كشور در دوران پس از انقلاب است. اكنون جمهوري اسلامي در منطقه، تنها كشور داراي اين دانش و فناوري، آن هم به‎صورت بومي است. ايران جزو شش كشور طراح، سازنده و پرتاب‎كننده ماهواره در جهان است.

۵- رشد و توسعه صنعت خودروسازي، فولاد و آلومينيوم، كشتي‎سازي، هواپيما‎سازي، و پيشرفت‎هاي علمي و فني كشور در ساخت اسكله‎ها، حفر چاه‎هاي نفت و گاز، ساخت پالايشگاه، ساخت سد، ساخت سيلو، ساخت بزرگراه‎ها و انواع سازه‎هاي فلزي و بتني، از جمله ديگر آثار رشد علمي و فناوري در كشور مي‎باشد.

۶- ايران اكنون كشوري هسته‎اي شده و عملاً عضو باشگاه هسته‎اي جهان است. به‎رغم همه تحريم‎ها و تهديدها، ايران با تلاش‎ها و مجاهدت‎هاي جوانان و متخصصين خود، به چرخه كامل سوخت هسته‎اي(غني‎سازي) دست يافته و از نظر دانش علمي و فناوري در اين عرصه در رديف 7-8 كشور پيشرفته جهان قرار گرفته است.

 حوزه و دانشگاه

برگزيده همايش كتاب سال حوزه:
بهترين هديه براي ما تعريف آيت الله مصباح يزدي از اين اثر بود

حجت الاسلام و المسلمين دكتر احمد حسين شريفي، استاد فلسفه معاصر؛ يكي از برگزيدگان بيستمين همايش كتاب سال حوزه است كه اثر او با نام "دايرة المعارف اخلاق كاربردي" در پنج جلد، مقام "اثر شايسته تقدير" اين همايش‎را به خود اختصاص داده است. گفت و گوي خبرگزاري «حوزه»، با وي درباره اين اثر را در ذيل مي‎خوانيد؛
*لطفا اين اثر را به اجمال معرفي كرده و جايگاه علمي آن‎را براي ما توضيح دهيد!
براي اولين بار است در عالم اسلام چنين مجموعه‎اي با تكيه بر معيارها و بنيان‎هاي ارزش داوري اسلامي تهيه مي‎شود؛ در اين مجموعه كوشيده‎ايم تا به مسائل نوپديد اخلاقي، پاسخ‎هايي اخلاقي بر اساس مباني اسلامي بدهيم.
عنوان كتاب اخلاق كاربردي است و طبق تعريف ما، يك حوزه اجتهادي در اخلاق است، يعني بايد فرد با تكيه و تسلط بر مباني و معيارهاي ارزش داوري و هنجارهاي اخلاقي را با تكيه بر مكتب اخلاقي مورد قبول خودش كه براي ما اسلام است، احكام اخلاقي را استنباط كند.
ما فكر مي‎كنيم در اين كار تا اندازه‎اي موفق بوديم و پژوهش ما مقدمه خوبي است براي تحقيقات عميق‎تر. اين كتاب به‎عنوان اثر شايسته تقدير برگزيده شده‎است، اما بهترين هديه براي ما تعريف آيت‎الله مصباح يزدي از اين اثر بود؛ ايشان گفتند؛ «در طول تاريخ اسلام و تشيع اين كتاب بي‎نظير است و مطمئن باشيد قلب امام زمان(ع) با اين كتاب خشنود خواهد شد»
*اين كتاب به كدام موضوعات اخلاق كاربردي پرداخته است؟
به‎كشي، سقط جنين، اعدام، قتل ترحمي، مسائل تراريخته‎ها، تحقيقات ژنتيكي، مهندسي ژنتيك و مسائل حوزه محيط زيست، توريسم و... موضوعات محوري اين كتاب‎اند.
*منابع فكري و تحقيقي شما در تهيه اين اثر چه بوده است؟
من در اين كار تنها نبوده‎ام و صرفا اين پروژه را مديريت مي‎كردم، البته بيش‎ترين مقالات مرتبط با مدخل‎ها را نيز خودم تاليف كردم اما در اين پروژه 20 نفر ديگر هم شركت داشته‎اند؛ اين مجموعه پنج جلدي يك پروژه 20ساله بوده كه ما از 20 نفر متخصص در حوزه اخلاق اسلامي، فلسفه اخلاق و فلسفه اسلامي كمك گرفته‎ايم؛ ما هم منابع غربي را مد نظر داشتيم هم منابع اسلامي و سعي كرديم در مرزهاي دانش قدم برداريم؛ مثلا كسي كه نظر اسلام در باب محيط زيست را نوشته، آخرين پژوهش‎ها در خصوص اخلاق محيط زيست را مدنظر قرار داده و لحاظ كرده‎است.
* منبع فلسفي شما در تهيه اين اثر، كدام يك مكاتب اسلامي بوده است؟
مسلما حكمت متعاليه ملاصدرا منبع اصلي ما بوده است يعني در حوزه نئوصدرايي گام برداشته‎ايم.
*با توجه به اين‎كه در حوزه اخلاق اسلامي كار چنداني صورت نگرفته است، كار شما دشوار نبود؟
درست است، در حوزه اخلاق اسلامي كه كار كم شده‎است و در حوزه اخلاق كاربردي كه شايد بتوان گفت هيچ كاري تاكنون صورت نگرفته است زيرا متاسفانه تلقي‎هايي نادرستي هم وجود دارد و اين اصطاح اخلاق كاربردي رهزن است؛ بعضي تلقي شان از اين اصطلاح اين است كه اخلاق‎را طوري بگوييم كه در زندگي‎مان عملي شود؛ اين كار خوبي است اما اين مي‎شود نهادينه‎سازي يا عملياتي‎سازي اخلاق؛ اخلاق كاربردي مثل كلام كاربردي يا حكمت عملي، حوزه انديشه ورزي و اجتهاد است و كار واقعا دشوراي است.
ممكن است عده‎اي در حوزه فلسفه اخلاق صاحب نظر باشند اما نحوه كاربست آن را در مصاديق نتوانند تبيين كنند؛ مانند كسي كه در فلسفه صاحب نظر است اما نمي‎تواند آن را در حل مشكلات جامعه به كار بندد.
*آيا اين كتاب منبع مناسبي براي آموزش در حوزه و دانشگاه است؟
خير، اين كتاب بيش‎تر مناسب براي كارهاي تحقيقاتي است و مناسب براي تدريس نيست اما كمك درسي خوبي براي فلسفه اخلاق، اخلاق هنجاري و اخلاق كاربردي است.
*به موضوعات مرتبط با حوزه زنان هم پرداخته ايد؟
در سطح خانواده و روابط جنسي وارد شديم اما مشخصا خير؛ طرح اصلي اين كتاب در 10 جلد بود كه سرفصل‎هاي آن همگي طراحي شده‎بود اما ما با مشكلات بودجه‎اي فراواني مواجه بوديم و نمي‎توانستيم به محققان پولي بپردازيم؛ اگر پنج جلد ديگر آن طراحي مي‎شد به اين موضوعات نيز مي‎پرداختيم.
* سال‎هاي قبل هم در جشنواره كتاب سال حوزه شركت كرده‎ايد؟
من از اولين دوره اين همايش يعني از سال 78 شركت داشتم و آثارم مقام آورده است؛ سال 78 پژوهشي در عصمت معصومان؛ سال 82 عقل و وحي؛ سال 84 آيين زندگي،اخلاق كاربردي؛ سال 89 خوب چيست، بد كدام است؟