صفحه ادب و هنر

كتابي كه رهبري آن را از بهترين خاطره هاي جنگ دانستند

 سيف الله نجاريان

جوايز ادبي، نشست‎هاي نقد و بررسي، پروپاگانداي رسانه‎اي، پرفروش شدن، معرفي نفر به نفر و... مراحلي است كه اگر يك كتاب از سر بگذراند، اميد است به اثري تبديل شود كه در كانون توجه قرار گيرد. براي مثال برنده شدن در جوايز ادبي آن‎طور كه در نظر عام و خاص جا افتاده، موجب اقبال مخاطبان به يك اثر مي‎شود و مي‎تواند اثر و خالق آن را از فرش به عرش برساند اما درباره كتابي كه معرفي خواهد شد، چنين اتفاقي روي نداد و با وجود برنده شدن در معتبرترين جايزه ادبي كشور، باز هم در كانون توجه قرار نگرفت. پس بايد گفت برنده شدن در جوايز ادبي به تنهايي نمي‎تواند يك اثر را در كانون توجه قرار دهد. كتاب «آب هرگز نمي‎ميرد» خاطرات سردار جانباز ميرزامحمد سلگي، فرمانده گردان حضرت ابوالفضل(ع) لشكر انصارالحسين(ع) همدان، تأليف «حميد حسام» سال 94 در جايزه ادبي «جلال آل‎احمد» در بخش مستندنگاري حائز عنوان شد ولي اين سبب نشد اين كتاب مورد توجه خوانندگان قرار گيرد. حتي مخاطبان كتب دفاع‎مقدس نيز آن طور كه حق اثر بود، آن را نديدند. زمستان سال 95 بود كه خبر آمد قرار است تقريظ رهبر حكيم انقلاب اسلامي بر كتاب «آب هرگز نمي‎ميرد» و 3 كتاب ديگر رونمايي شود. همين خبر كافي بود تا جنب و جوشي در فضاي اهالي كتاب ايجاد شود و آن‎ها را كنجكاو كند تا بدانند جنس كتابي كه رهبر فرزانه انقلاب بر آن تقريظ نوشته‎اند چيست و زمينه در كانون توجه قرار گرفتن اثر را فراهم كند.

بسم‎الله‎الرحمن‎الرحيم

سلام بر ياران حسين عليه‎السلام و سلام بر لشكر انصارالحسين همدان؛ و سلام بر شهيدان، دلاوران، فداييان، شيران روز و عابدان شب؛ و سلام بر شهيد زنده «ميرزامحمد سلگي» و بر همسر باايمان و صبور او؛ و سلام بر «حميد حسام» كه دردانه‎هايي چون سلگي و «خوش‎لفظ» را به ما شناساند. ساعت‎هاي خوش و باصفايي را با اين كتاب گذراندم و بارها با دريغ و حسرت گفتم:

درنگي كرده بودم كاش در بزم جنون من هم/ لبي‎تر كرده زان صهباي جام پُر فسون من هم

هزاران كام در راه است و دل مشتاق و من حيران/ كه ره چون مي‎توانم يافتن سوي درون من هم...

در ميان كتاب‎هاي خاطرات جنگ، اين، يكي از بهترين‎هاست. نگارش درست و قوي، ذوق سرشار، سليقه و حوصله، همت بلند، همه با هم دست به كار توليد اين اثر شده‎اند. كتاب خانم ضرابي در شرح حال شهيد عالي‎مقام علي چيت‎سازيان نيز داراي همين برجستگي‎هاست. اين دو نفر از ستارگان اقبال همدانند».

پس از انتشار متن تقريظ حضرت آيت‎ا... العظمي خامنه‎اي بر اين كتاب و 3 كتاب ديگر، مخاطبان، توصيه رهبرشان را روي چشم نهادند تا يكي از بهترين كتاب‎هاي خاطرات جنگ را بخوانند؛ اتفاقي كه طي سال‎هاي اخير بارها شاهد آن بوده‎ايم و پس از توجه رهبر معظم انقلاب اسلامي به يك اثر، مخاطبان نيز در جست‎وجوي آن رفته‎اند. كتاب «آب هرگز نمي‎ميرد» كه رهبر حكيم انقلاب آن را يكي از بهترين كتاب‎هاي خاطره جنگ لقب دادند، از تولد راوي آغاز مي‎شودو تا پايان جنگ ادامه پيدا مي‎كند. در اين كتاب، خواننده با رزمنده‎اي آشنا مي‎شود كه مصداق كامل لقب «رهبر» است، به اين معنا كه همواره خودش در نوك پيكان بوده و نيروهاي خود را فراخوانده و هرگز راضي نمي‎شود در آرامش و سكون بنشيند و فرمان حمله صادر كند. جانباز سلگي همواره اين روحيه را حفظ مي‎كند و حتي زماني كه هر دوپا را از دست مي‎دهد روي برانكارد در قلب ميدان به هدايت نيروهايش مي‎پردازد. از اين منظر بايد گفت جانباز سلگي كه سمت فرماندهي گردان حضرت ابوالفضل(ع) را نيز با خود همراه داشته، نماد يك فرمانده هميشه در صحنه است؛ فرمانده‎اي كه ويژگي‎هاي برجسته شخصيتي و اخلاقي، او را در ميان رزمندگان به‎عنوان يك الگو و نمونه مطرح كرده و قلوب آن‎ها را تسخير كرده است. «آب هرگز نمي‎ميرد» نماد رشادت و پايمردي است و در خط به خط كتاب، خواننده با اين روحيه مواجه است؛ روحيه‎اي كه توانست 8 سال جنگ را مديريت كند؛ بدون اين‎كه ذره‎اي از خاك وطن را به اجنبي بدهد و در عين حال از انقلاب نوپاي اسلامي نيز صيانت كند. سردار سلگي به اعتراف متن اين كتاب، تحصيلات زيادي ندارد و با توجه به شرايط روزگار تحصيل كرده اما با روحيه‎اي كه ما از فرماندهان و رزمندگان روزگار دفاع‎مقدس سراغ داريم، به خاطر دميده شدن نفس روح‎اللهي امام بزرگوار، شاهديم با وجود اين‎كه به مكتب نرفته و خط ننوشته‎اند، هركدام مساله‎آموز صد مدرس شده‎اند. در متن كتاب بارها مي‎بينيم راوي از تسلط خوبي بر قرآن و نهج‎البلاغه نه تنها در متن كه تفسير و تحليل آن كلام مقدس برخوردار است. اين همان اتفاقي است كه امام خميني(ره) در جوانان عصر خود رقم زدند و آن‎ها را به اوج رساندند.

«در ميان كتاب‎هاي خاطرات جنگ اين يكي از بهترين‎هاست.» اين بخشي از تقريظ رهبر معظم انقلاب بر كتاب «آب هرگز نمي‎ميرد» است كه حميد حسام، نويسنده و پژوهشگر برجسته دفاع مقدس، آن را تدوين و تأليف كرده است. جمله‎اي را كه رهبر فرزانه انقلاب درباره اين كتاب عنوان كرده‎اند، بايد بسيار با دقت مورد مطالعه قرار داد؛ زيرا ايشان يك فرد كتاب‎خوان هستند و از ديرباز پيگير مطالعه كتاب‎هاي روز بوده‎اند، پس وقتي درباره يك كتاب مي‎گويند اين يكي از بهترين‎هاست، به واقع چنين بوده است. با خواندن متن اين كتاب به جايگاه والاي اين كتاب در ميان آثار دفاع‎مقدس پي مي‎بريم؛ اثري كه در ميان آثار مشابه اين حوزه، به واقع يك سر و گردن از آن‎ها بالاتر است كه بخشي از اين مرهون و مديون تلاش مؤلف آن يعني حميد حسام است. حسام براي نوشتن اين كتاب به خاطرات ميرزامحمد سلگي اكتفا نكرده و هدفش تنها نوشتن كتابي نبوده كه ديني به رزمندگان را ادا كرده باشد، بلكه در مواجهه با اين كتاب شاهد هستيم مؤلف كوشيده يك پله فراتر از فضاي مرسوم آثار دفاع‎مقدس قرار گيرد و اثري پژوهشي خلق كند كه هم خواننده عادي و هم مخاطب جدي اين حوزه را به خود مشغول كند. حميد حسام براي تاييد خاطراتي كه راوي اصلي بيان مي‎كند، سراغ ديگر افراد حاضر در آن موقعيت نيز رفته و از زاويه آن‎ها هم آن خاطره را روايت كرده است. اين كار علاوه بر اين‎كه صداقت سردار سلگي را به خواننده اثبات مي‎كند، استناد اثرش را نيز ارتقا بخشيده تا به‎عنوان يك اثر مستند و متقن به آن نگاه شود. با توجه به اين‎كه در سال‎هاي اخير تقريظ‎هاي متفاوتي از رهبر فرزانه انقلاب بر كتاب‎ها، منتشر شده، شاهديم ايشان پيگير جدي فضاي نشر كشور هستند و وقتي براي كتاب «آب هرگز نمي‎ميرد» عبارت «نگارش درست و قوي» را به كار مي‎برند نشان مي‎دهد ايشان از روي تعمق و مطالعه چنين سخني را درباره يك كتاب فرموده‎اند. اين نگارش درست و قوي در پانوشت‎هاي كتاب، خود را به خواننده نشان مي‎دهد. علاوه بر اين، انسجام روايت‎ها و يكپارچگي آن‎ها نيز در درست و قوي شدن نگارش اثر تأثير بسزايي داشته است.

شايد در نگاه اول، مطالعه كتاب كمي بيش از 700 صفحه، خواننده را وادار به عقب‎نشيني كند اما بايد همين‎جا اعلام كرد از لحظه‎اي كه كتاب را دست بگيريد تا زماني كه صفحات پاياني آن را كه در عمليات مرصاد است، مي‎خوانيد، زمان زيادي طول نخواهد كشيد؛ زيرا متن كتاب بسيار روان و يكدست است و ديگر اين‎كه ميرزامحمد سلگي، فرمانده قهرمان گردان حضرت ابوالفضل(ع)، بسيار صميمي و خالص است. همين 2 ويژگي كتاب، سبب مي‎شود خواننده با كتاب قرابت پيدا كند و مطالعه اثر را سريع به پايان برساند.

 ادب و هنر

فيلم سينمايي «تنگه ابوغريب» چه داستاني را به تصوير مي كشد؟

بهرام توكلي امسال نهمين ساخته بلند سينمايي‎اش را با داستاني دفاع مقدسي به سي‎وششمين جشنواره فيلم فجر آورده است؛ اثري كه «تنگه ابوغريب» نام دارد و تهيه‎كنندگي آن را سعيد ملكان عهده‎دار شده است.
«تنگه ابوغريب»، تنگه‎اي بسيار استراتژيك بود. سال 67 در محدوده‎اي كه عراق پيشروي مي‎كرد و مناطق را از رزمندگان ايراني پس مي‎گرفت، آن اتفاق افتاد، در شرايطي كه ايران به هيچ عنوان آمادگي دفاع نداشت.
نيروهاي ايراني در آن بازه زماني همه درگير بودند، يكسري در شمال غرب درگير بودند، يكسري ديگر در شلمچه و جزيره مجنون درگير بودند. بچه‎هاي گردان عمار تازه از خط پدافندي برگشته بودند، به آن‎ها مرخصي داده بودند تا برگردند تهران، چون بيش‎ترشان بچه تهران بودند. اين بچه‎ها حمام رفتند و آماده شدند و بليت قطارشان را دريافت كردند. قطارهاي انديمشك معمولاً بعد از ظهر به راه مي‎افتد.
ساعت 10-11 صبح اعلام كردند كه عراق به تنگه ابوغريب حمله كرده است و هيچ كسي را نداريم كه برود جلوي آن‎ها بايستد، مي‎گويند كه گردان عمار را بفرستيد، اطلاع مي‎دهند كه گردان عمار آماده شده‎اند كه بروند مرخصي. دستور مي‎دهند كه گردان عمار را برگردانيد به تنگه ابوغريب. بچه‎هاي گردان عمار را برمي‎گردانند به پادگان دوكوهه سريع تجهيزات مي‎دهند و با كاميون آن‎ها را به خط مي‎فرستند. از وقايع مهم آن روز مي‎توان به شهادت غلامرضا صالحي قائم مقام لشكر 27 محمد رسول‎ا...(ص) اشاره كرد كه در تنگه ابوغريب روز 22 تير شهيد شد. «تنگه ابوغريب» اسم داستان رشادت‎ها و ايستادگي‎هاي بچه‎هاي گردان عمار است.
گفتني است فيلم سينمايي «تنگه ابوغريب» به تهيه‎كنندگي سعيد ملكان و كارگرداني بهرام توكلي با بازي جواد عزتي، امير جديدي، حميدرضا آذرنگ، علي سليماني و مهدي قرباني جديدترين توليد سازمان هنري رسانه‎اي اوج است كه براي نمايش در جشنواره فيلم فجر آماده مي‎شود. گفته مي‎شود «تنگه ابوغريب» از نظر صحنه‎هاي اكشن و جنگي جزو آثار منحصر به فرد سينماي دفاع مقدس محسوب مي‎شود.
منبع: تسنيم