صفحه فرهنگي-اجتماعي

جايگاه نمازدر قيام عاشورا

 حجة الاسلام و المسلمين قرائتي

در مطلب حاضر حجت‎الاسلام قرائتي نكاتي را درباره جلوه‎هاي مختلف نماز در حركت نجات‎بخش امام حسين(ع) بيان كرده است.

1- تمام سخنراني‎هاي امام حسين(ع) بعد از نماز بود

امام حسين(ع) در مسير حركت،سخنراني‎هاي زيادي داشتند كه در تاريخ ثبت شده و همه آنها بعد از نماز بوده. حضرت راه باز فكري را بند به نماز مي‎فرمود، چون وقت‎هاي ديگر فكرهاي گوناگوني است ولي وقت نماز و در مسجد، فكرها آماده و متمركز است.

2 - براي نماز شب عاشورا مهلت گرفت

عصر تاسوعا دشمن خواست حمله كند حضرت شب عاشورا را مهلت گرفت وفرمود:«أني أحب الصلاهًْ له»(اللهوف، ص‎89) من نماز را دوست دارم.

حضرت هيچ تقاضايي از دشمن ندارد جز تأخير براي نماز، با اين‎كه هيچ ترس و وحشت و هراسي هم از دشمن ندارد.

3- اذان گفتن در سخت‎ترين شرائط

ظهر عاشورا در ميدان جنگ، زير رگبار، نماز كه مي‎خواند، اذان هم مي‎گويد و دست از مستحبات برنداشت. ما گاهي يكي در عروسي تنبك مي‎زند مي‎گوييم نماز باشد فردا، يك تنبك صد تا نماز را تاخير مي‎اندازد، يك چيز جزئي ما را عوض مي‎كند.

4- عشق فرستاده امام حسين(ع) به نماز

حضرت نماينده‎اي دارد به نام مسلم بن عقيل كه قبل از خود، او را به طرف كوفه مي‎فرستد تا اوضاع را بررسي كند و به حضرت خبر دهد. او را هم دستگير كرده و شهيد كردند. درباره حالات مسلم سؤال شد گفتند شب آخر از غروب تا صبح مشغول نماز بود، نماز چيزي است كه آن‎هايي كه فهميدند چيست، عاشق شدند.

5- همه شب عاشورا را به دعا و نماز مشغول بودند

«فقام الليل كله يصلي و يستغفر و يدعو و يتضرع و قام أصحابه كذلك يصلون و يدعون و يستغفرون»(إرشاد مفيد، ج‎2، ص‎93) پس ايستاد شب را تا به صبح به نماز و استغفار و دعا و‎گريه و زاري و همينطور اصحاب او هم به نماز و دعا و استغفار مشغول بودند.(نفس المهوم از ارشاد)

«وَ بَاتَ الْحُسَينُ وَ أَصْحَابُهُ تِلْكَ اللَّيلَهًْ وَ لَهُمْ دَوِي كَدَوِي النَّحْلِ مَا بَينَ رَاكِعٍ وَ سَاجِدٍ وَ قَائِمٍ وَ قَاعِدٍ»(اللهوف، ص‎91) شب عاشورا،حسين(ع) و اصحابش شب‎زنده‎داري كردند و براي آن‎ها زمزمه‎اي بود مثل زمزمه زنبور و حال اين‎كه بخشي در ركوع، بخشي در سجده و بخشي ايستاده و نشسته بودند.

در كتاب لهوف(از كتابهاي تاريخ كربلاست) دارد كه شب عاشورا 32 نفر از لشكر يزيديان آمدند از كنار خيمه‎هاي امام حسين(ع) و اصحاب رد شوند، وقتي صداي‎گريه و دعا و ناله و نماز آنها را شنيدند، توبه كردند و طرف حضرت آمدند.

6- از نماز و صبر كمك بگيريد

قرآن مي‎فرمايد: «وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاهًْ»(بقره/45)؛ از صبر(روزه) و نماز كمك بگيريد.

سؤال: در تاريخ بهترين كسي كه به اين آيه عمل كرد چه كسي بود؟

جواب: زينب كبري(س)

اوغروب عاشورا اين همه داغ ديده و حتي جوان‎هاي خودش شهيد شده و مسؤوليت اسارت بر دوش داشت، با اين حال امام صادق(ع) مي‎فرمايد: در تمام مدت حضرت زينب نماز شبش ترك نشد، تنها وقتي كه نمازشب را نشسته خواند و زانوهايش رمق نداشت، غروب عاشورا بود.

7- حضرت از خواهرش تقاضاي دعا در نماز دارد

كار اين زن(زينب كبري) به كجا رسيد كه امام معصوم(سيدالشهدا) مي‎فرمايد:

خواهرم زينب، دوست دارم در نماز شبت به من دعا كني.

8- بها دادن به نماز

امامان معصوم به نماز خيلي بها مي‎دادند، ما معلم خصوصي مي‎گيريم براي كامپيوتر، فيزيك و شيمي... امام حسين(ع) فرزندي(نوه‎اي) داشت، رفت مكتب، استاد به او سوره حمد را ياد داد.

آنقدر حضرت به استاد او جايزه داد گفتند خيلي جايزه دادي، حضرت فرمود براي اين‎كه نمازرا ياد او داده است.

كدام پدر نزد استاد رفته و گفته بچه من نمازش ضعيف و كم توجه است،مقداري درباره اسرار و آموزش نماز برايش بگو، اين هم هديه آن، ما براي كفش و كلاه و اتو و تخمه كدو، دوچرخه و ساعت و همه چيز پول مي‎دهيم، براي نماز فرزند چقدر تلاش و پول خرج مي‎كنيم؟ چقدر خانه‎هايي است كه اتاق مهمانخانه او با تجملات خاص كه سالي چند بار مهمان استفاده نمي‎كند و در كنار آن مي‎بينيم فرزندان ما در مدارس فضاي آموزشي و سالن براي نماز خواندن ندارند و يا كم دارند.

9- آموزش نماز

پيرمردي وضو گرفتنش‎اشتباه بود، امام حسن(ع) و امام حسين(ع) كه در سنين كودكي و نوجواني بودند تصميم گرفتند گوشزد كنند، آمدند نزد پيرمرد گفتند ما وضو مي‎گيريم شما قضاوت كنيد كه كدام يك از ما‎ها بهتر وضو مي‎گيريم؛ وقتي اين دو بزرگوار وضو گرفتند، پيرمرد پي به‎اشتباه خود برد و عرض كرد وضوي شما صحيح است و وضوي من‎اشتباه و تشكر كرد و اين دليل بر اين است كه اسلام فيلم و نمايشي را(كه آثار مثبت و آموزش صحيح داشته باشد) تاييد مي‎كند و البته احاديث ديگر هم در اين زمينه هست.

10- نماز براي طلب باران

يك سال به علت كمي باران در كوفه خشكسالي شد،مردم خدمت اميرالمومنين(ع) آمدند و عرض كردند نماز باران توسط حضرت خوانده شود، حضرت فرمودند بگوييد حسين فرزندم دعا كند. آمدند خدمت امام حسين(ع) حضرت دعا كرد و باران آمد. يكي از كوفيان به حضرت گفت اين خدمت و دعايي كه فرموديد و اين باران آمد و ما از خشكسالي نجات پيدا كرديم روزي تلافي خواهيم كرد.(چطور در كربلا تلافي كردند،حتي از اندكي آب براي علي اصغر امام حسين(ع) هم مضايقه كردند.)

11- جلسات و ملاقات‎ها در مسجد

زماني كه امام حسين(ع) براي بيعت نكردن با يزيد از مدينه بيرون آمده و به مكه رفتند حدود 120 روز در مكه بودند و در اين مدت تمام ملاقات‎هاي حضرت در مسجد بود.

12- نماز و خداحافظي

حضرت وقتي هم كه از مدينه خواست بيرون بيايد، كنار قبر پيامبر(ص) آمد و نماز خواند و خداحافظي كرد. همچنين كنار قبر مادرش زهرا(س) نماز به جاي آورد و خداحافظي كرد.

ان‎شاء‎ا... اين بحث زمينه‎اي شود كه در تمام ايران، در شهرو روستا به هنگام ظهر، زير پوشش اقامه نماز برود(تمام روحانيون در عزاداري شركت كنند نمي‎دانم چرا اينطور شده كه منبر جاي روحاني و سينه زدن جاي كت شلواري‎هاست) مؤسس حوزه علميه قم مرحوم آيت‎ا... العظمي شيخ عبدالكريم حائري(ره) استاد حضرت امام و همه مراجع، به دنبال دسته‎هاي عزاداري سينه مي‎زد، سيد بحرالعلوم فرمودند كه من امام زمان(عج) را ديدم در هيئت عزاداري سينه مي‎زدند، روحانيون بروند داخل دسته‎ها.

13- غافل نشدن از نماز حتي در جنگ

ابوثمامه در كوفه مسؤول بيت‎المال و خريد اسلحه براي مسلم بن عقيل از شخصيت‎هاي مهم كوفه است. ظهر عاشورا به امام حسين(ع) عرض كرد آقا وقت نماز است، حضرت فرمود خداوند به شما جزاي خير بدهد، ايستادند به نماز خواندن.

دو نفر براي نماز خواندن حضرت وسط ميدان سينه سپر كردند،يكي زهير كه چه خوش عاقبت شد، چون او اول طرفدار عثمان بود، در مسير كربلا بود و مي‎خواست كه امام حسين او را نبيند،بعضي‎ها حالت بي‎تفاوتي دارند مي‎گويند نه ما طاغوتي هستيم نه ياقوتي. زهير همسفر بود ولي نمي‎خواست درگير بشود،خيمه‎اش را عقب‎تر مي‎زد.

يك روز حضرت دو نفر را فرستاد كه زهير را دعوت كنيد به پشتيباني ما در اين سفر كربلا. در پذيرش اين دعوت سنگين برخورد كرد، خانمش او را تشويق و ترغيب كرد در طرفداري از فرزند حضرت زهرا(س) ولذا به ياران حضرت پيوست و شب عاشورا گفت من اگر هزار بار كشته شوم دست از اين راه بر نمي‎دارم.

وقتي امام حسين(ع) به نماز ايستاد، زهير سپر حضرت شد،با اين‎كه نماز حضرت در حال مسافرت دو ركعتي بود ولي 30 تير به طرف امام رها كردند،با اين‎كه نماز دو ركعتي واجباتش حمد و سوره و ركوع و سجده تشهد و سلام مختصر است ولي شايد براي تقريبا 30 كلمه نماز 30 تير رها كردند و حضرت دست بر نداشت.

ما هم به بهانه واهي و اندك گاهي نماز را ترك مي‎كنيم و ابوثمامه آرزويش اين بود كه نماز بخواند بعد شهيد شود، كربلا درس زياد دارد.

14- نماز موجب نجات است

در راه كربلا حر كه يكي از فرماندهان لشكر يزيدي بود راه را بر امام حسين(ع) بست. برخوردهايي شد تا وقت نماز رسيد، حضرت فرمود حر تو با لشكر خودت نماز بخوان، ما هم خود نماز مي‎خوانيم، حر گفت من و لشكرم با شما نماز مي‎خوانيم. اين رشته باطني ولايت است كه بالاخره انسان‎هاي معتقد را نجات مي‎دهد. حر آمد اقتدا كرد و شايد همين نماز جماعت باعث نجات او شد.

15- كامل بودن نماز در حرم امام حسين(ع)

«وَ طَابَتِ الْأَرْضُ الَّتِي فِيهَا دُفِنْتُمْ»(مصباح‎المتهجد، ص‎722) پاكيزه شد زميني كه شماها در آن دفن شديد.

شهادت امام حسين(ع) فقه را زير و رو كرد، مسافر، نمازش شكسته است ولي در چهارجا نماز مسافر درست است.

الف: خانه الوهيت - مسجد الحرام

ب: خانه نبوت - مسجد النبي

ج: خانه امامت - مسجد كوفه

د: خانه شهادت - حرم امام حسين(ع)

اينكه به مسافر مي‎گويند اين چهار جا نماز را درست بخوان يعني اين‎جا خانه توست! چه كار كرد امام حسين(ع)؟

از زايشگاه تا قبرستان؛ حديث داريم: موقعي كه فرزند به دنيا مي‎آيد لب او را به خاك و مهر كربلا تبرك كنيد، وقتي هم انسان از دنيا مي‎رود تربت را در كفن او بگذاريد.يعني شهادت فراموش نشود.تمام رهبران ما يازده امام(ع) شهيد شدند و از افتخارات ما همين است.

16- تربت امام حسين(ع) و قبولي نماز

سه چيز باعث مي‎شود نماز انسان قبول شود:

الف: حضور قلب(آن مقدار از نماز كه توجه داشته باشيم قبول مي‎شود)

ب:انجام نافله(نماز‎هاي مستحبي كه قبل يا بعد يا بين نمازها در شبانه‎روز رسيده)

ج: تربت امام حسين(ع)

حديث داريم: «السجود علي تربه الحسين(ع) يخرق حجب السبع» سجده كردن بر خاك قبر امام حسين(ع) پرده‎هاي هفت گانه را كنار مي‎زند(يعني نماز قبول مي‎شود)

امام صادق(ع) كيسه زردي از خاك قبر امام حسين(ع) داشت و نماز را با آن خاك مي‎خواند.

البته اين كار تنها جنبه مقدسي ندارد بلكه يك كار انقلابي هم هست(چون باعث زنده بودن شهيد و ياد اوست) اولين تسبيحي كه درست شد به دست حضرت زهرا(س)از خاك قبر حمزه سيدالشهداء در احد بود و اولين كسي كه از خاك قبر امام حسين(ع) تسبيح درست كرد امام سجاد(ع) بود. با اين تسبيح مقابل يزيد ذكر مي‎گفت كه يزيد عصباني شد، گفت اين چيست؟

حضرت فرمود: اين خاك قبر پدرم امام حسين(ع) است، او را شهيد كردي ولي خاك قبرش در دست مردم خواهد چرخيد، تو رفتني هستي و او ماندني است.

حساب امام حسين(ع) جداست،همه امام‎ها كشتي نجات هستند ولي كشتي امام حسين(ع) سريعتر است. همه امام‎ها باب ا... هستند ولي درگاه و بارگاه امام حسين(ع) وسيع‎تر است.

 پرتوي از حكمت

درس هايي از قرآن

ترجمه
در دل‎هاى منافقان، بيمارى است پس خداوند بيمارى آنان را بيافزايد.
(بقره،10)

پيام ها
1. نفاق، يك مرض روحى ومنافق بيمار است. همانطور كه بيمار، نه سالم است و نه مرده، منافق هم نه مؤمن است و نه كافر.
2. اصلِ انسان، دل و روح اوست.
3. نفاق، مرضى است كه رشد سرطانى دارد.
4. زمينه‎هاى عزّت و سقوط را، خود انسان در خود به وجود مى‎آورد.
5. دروغگويى، از روشهاى متداول منافقان است.

سير در سرنوشت گذشتگان راهكار پيشگيري و درمان وابستگي به دنيا

تامل نسبت به سرگذشت گذشتگان، جنبه علمي دارد و يك راه پيشگيري و درمان وابستگي به دنيا است. قرآن كريم به زيبايي مي‎فرمايد: «كم تركوا من جنات و عيون» پيشينيان چقدر باغ و چشمه برجا گذاشتند و رفتند؟! چه بسيار كساني كه كاخ‎هاي خود را گذاشتند و رفتند! باغ‎ها، چشمه‎ها، سلطنت‎ها، رياست‎ها و مقام و آن نعمت‎هايي كه در آن غوطه‎ور بودند و به وسيله آن‎ها كيافي مي‎كردند چه شد؟ اين را قرآن مي‎گويد:(دخان- آيات 25 الي 28)
(رسايل بندگي(حب به دنيا)، آيت‎ا... شيخ مجتبي تهراني(ره)، ص 225)

 بوستان حكايت

زيارت عاشورا در هنگام مرگ

آيت‎ا... العظمي بهجت مي‎فرمودند:
آيت‎ا... العظمي محمد حسين اصفهاني(مشهور به كمپاني) كه صاحب آثار و تأليفات و ديوان و نيز از اساتيد محترم ما بودند از درگاه خدا خواسته بودند كه لحظه آخر عمرشان زيارت عاشورا را بخوانند و بعد قبض روح بشوند. دعاي ايشان مستجاب شد. بعد از اتمام زيارت عاشورا از اين عالم درگذشتند.
منبع: كتاب‎هاي ناگفته‎هاي عارفان و داستان‎هايي از علما