صفحه جوان

چگونه صفاي خانواده را حفظ كنيم؟

 علي اكبر بابازاده

اكثر زوج‎ها معمولاً در آغاز با يكديگر بسيار مهربان و با صفا و صميميت برخورد مي‎نمايند، ولي گذشت زمان ممكن است در اخلاق و رفتار برخي از آنان تأثير گذاشته، و كانون مقدس خانواده را دچار وحشت و نگراني بنمايد.

اگر ازدواج و انتخاب همسر به صورت عقلائي، و با معيارهاي صحيح صورت پذيرد، و حقوق و شرائط بهزيستي زوجين مراعات گردد، گذشت زمان نه تنها فروغ خانه و خانواده را تضعيف نمي‎كند، بلكه روز به روز بر شدت علاقه و صفاي آنان افزوده مي‎شود.

1- محبت و احترام متقابل

زن و شوهر موظفند حقوق و حدود يكديگر را محترم شمرده، و به شخصيت همديگر احترام بگزارند، و از تحقير و تنبيه جداً خودداري نمايند، و سعي كنند كليه زمينه‎هاي بي‎مهري و احياناً توهين را خنثي سازند، و با اخلاق نيك و مودت آميز معاشرت نمايند.

رسول خدا به شوهران سفارش مي‎كند كه: زنان محبوب و دلبر شوهران هستند، سعي كنيد حقوق آنان را ضايع نسازيد. و همچنين هشدار مي‎دهد: چقدر بي‎حيا است مردي كه زنش را همچون برده مي‎زند، و سپس وي را در آغوش مي‎گيرد. و در حديثي آمده است كه اميرالمؤمنين با آن همه اشتغالات شخصي و مسؤوليت‎هاي اجتماعي و مذهبي و جنگ و جهاد... در كانون زن و شوهري در كنار همسر خود، حضرت فاطمه(س) عدس پاك مي‎كرد، و مي‎فرمود: هر كس در درون خانه به خانواده اش كمك كند، خداوند نام او را در ديوان شهدا ثبت كرده و براي هر شبانه روزش پاداش هزار شهيد مرحمت مي‎فرمايد و خداوند در يك جمله كوتاه رمز صفا و محبت خانوادگي را بيان نموده و مي‎فرمايد: با خانواده خود زيبا و شايسته معاشرت كنيد.

2- نظام خانواده و حفظ حريم شوهر

كانون خانواده مثل ساير مؤسسات و جوامع و ادارات، نيازمند نظم و مديريت و سر پرستي است، و تجربه ثابت كرده است كه شوهر بايد سر پرستي خانواده را به عهده گرفته، و در برابر زحمات و مسؤوليت‎هاي وي، متقابلاً مورد احترام باشد و هر خانه‎اي كه به سر پرست خود احترام نگزارد، نظام آنان به هم خورده، و فرزندانشان گرفتار هرج و مرج خواهند شد؛ زيرا با شكستن حريم رئيس خانواده، تمام احترامات و محبت‎ها و ملاحظات ديگران نيز شكسته مي‎شود، و مادر بيش از ديگران ضرر مي‎بيند.

3- مراعات غيرت شوهر و مصونيت از ديگران

شوهران نسبت به نواميس خود شديداً حساس هستند، و كوچك‎ترين انحراف اخلاقي و جنسي زنانشان را تحمل نمي‎كنند، حتي برخي شوهران بي‎تفاوت نيز كه رگ مردانگي ندارند، در نهايت امر حركات نابخردانه زنان خود را با كيفرهاي خشن پاسخ مي‎گويند.

رسول خدا مي‎فرمايند:

بهترين زنان امت من كسي است كه در كنار شوهرش آراسته، ولي نسبت به ديگران نفوذناپذير باشد، و بالعكس، بدترين زنان زني است كه در برابر شوهر خود خويشتن دار، اما نسبت به اجانب و نامحرمان خود نمائي كند.

4- اجتناب از تمجيد ديگران

زن و شوهر سعي كنند كه از تمجيد زنان و شوهران بيگانه خودداري كنند؛ زيرا اين مسأله علاوه بر عوارض نامطلوب ديگر، باعث به وجود آمدن سوء ظن در كانون خانواده مي‎گردد، و صدها معصيت را به بار مي‎آورد، و صفا و گرمي بين زن و شوهر را ضايع مي‎سازد، و ممكن است سر از جدايي و يا مشاجرات خطرناك در آورد.

اگر خودنمايي زن در برابر بيگانه براي شوهر با غيرت قابل تحمل نيست، بدون ترديد عواطف زن در برابر تمايلات شوهرش به بيگانه مي‎شكند، و او دوست ندارد مردش به سوي ديگران كشيده گردد، و دل وي محبت و عشق ديگري را در خود جاي دهد.

5- مديريت اقتصادي

زن و شوهر در اداره خانه بايد تدبير اقتصادي داشته باشند، و قبل از هر چيز كارها و مسؤوليت‎ها را در بين خود تقسيم كنند، اگر زن وظيفه دارد در درون خانه به شوهرداري و بچه داري و انجام ساير كارهاي خانه بپردازد، متقابلاً شوهر و سرپرست خانه نيز موظف است با تلاش كافي نيازهاي مادي و معنوي اعضاي خانواده را تأمين ساخته، و شخصيت و آبروي خود و اهل بيت خويش را حفظ كند.

مرد اگر سر پرست خانواده است، و زن و فرزندان موظفند حريم او را حفظ كنند، در صورتي است كه شوهر با تلاش لازم نيازمندي‎هاي افراد تحت تكلف خود را تأمين نمايد.

6- مهمان نوازي

زنان و شوهران بايد متوجه باشند كه انسان‎ها مانند درختان و گياهان نيستند كه از زمين روييده باشند، بلكه هر انساني داراي پدر و مادر و برادر و ساير بستگان و اقوام مي‎باشد، بنابراين هر دختر و پسري كه تشكيل خانواده مي‎دهند، موظفند بدون تكلف خود را براي پذيرايي از ميهمانان هر دو خانواده آماده نمايند، و در پذيرايي‎ها و رفتار و برخورد و معاشرت‎ها بين فاميل‎هاي خود و طرف مقابل تفاوتي نگذارند، و در غير اين صورت گرفتار اختلاف و مشاجره خواهند بود.

7- بزرگ نكردن اشتباه ها

تمام انسان‎ها و از جمله زنان و شوهران با همديگر، تشابهات و مشتركاتي دارند، و هم تمايزات و تفاوت‎ها؛ بنابراين زن و شوهر دو ديدگاه و دو تفكر و دو سليقه دارند، و هرگز نمي‎توانند در تمام جهات به توافق برسند، و چنآن‎چه در زندگي مشترك خود آنان، اصل تغافل و سپس در مواردي عفو و اغماض حاكم نباشد، بدون ترديد زندگي بهشتي، به جهنمي سوزان تبديل خواهد گشت.

و لذا رسول خدا و حضرت امام صادق مي‎فرمايند: بدترين مردان و زنان كساني هستند كه عفو و اغماض نداشته، و گناه يكديگر را نبخشند، و روي اين جهات بود كه انبياء الهي و از جمله حضرت ابراهيم، لوط، رسول خدا با زنان ناسازگار سازش كردند، و حضرت امام باقر(عليه السلام) و امام حسن عليهما السلام با همسران بد خلق معاشرت نموده، و راه زندگي و عفو و اغماض را به راهيان راه خود نشان دادند....

مشكلات بزرگ و طلاق و جدايي‎ها، و كشتار و نزاع دسته جمعي دو خانواده، نخست از چيزهاي جزئي شروع مي‎گردد، و آرام آرام حساس‎تر و غير قابل حل مي‎گردد؛ بنابراين مشكلات را بزرگ نكنيد، و عيوب غير قابل اغماض را به طور دوستانه آن هم در حال محبت و صفا به يكديگر تذكر دهيد.

8- اجتناب از سوء ظن

سوء ظن از بيماري‎هاي بزرگ رواني است، كه در اسلام نيز از گناهان كبيره به شمار آمده است و چنآن‎چه اين بيماري خطرناك به خانواده‎ها راه پيدا كند، بدون ترديد آنان را متلاشي مي‎سازد. اگر خداي نكرده زن و شوهري نسبت به يكديگر سوء ظن داشته باشند، لازم است هر چه زودتر عوامل آن را بررسي، و سپس بي‎درنگ زمينه‎هاي آن را بخشكانند.

مثلاً اگر رفت و آمد زن به خانواده‎اي باعث سوء ظن شوهر گردد، هر چند به طور موقت هم باشد، زن بايد ارتباط خود را با آن خانواده قطع كند. از طرفي اگر سوء ظن بي‎جهت باشد، بايد با دلائل مورد قبول اين فكر شيطاني را از مغز طرف بيرون كرد.

9- نظافت و بهداشت خانواده

زن و شوهر هر كدام بايد بدانند كه صيادهاي خطرناك براي صيد آنان در كمين مي‎باشند، بنابراين آراستگي در نظافت علاوه بر منافع ديگري كه دارد، زن و شوهر را نيز به يكديگر علاقمند مي‎سازد، و بهداشت خانه و لباس و اثاث... را تأمين مي‎كند، و آنان را از گرفتاري به بيماري‎ها كه عامل اساسي اش مراعات نكردن مسائل بهداشتي است بيمه مي‎نمايد.

 جوان

ولايت و جوانان
امام صادق عليه السلام:

آن كه با خصلت نيكوي خود، حزن مؤمني را پاك سازد، خالق يكتا اندوه دل وي را در آخرت زدوده و او را سپيدرو و روشن دل از قبر خارج مي‎سازد.
بحارالانوار، ج 74، ص 321

ولايت و جوانان
استعدادهاي اين كشور بي نظير است

كشور شما كشوري است كه خداي متعال آن را از نعم مادّي و معنوي، سرشار كرده است. استعدادهاي اين كشور، استعدادهاي اين آب و خاك و اين فرهنگ و اين تاريخ، به شماره نمي‎آيد! شما مي‎توانيد و شايسته آن هستيد كه ملتي باشيد كه ملت‎هاي ديگر از شما الگو بگيرند. در دوران حكومت طاغوت‎ها، موانعي بر سر راه رشد و شكوفايي اين استعدادها و پيمودن اين راه وجود داشت؛ انقلاب عظيم شما مردم آمد و اين موانع را برداشت. اسلام عزيز با نورافكن‎هاي قوي آيات قرآني، راه را روشن كرده است و شما در اين راه، به حركت درآمده‎ايد و گام‎هاي بلندي برداشته‎ايد. دشمناني هم در كمين شما هستند. اگر بخواهيد مي‎توانيد اين راه را طي كنيد؛ همچنان كه تاكنون خواسته‎ايد و بحمداللَّه توانسته‎ايد.
بيانات در ديدار مردم آمل‎، 1377/03/21

حكايت
پرهيز از ستيز با نااهلان

عمرو ليث صفاري دومين پادشاه خاندان صفاري(265 - 287 ه. ق) غلاماني داشت. يكي از غلامانش فرار كرده بود، چند نفر به دنبال او رفتند و او را گرفته، نزد شاه آوردند. يكي از وزيران شاه كه نسبت به آن غلام سابقه سوئي داشت، به شاه گفت: اين غلام را اعدام كن تا ساير غلامان مانند او فرار نكنند.
آن غلام با كمال فروتني به شاه گفت:
هر چه رود بر سرم چون تو پسندي روا است - بنده چه دعوي كند؟ حكم خداوند راست
ولي از آن‎جا كه من پرورده نعمت شما خاندان هستم، نمي‎خواهم در قيامت به‎خاطر ريختن خون من، گرفتار قصاص گردي، اجازه بده اين وزير را(كه سعي در اعدام من مي‎كند) بكشم، آن گاه به‎خاطر قصاص او، مرا اعدام كن، تا به حق مرا كشته باشي و در قيامت، بازخواست نشوي.
شاه از پيشنهاد او، بي‎اختيار خنديد و به وزير گفت: مصلحت چه مي‎داني؟
وزير گفت: براي خدا، به‎عنوان صدقه گور پدرت، اين بيچاره را آزاد كن، تا بلايي به سر من نياورد؛ گناه از من است و سخن حكيمان درست است كه گويند:
چو كردي با كلوخ انداز پيكار
سر خود را به ناداني شكستي
چو تير انداختي بر روي دشمن
چنين دان كاندر آماجش نشستي
حكايت‎هاي گلستان سعدي به قلم روان
نويسنده: محمد محمدي اشتهاردي

پند و اندرز
‎تو برو به وظيفه ات عمل كن!

از رسول خدا منقول است كه فرمود: دنيا متحول است و ثبات و قرار ندارد. آن‎چه كه براى تو مقرّر شده است به تو خواهد رسيد، گرچه در نهايت ضعف و ناتوانى باشى؛ و آن‎چه كه به ضرر و زيان تو باشد باز هم به تو خواهد رسيد، گرچه در كمال قدرت و نيرومندى باشى و هرگز جلوي آن را نتوانى گرفت. و هر كس كه اميد خود را از آن‎چه كه از دست رفته قطع كند، بدنش آسايش خواهد داشت و آن كس كه راضى باشد به آن‎چه كه خدا روزى او نموده دل و چشمش روشن خواهد شد.
حضرت در ابتدا وضع دنيا را بيان مي‎فرمايند. دنيا در گردش است. يعني دنيا هيچ گاه براي هيچ‎كس ثابت نيست. دنيا هيچ ثبوت و قراري براي هيچ‎كس ندارد. اين وضع دنيا است. آن‎چه كه خدا تقدير كرده به تو خواهد رسيد گرچه در نهايت ضعف و ناتوانى باشى. چه بسا انسان فكر مي كند كه از نظر امور دنيايي توان به دست آوردن فلان منفعت را ندارد، ولي چون مقدّر شده است به او خواهد رسيد.
در جايي هم كه مواردي به ضرر و زيان تو باشد باز به تو خواهد رسيد هر چند تو در كمال قدرت و نيرومندى باشى؛ هرگز نمي تواني آن‎ها را از خودت دفع كني. بنابر اين، تو نه مي‎تواني براي خودت جلب منفعت كني و نه مي تواني از خودت دفع ضرر كني.
اگر انسان از چيزهايي كه دلش مي خواسته به دست بياورد امّا به دست نياورده قطع اميد كند، بدنش راحت مي شود. به عبارت ساده ضعف اعصاب نمي‎گيرد! يعني در فكر اين نباش كه‎اي كاش به دست مي آوردم!‎اي واي كه فلان چيز از دستم رفت!... اين افكار و خيالات، باعث فشار عصبي و روحي براي تو مي‎شود. اين به نفع تو است كه به چيزهايي كه به آن دست پيدا نكردي اميد نبندي. به دست نيامده كه نيامده! نشد كه نشد!
اگر كسي به آن‎چه كه خدا داده است خشنود باشد، چشمش روشن مي‎شود. چون خدا داده است خوشحال هم مي شود.
هسته مركزي اين جملات چيست؟ اين است كه خيال نكن كه تو مي‎تواني كاري انجام بدهي. نافع خدا است، ضارّ هم خدا است. او است كه امور را براي تو تقدير مي كند. بي جهت خودت نقشه نكش. اگر نقشه بكشي، خدا به نقشه ات ضربه مي‎زند. بنابر اين، تو برو به وظيفه‎ات عمل كن. اين چيزها را به او واگذار كن.
مرحوم آيت‎ا... مجتبي تهراني