صفحه حوزه و دانشگاه

در گفت و گوي رجانيوز با رئيس مركز آموزش انديشه‎هاي بنيادين مؤسسه امام خميني(ره) مطرح شد؛
رهبر انقلاب: در همه تصميم گيري هاي مربوط به طرح ولايت، نظر جناب آقاي مصباح دقيقا رعايت شود

بعد از آن‎كه دشمن از نفوذ سخت در اين كشور نا اميد شد، برنامه نفوذ خود را به جنگ نرم و ورود به حيطه‎هاي انديشه‎اي و فرهنگي تغيير داد. برخي از مسؤولان اين مساله را حس كردند و در اوايل دهه هفتاد براي كسب تكليف خدمت رهبر معظم انقلاب رسيدند. ايشان براي درمان بخشي از اين حملات، آنان را به علامه مصباح يزدي ارجاع دادند.اين بود كه شجره طيبه‎اي در همان سال‎ها با نام طرح ولايت شكل گرفت و علي رغم برخي مشكلات و بي‎مهري‎ها تا به امروز ثمر و بركتش ادامه دارد.آثار و بركات طرح ولايت به قدري بود كه رهبري معظم انقلاب در تاييد و ضرورت گسترش اين طرح مبارك جملات عجيب و فراواني دارند.

رهبر انقلاب در ديدار با اعضاي طرح ولايت در مرداد ماه سال 81 فرمودند: لازم است تشكر كنم از معلِّمان، استادان، دستاندركاران و مديران اين تلاش فرهنگي[طرح ولايت] كه بسيار با ارزش است. مخصوصاً از شخص جناب آقاي مصباح كه حقيقتاً يكي از وجود‎هاي مبارك و مغتنم در دوره ما هستند و منبع فكر و انديشه بي‎غل و غش معارف اسلامي.ان شاءا... خداوند به ايشان و ديگر دست اندركاران توفيق ادامه اين خدمت بسيار با ارزش را عنايت كند و وسيله بهره مندي هر چه بيش تر، گسترده‎تر و عميق‎تر جوانان را از اين سرچشمه‎هاي معرفت فراهم كند.

بيش از دو دهه است كه تابستان‎ها برگزاري طرح ولايت را به خود ديده‎اند و تابستان 97 هم از آن مستثني نيست. در همين راستا رجانيوز گفت و گويي داشته است با حجت الاسلام و المسلمين الهي راد، رئيس مركز آموزش انديشه‎هاي بنيادين مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره):

ضمن عرض سلام و خسته نباشيد؛ لطفا تاريخچه‎اي از طرح ولايت را بفرماييد.

اوايل دهه هفتاد بود كه مقام معظم رهبري بحث تهاجم و شبيخون فرهنگي را مطرح نمودند. آن زمان زماني بود كه تفكرات غربي و ليبرال توسط عده‎اي روشنفكر نما وارد فضاي دانشگاهي كشور شده بود. در آن شرايط برخي مسؤولان دلسوز از جمله فرمانده وقت سپاه پاسداران انقلاب اسلامي احساس نگراني كردند و نگراني اوليه هم اتفاقا نسبت به دانشجويان و جوانان حزب اللهي بود كه آمدند خدمت مقام معظم رهبري و اعلام نگراني كردند نسبت به شرايط فرهنگي جاري در كشور. آن‎جا بود كه آقا، جناب آقاي محسن رضايي فرمانده وقت سپاه را به حضرت آيت‎ا... مصباح يزدي ارجاع دادند.

سردار رضايي و برخي ديگر از فرماندهان سپاه خدمت علامه مصباح يزدي رسيدند و آن‎جا بود كه ايشان بر ضرورت تقويت مباني انديشه‎اي اسلامي و زيرساخت‎هاي فكري را براي بيرون رفت از اين چالش‎ها پيشنهاد دادند. و همان جا خود آقاي رضايي هم پيشنهاد دادند كه نام اين طرح، طرح ولايت نام بگيرد. از همان جا اين طرح به منظور تقويت بنيان‎هاي فكري دانشجويان بسيجي شكل گرفت.

اولين دوره در آبعلي تهران برگزار شد و گزارش اين دوره خدمت مقام معظم رهبري ارسال شد. مقام معظم رهبري در پاسخ به اين گزارش با دست خط مباركشان اين گونه نوشتند:

در همه تصميم گيري‎هاي مربوط به اين كار(طرح ولايت) نظرجناب آقاي مصباح دقيقا رعايت شود.

اين عين عبارت مقام معظم رهبري بود كه اين دست خط نزد ما موجود است. از آن‎جا بود كه همكاري‎هاي خوبي بين مؤسسه امام خميني با سپاه پاسداران انقلاب اسلامي شكل گرفت و آغاز شد.

طرح ولايت شش محور اساسي دارد: معرفت شناسي، خداشناسي، انسان شناسي، فلسفه اخلاق، فلسفه حقوق، فلسفه سياست

اين شش محور درواقع همان هسته مركزي بنياد‎ها و مباني فكري اسلامي را تشكيل مي‎دهد. و بارها آيت‎ا... مصباح فرموده‎اند كه ما هر موقع مي‎گوييم طرح ولايت يعني همين شش محوري كه ذكر گرديد.

در طول اين سال‎ها گروه‎هاي جديدي براي تشكيل و برگزاري طرح ولايت اضافه گشتند. در دهه 80 وزارت بهداشت درخواست داد تا اين دوره‎ها براي اساتيد و اعضاي هيات علمي دانشگاه‎هاي علوم پزشكي سراسر كشور هم برگزار شود.

دوره‎هايي داشتيم براي اساتيد برخي دانشگاه‎ها مانند دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبايي. در همان دهه 80 از آموزش و پرورش درخواست داشتيم تا اين دوره‎ها را براي معلمان برگزار نماييم و عمدتا اين دوره‎ها براي معلمان ديني دبيرستان‎ها اين دوره‎ها برگزار شد.

بعد‎ها نخبگان بنياد ملي نخبگان وارد اين طرح شدند و مانند ساير نهاد‎ها خودشان متكفل برگزاري اين دوره‎ها بودند.

حدود سه الي چهار سال پيش طلاب هم به اين طرح پيوستند و اين طرح براي طلاب هم برگزار شد.

از حدود سه سال پيش مخصوصا بعد از فرمان آتش به اختيار گروه‎هاي مردمي براي برگزاري طرح ولايت اعلام آمادگي كردند كه عمدتا دانش آموختگان سال‎هاي گذشته طرح ولايت بودند. آمدند خدمت آيت‎ا... مصباح و شرايط فرهنگي را ترسيم نمودند و كسب تكليف كردند كه ايشان توسعه طرح ولايت را يكي از ضرورت‎هاي كار در فضاي فرهنگي و انديشه‎اي امروز دانستند. اين خلاصه‎اي از تاريخچه طرح ولايت تا به امروز بود.

برخي معتقدند طرح ولايت بعضي سال‎ها دچار افول و ضعف شده است؛ آيا اين صحت دارد؟

طرح ولايت را بايد در مجموع ارزيابي نمود. گسترش دايره مخاطبان طرح ولايت امروز در شرايط خوبي است. امروز اين طرح از دانشجويان گرفته تا طرح‎هاي مردمي تا طلاب خواهر و برادر در حال برگزاري است. متوليان فرهنگي كشور در تعيين اولويت‎هاي فرهنگي با هم اختلاف نظرهايي دارند. اين مساله كه آيا امروز وقت آن است كه بر بنياد‎هاي انديشه‎اي كار صورت پذيرد يا خير اختلاف است و عده‎اي چنين تلقي ندارند. در بعضي مواقع هم مشكلات مالي و بودجه‎اي موجب شده است كه نتوانيم تمام افراد ثبت نام كننده را جذب كنيم.

آن چه مهم است نوع مواجهه مقام معظم رهبري با اين قضيه است. در اين 23 سالي كه بدون وقفه اين طرح برگزار شده است رهبري معظم بيانات مهم و عجيبي نسبت به طرح ولايت داشته اند.حداقل بنده نديدم كه رهبري معظم نسبت به ساير طرح‎ها مانند طرح ولايت تعريف و عنايت داشته باشند. مثلا ايشان فرمودند كه ما كارهاي خوب در كشور زياد داريم اما طرح ولايت بنيان سازي است يعني اگر كارهاي خوب ديگري قرار است در كشور صورت گيرد بر اساس همين بنيان هاست.

اخيرا رهبري فرمودند كه برخي از كساني كه در تسخير لانه جاسوسي نقش داشتند بعدا عذر خواهي كردند؛ آقا فرمودند اين به خاطر اين است كه آن‎ها مبنا نداشته اند. يا ايشان در جمع تشكل‎هاي دانشجويي فرمودند كه ما همچنان در ابتداي راهيم و كار در آغاز راه خود قرار دارد؛ نخست بايد مباني معرفتي را كامل كنيم و بعد بايد بناي نظام را بر اساس همان مباني معرفتي بچينيم.

يا مصداقا راجع به طرح ولايت مي‎فرمايند كه اين كار آن قدر خوب و مفيد است كه هرقدر براي آن سرمايه گذاري مي‎شود به نظر من زياد نيست و بايد كاري كنيم كه اين كار توسعه پيدا كند. اين‎ها برخي از توصيه‎هاي رهبري معظم انقلاب است به دليل شناخت عميقي كه از وضعيت فرهنگي جامعه دارند.

كيفيت برگزاري طرح ولايت امسال چگونه است؟

طرح ولايت در تابستان 97 هم مانند دوره‎هاي قبل 40 روزه و با محوريت شش موضوع مذكور در حال برگزاري است. اولين گروهي كه در خدمتشان بوديم و روزهاي پاياني را مي‎گذرانند نزديك به 600 نفر از طلاب سراسر كشور هستند. گروه دوم 500 نفر از طلاب خواهر با ساماندهي مركز مديريت طلاب خواهران سراسر كشور در حال برگزاري است. گروه سوم دانشجويان دانشگاه‎هاي فرهنگيان سراسر كشوركه توسط نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه فرهنگيان در حال برگزاري است. گروه چهارم دانشجويان برادر ستاد مردمي است كه حدود 500 نفر هستند. گروه پنجم هم باز حدود 500 نفر از دانشجويان خواهر هستند كه توسط ستاد مردمي در حال برگزاري است. مجموعا قريب به 2500 نفر در طرح ولايت امسال در حال گذراندن اين دوره هستند.

ديده مي‎شود كه دوره‎هاي با نام طرح ولايت يا با نام‎هاي ديگر به صورت موازي در حال برگزاري است؛ نظرتان در اين باره چيست؟

واقعيتش اين است كه ما خيلي كاري نداريم كه ديگران چه طرح‎هايي را با چه نام‎هايي برگزار مي‎كنند. آن چه كه وظيفه ما است اين است كه طرح ولايتي كه زير نظر آيت‎ا... مصباح است و مقام معظم رهبري به آن عنايت دارند را تقويت و برگزار نماييم. حالا اگر نهاد‎هاي ديگري هم احساس تكليف مي‎كنند و دوره‎اي برگزار مي‎كنند آن ديگر ارتباطي با ما ندارد و آن ديگر طرحي نيست كه آقا فرموده اند.

 حوزه و دانشگاه

به مناسبت درگذشت اين عالم رباني مطرح مي‎شود؛
گذري بر حيات علمي و سياسي مرحوم آيت الله مرتضي تهراني

مروري بر زندگينامه آيت‎ا... مرتضي تهراني
شيخ مرتضي تهراني، فرزند شيخ عبدالعلي در سال 1303 در تهران به دنيا آمد. تحصيلات علوم ديني را در حوزه‎هاي علميه تهران، مشهد و قم سپري كرد و پس از فوت پدر، به تهران بازگشته، در مسجد بزازها به اقامه نماز جماعت و ارشاد مردم پرداخت.
به گزارش مشرق، ايشان در مسجد فوق ـ كه در بازار تهران قرار داشت ـ با مبارزان مذهبي در تماس بود و نمايندگي حضرت امام در امر وجوهات را برعهده داشت و به‎خاطر آن بارها به نجف اشرف سفر و با امام خميني ديدار مي‎كرد. وي در سال 1355 از طرف ساواك، ممنوع‎الخروج شد. در سال‎هاي پاياني رژيم پهلوي، از روحانيون فعال در نهضت اسلامي بود و امضايش در ذيل اغلب بيانيه‎هاي روحانيت مبارز موجود است. آيت‎ا... مرتضي تهراني بعد از پيروزي انقلاب اسلامي نيز جبهه علمي را ترك نگفت و به تدريس علوم ديني و برگزاري جلسات اخلاقي مشغول شد.
چاپ رساله امام خميني با هزينه شخصي
بعد از رحلت آيت‎ا... حكيم صحبت از مرجعيت امام خميني شد كه يكي از مسائل مربوط به آن چاپ رساله بود. در اين ميان عده‎اي از افراد نزديك به امام، با اصرار از ايشان درخواست كردند تا رساله‎اي منتشر كرده و در اختيار مقلدان خود قرار دهند.
آيت‎ا... مسعودي خميني در كتاب خاطرات خود درباره تأمين هزينه‎هاي اولين چاپ رساله امام خميني مي‎گويد: «افرادي مانند حاج شيخ نهاوندي و نيز حاج شيخ عبدالعظيم محلي و شهيد سعيدي كه اصرار داشتند كه حضرت امام رساله داشته باشد، در ميان خود جلسه‎اي تشكيل دادند و به اين نتيجه رسيدند كه حتي اگر حاج‎آقا روح‎ا... اجازه چاپ رساله‎شان را صادر نكند، ما خودمان بايد اين كار را انجام دهيم. قضيه را با ايشان در ميان نهادند و گفتند كه آقا! بالاخره شما چه بخواهيد، چه نخواهيد، عده‎اي از مسلمانان از شما تقليد مي‎كنند. اين عده طبعا نياز به رساله عمليه دارند. شما فقط تقبل بفرماييد كه اين رساله را از نظر غلط نداشتن كنترل كنيد. ايشان اين امر را پذيرفتند و قرار شد كه اگر كسي توضيح‎المسائلي را با فتاوي ايشان تلفيق كرد، حضرت امام، حاصل كار را ببينند و در صورت تأييد، مهرشان را زير آن بزنند. در نهايت عده‎اي از فضلا دور هم نشستند و اين مهم را انجام دادند.»
آيت‎ا... مسعودي خميني ادامه مي‎دهد: «خوشبختانه بعد از اين‎كه حاصل فعاليت آن جمع فاضل، به رؤيت حضرت امام رسيد، مورد پذيرش ايشان واقع و ممهور به مهر مباركشان گرديد. لكن خود ايشان در خصوص هزينه چاپ اين رساله وجهي نپرداختند و گفتند هركس مايل است اين رساله به دست مردم برسد، بايد هزينه‎اش را هم بپردازد. حتي از توزيع مجاني رساله كه گاه به نيت افزودن به تعداد مقلدين مرسوم بود، پرهيز كردند.»
به گفته آيت‎ا... مسعودي خميني، يكي از افرادي كه در تامين هزينه چاپ رساله امام خميني نقش داشت، آيت‎ا... مرتضي تهراني بود. وي در اين رابطه مي‎گويد: « بخشي از هزينه چاپ رساله ايشان را يكي از تجار و ناشرين تهران به نام آقاي مصدقي پرداخت و بخشي را هم حاج آقا مجتبي و حاج آقا مرتضي تهراني به گردن گرفتند. خيال مي‎كنم حدود ۵۴۰۰ تومان به نرخ آن روز، هزينه برداشت.»
چاپ و نشر آثار امام خميني
آيت‎ا... مسعودي خميني در بخش ديگري از خاطرات خود درباره چاپ آثار امام خميني توسط آيات مجتبي و مرتضي تهراني مي‎گويد: «حاج آقا مجتبي تهراني و آقا مرتضي تهراني كه از شاگردان خوب امام بودند اصرار زيادي كردند كه امام مكاسب محرمه‎شان را به چاپ برسانند. حتي ابراز تمايل كردند كه به خرج خودشان آن را به چاپ برسانند. امام پذيرفتند و آن را در اختيار آن‎ها قرار دادند.»
نمايندگي امام خميني در اخذ وجوهات شرعي
آيت‎ا... حاج‎آقا مرتضي تهراني در آن سال‎هاي خفقان و مبارزه با رژيم پهلوي، در رديف ديگر شاگردان و ياران برجسته امام، نمايندگي ايشان در امر وجوهات شرعي را به عهده داشت. همچنين طبق اسناد ساواك فعاليت‎هاي نمايندگان امام خميني تحت كنترل قرار گرفته بود كه در بين آن‎ها نام حاج آقا مرتضي تهراني نيز به چشم مي‎خورد. در يكي از اين اسناد كه به گزارش نمايندگي ساواك در لبنان از نمايندگان امام خميني اختصاص دارد آمده است: «... از جمله عناصري كه نمايندگي مذكور به فعاليت‎هاي آنان اشاره كرده است سيد محمدرضا غروي و مرتضي تهراني فرزند شيخ عبدالكريم[عبدالعلي] مي‎باشند. خواهشمند است دستور فرماييد سريعا ضمن شناسايي كامل نامبردگان بالا و روشن نمودن فعاليت و اقدام آنان در زمينه جمع‎آوري وجوه شرعي و ارسال آن براي [امام] خميني كليه عناصري را كه در منطقه استحفاظي آن ساواك سمت نمايندگي [امام] خميني را براي جمع‎آوري وجوه شرعي دارند شناسايي نموده و فعاليت‎هاي آن‎ها را در زمينه‎هاي مختلف خصوصاً جمع‎آوري وجوه شرعي به دقت روشن و بر حسب درجه فعاليت و ميزان وجوهي كه جمع‎آوري مي‎كنند به ترتيب طبقه‎بندي نموده و نتيجه را به اين اداره كل اعلام نمايند.»
اين همراهي تا سال‎هاي منتهي به پيروزي انقلاب اسلامي ادامه داشت و حاج‎آقا مرتضي تهراني همپاي بقيه مبارزان به پشتيباني از نهضت اسلامي مبادرت ورزيد، به‎طوري كه در اعلاميه‎اي كه جمعي از علماي تهران در ارديبهشت 57 مبني بر محكوميت حمله مزدوران رژيم پهلوي به منازل مراجع تقليد قم منتشر كردند، نام آقا مرتضي تهراني در كنار نام مبارزاني همچون استاد مرتضي مطهري، آيت‎ا... موسوي‎اردبيلي، آيت‎ا... انواري، آيت‎ا... مهدوي‎كني، آيت‎ا... شاه‎آبادي و... به چشم مي‎خورد.
در بخشي از اين نامه آمده است: «مصائب وارده بر حوزه مقدسه قم و كشتار جمعي از طلاب و مردم مسلمان در حرم اهل بيت عليهم‎السلام و هجوم مأمورين به منازل مراجع عظام تقليد و ضرب و جرح و قتل طلاب و ساير مردم مسلمان در داخل منازل كه عملي حساب‎شده از طرف رژيم حاكم بود، موجب تنفر بيش از پيش جامعه روحانيت و عموم مسلمانان گرديد...»
آيت‎ا... مرتضي تهراني، پس از پيروزي انقلاب اسلامي، به تدريس علوم ديني و برگزاري جلسات اخلاقي مشغول شد و از اين مسير نيز بسياري از جوانان را از فضائل علمي و اخلاقي بهره‎مند ساخت.