صفحه آخر

حضرت آيت‎ا... مصباح در ديدار با جمعي از فعالان عرصه رسانه و فضاي مجازي:
ابزارهاي جديد شمشير دولبه هستند

به گزارش پايگاه اطلاع‎رساني آثار حضرت آيت‎ا... مصباح يزدي، رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) در ديدار با جمعي از فعالان عرصه رسانه و فضاي مجازي، اظهار داشت: يكي از هزاران بركتي كه انقلاب نصيب جامعه ما كرده است، خودباوري جوان‎هاست؛ اين‎كه شما جوانان، خود را باور داريد و به خود اجازه اظهار نظر، نقد و حتي پيشنهاد و ارائه راهكار بدهيد، بسيار مطلوب است؛ هر چند ممكن است در ابتداي راه خامي‎هايي وجود داشته باشد؛ اما هر پخته‎اي يك روز خام بوده است. اين آغاز راهي است كه بركات زيادي به دنبال خواهد داشت.

استاد حوزه علميه قم با اشاره به اين‎كه براي پاسخ به سؤالات و ابهامات بايد مسائل را از كلي‎ترين و واضح‎ترين آن‎ها بررسي كرد، ادامه داد: شما كه همت كرده‎ايد تا كار نويي را در جامعه شروع كنيد و خود را براي نقد شدن و پرداخت هزينه‎ها هم آماده كرده‎ايد، خوب است پيشنهاد بنده را هم بشنويد. به نظر من براي يافتن پاسخ سؤالاتي كه مطرح شد، ابتدا بايد ببينيم هدف از آفرينش و زندگي انسان بر روي زمين چيست؛ آن هم زندگي در كنار موجودي به نام ابليس كه قبل از انسان وجود داشته و دائماً در پي فريب دادن انسان بوده است. هدف اصلي از خلقت ما چيست؟ مسؤوليت و وظيفه ما در جهت رسيدن به اين هدف چيست؟ آيا مسؤوليت ما فردي است، يا اجتماعي است؟ اگر ما اين مسايل را نفهميم، با ابهام‎هايي روبه‎رو مي‎شويم كه جواب روشني براي آن‎ها نخواهيم يافت.

ايشان با تذكر برخي مفاهيم كلي و مبهم، افزود: به‎عنوان نمونه همگان اصلاح امور جامعه را كاري خوب و پسنديده مي‎دانند، و تصور مي‎كنند كه اگر دولت كارش را خوب انجام دهد، يا روحانيت وظيفه‎اش را به درستي انجام دهد، همه مشكلات حل مي‎شود؛ اما بايد توجه داشت گاهي عده‎اي با علم به بطلان و انحراف خود، نمي‎خواهند به مسير اصلاح بازگردند و براي توجيه رفتار خود هميشه به ديگران دروغ مي‎گويند؛ اين مسأله همواره بوده، و در آينده هم خواهد بود. مثلاً فرعون مي‎دانست كه خدا نيست، اما مي‎گفت: «انا ربكم الأعلي».

اين استاد اخلاق ادامه داد: در طول تاريخ، هميشه چنين كساني بوده‎اند؛ زماني فرعون و نمرود، روزي هم هم يزيد، امروز هم، چنين افرادي هستند، كه از بزرگ‎ترين شخصيت‎هاي سياسي جهان به شمار مي‎روند، اما در پي فريب دادن ديگران هستند. مي‎شود حدس زد در آينده هم، فرعون‎صفتاني با اسم‎هاي مختلف پيدا شوند، و موسي‎هايي در مقابلشان بايستند، و اين جريان تقابل حق و باطل هميشه برقرار خواهد بود.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم با اشاره به وجود اختلافات فكري ميان افراد بشر، اظهار داشت: در تمام دنيا، مسلمانان در اقليت قرار دارند، و در ميان مسلمانان هم شيعيان در اقليت هستند؛ اما همين تعداد كم در عقايدشان با هم اختلافاتي دارند. در مراتب پايين‎تر، اغلب مردم كشور ما، اصول مسلم انقلاب را پذيرفته‎اند؛ اما گاهي مشاهده مي‎شود كه در تعيين مصاديق با هم اختلافاتي دارند.

ايشان با بيان اين كه مردم‎سالاري ديني، استقلال، آزادي و نظاير آن از جمله مفاهيم كلي مورد قبول اكثريت جامعه است، افزود: اما اگر سؤال شود آزادي يعني چه، آيا آزادي نسبي است يا مطلق، مرز آزادي كجاست، چه كسي بايد مرز آن را مشخص كند، و آيا خود ما حق داريم براي آزاديمان مرزي تعيين كنيم، پاسخ روشني نخواهيم شنيد؛ با وجود اين‎كه آزادي يكي از اصلي‎ترين شعارهايي است كه از ابتداي انقلاب بر آن تأكيد شده است.

استاد حوزه علميه در ادامه گفت: مثال بالاتر براي ابهام در مسايل بنيادين در باره دين است؛ اصلاً دين يعني چه؟ كاركرد دين در جامعه چيست؟ اگر دين در جامعه نباشد، چه اتفاقي مي‎افتد؟ اگر مردم بدون دين باشند، اما حريم و حقوق يكديگر را رعايت كنند، و با هم زندگي مسالمت‎آميزي داشته باشند، مشكلي پيش خواهد آمد؟ گمان نكنيد كه اين مسأله براي كسي مطرح نيست؛ در عمق دل اكثر سياست‎مداران عالم همين تصور وجود دارد؛ هر چند آن را به زبان نياورند.

ايشان با بيان اين كه خود ما كه حاضريم براي انقلاب اسلامي جان بدهيم، هنوز نقش و كاركرد دين را در جامعه نشناخته‎ايم، افزود: از اين‎جا مي‎توان دريافت كه بزرگ‎ترين ضعف جامعه ما فقر علمي و فرهنگي است. اين در حالي است كه انسانيت انسان به فرهنگ و شناخت اوست، و از همين رو برخي جامعه‎شناسان انسان را «حيوان فرهنگي» معرفي مي‎كنند.

آيت‎ا... مصباح يزدي با اظهار تأسف از اين‎كه نه فقط دانشگاه‎ها، بلكه حوزه‎ها نيز كم‎تر به اين مباحث بنيادين مي‎پردازند، گفت: تا اين مسايل زيربنايي حل نشود نمي‎توان مشكلات فكري فرعي‎تر را حل كرد و هرگونه بحث و تحقيقي در باره آن‎ها در نهايت به بن بست مي‎رسد.

ايشان افزود: به واسطه حل نشدن مسائل كلي و بنيادين است كه با وجود آن‎كه ولايت فقيه را قبول داريم، اما چون فهممان از اين موضوع دقيق و كامل نيست، انتقاداتي را در باره برخي امور مطرح مي‎كنيم.

آيت‎ا... مصباح يزدي با تأكيد مجدد بر اين‎كه تا زماني كه سؤالات بنيادين پاسخ داده نشود، مسائل ديگر حل نمي‎شود، ادامه داد: كساني با وجود اين‎كه مسائل زيربنايي برايشان حل نشده، به راحتي احكام اسلام را زير سؤال مي‎برند، و به صراحت مي‎گويند مگر انسان، حيوان است كه بتوان او را شلاق زد! اين رفتارها ناشي از حل نشدن مسائل كلي است.

اين استاد اخلاق با توجه به سؤالات برخي حاضران در خصوص مواضع گذشته ايشان، اظهار داشت: بنده نه مي‎خواهم از هر كاري كه انجام داده‎ام، دفاع كنم، و نه خود را معصوم مي‎دانم، ادعايي هم ندارم؛ اما هر كسي بر اساس موقعيت و جايگاهي كه در آن قرار گرفته، بايد ببيند چه وظيفه‎اي در برابر خدا دارد، و براي انجام آن در حد توان بكوشد. البته شناختن وظيفه در سايه شناختن مسايل بنيادين است و اين امر كار ساده‎اي نيست، و نياز به يك عمر مطالعه و تلاش دارد.

ايشان با اشاره به پيچيدگي‎هاي زندگي بشري، خاطرنشان كرد: زندگي بشر در ابتدا بسيار ساده بود؛ در حدي كه مسأله‎اي به‎عنوان پوشش برايش مطرح نبود و بر اساس آيات قرآن، حتي لباسي هم به تن نداشت. بعد از خوردن ميوه ممنوعه آدم و حوا متوجه برهنگي بدن خود و زشتي آن شدند، و با برگ درختان، خود را پوشانيدند. اما امروز زندگي بشر، بسيار پيچيده شده و روز به روز بر اين پيچيدگي افزوده مي‎شود. به‎عنوان مثال، آيا ما سي سال پيش تصوري از وضعيت زندگي امروز خود داشتيم؟ آيا باورمان مي‎شد كه با وسيله‎اي به اندازه كف دست، بتوان از آن سوي دنيا با خبر شد؟

اين استاد حوزه افزود: ما در هر وضعيت و شرائطي كه هستيم، بايد وظيفه خود را بشناسيم، و به آن عمل كنيم؛ البته هرگز تكليف شاقي از ما خواسته نشده است؛ چون خداوند در آيات متعددي از قرآن فرموده كه تكليف هر كس در حد وسع و توان اوست، و بيش از آن بر عهده‎اش نيست.

ايشان ابزار، تكنولوژي و وسائل ارتباطي امروز را از نعمت‎هاي خداوند دانست، و اظهار داشت: امكان انتقال اطلاعات از يك گوشه دنيا به گوشه‎اي ديگر در كم‎ترين زمان نعمت بزرگي است و ما بايد از اين نعمت به درستي استفاده كنيم. بخواهيم يا نخواهيم، اين ابزار وجود دارد؛ اين ما هستيم كه بايد وظيفه خود را در برابر اين امكان و نحوه استفاده از آن بشناسيم. البته وظيفه افراد مختلف مثل هم نيست و به سختي مي‎توان دو نفر را يافت كه وظيفه يكساني داشته باشند؛ قدرت بدني، علم و شناخت، قدرت تشخيص، سليقه‎ها و عوامل ديگري كه در تعيين وظيفه مؤثر هستند، در افراد، متفاوت است.

آيت‎ا... مصباح يزدي با اشاره به اين كه گاهي وظيفه، فردي است و فقط به خود شخص ارتباط دارد، خاطر نشان كرد: اما برخي وظيفه‎ها بعد وسيع‎تري دارد و شامل خانواده، منطقه، شهر و حتي تمام دنيا مي‎شود. امروز ما حتي نسبت به انسان‎هاي ديگري كه در فلان گوشه دنيا حضور دارند، وظيفه داريم؛ البته وظيفه هر كسي متوقف بر قدرت، و در حد توان اوست، و طبيعتاً نخبگان بايد راه‎هاي كم هزينه‎تر و سودمندتري را براي انجام وظيفه بيابند.

ايشان افزود: نمي‎توان انتظار داشت كه يك نفر همه كارها را خودش انجام دهد؛ از همين رو تقسيم كار امري عقلائي است و هر چه، جامعه رشد كند و پيچيده‎تر شود، اين تقسيم كار نيز بيش‎تر و گسترده‎تر مي‎شود. زماني يك حكيم‎باشي، وظيفه درمان همه بيماري‎ها را بر عهده داشت؛ اما امروز فقط براي بيماري‎هاي چشم ده‎ها رشته وجود دارد! زماني پيامبر اكرم صلوات‎ا... عليه خودش مردم را به اسلام دعوت مي‎كرد، معارف اسلام را هم براي مسلمانان بيان مي‎فرمود، فرمانده سپاه هم بود، خازن بيت‎المال، و قاضي هم بود. اما در دوران اميرالمؤمنين عليه‎السلام كه جامعه اسلام گسترش يافته بود، افرادي به‎عنوان قاري وظيفه تبليغ دين و تبيين معارف را بر عهده داشتند، افراد ديگري براي حفاظت از بيت‎المال تعيين شده بودند، و كساني هم به قضاوت و رفع اختلافات مي‎پرداختند.

آيت‎ا... مصباح با تأكيد بر اين كه هركسي بايد جايگاه خود را در عالم خلقت بيابد، تا بر اساس آن وظيفه خود را بشناسد، ادامه داد: روشن است كه عقل به تنهايي براي شناختن وظيفه كافي نيست؛ اگر عقل كافي بود، پس اين همه پيامبران براي چه از سوي خدا آمدند؟ پس، هم بايد عقل را به كار بگيريم و مراقب باشيم در استدلالات عقلي مرتكب اشتباه نشويم، هم از دين براي شناختن وظيفه استفاده كنيم.

ايشان افزود: البته دين هم داراي ابعاد مختلفي است. كساني ده‎ها سال از عمرشان را براي آموختن يك بعد از دين، يعني فقه صرف مي‎كنند، اما در نهايت خودشان اعتراف مي‎كنند كه هنوز همه مسائل فقهي را با تمامي جزئيات آن به خوبي نشناخته‎اند. از همين رو نمي‎توان توقع داشت يك طلبه پس از مدت كوتاهي تحصيل همه ابعاد دين را بياموزد، و بلافاصله به كارهاي ديگر مشغول شود.

استاد حوزه علميه قم با يادآوري اين نكته كه تقسيم قواي حكومتي به سه بخش توسط منتسكيو، حقوقدان فرانسوي انجام شده، و از منابع اسلامي اخذ نشده است، خاطر نشان كرد: تقسيم كار، يك مسأله عقلايي است و نمي‎توان انتظار داشت يك نفر همه امور را بر عهده بگيرد؛ البته تقسيم كار در جامعه اسلامي به صورت يك هرم ترسيم مي‎شود كه در رأس آن ولي فقيه قرار دارد؛ اما اين بدان معنا نيست كه هر تخلفي صورت گرفت، ولي فقيه مسؤول پاسخگويي آن باشد.

رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني‎(ره) قم ادامه داد: برخي گمان مي‎كنند هر اتفاقي كه در جامعه رخ مي‎دهد مسؤوليتش با ولي فقيه است؛ اين در حالي است كه هيچ كس حتي پيامبر و امام عليهم صلوات‎ا... نيز چنين مسؤوليتي را براي خودشان عنوان نكرده‎اند.

آيت‎ا... مصباح يزدي افزود: به هر حال نمي‎توان يك نفر را مسؤول همه امور دانست؛ اما هر كسي بايد وظيفه‎اي كه خدا براي او تعيين كرده، را بشناسد و ابتدا به انجام آن بپردازد. چون انجام برخي از وظايف وقت انسان را به‎طور كامل پر مي‎كند و فرد نمي‎تواند به كار ديگري بپردازد؛ اما گاهي بخشي از وقت يك فرد براي انجام وظيفه اصلي او كافي است؛ در اين صورت او مي‎تواند بقيه وقتش را به انجام وظيفه ديگري اختصاص دهد.

ايشان با اشاره به اين كه تشخيص وظيفه بر اساس ويژگي‎هاي جسمي، سني، فكري، توانمندي و ديگر ويژگي‎هاي افراد صورت مي‎گيرد، تأكيد كرد: لذا هر يك از ما بايد به اين فكر باشيم كه ابتدا جايگاه خود رادر عالم هستي دريابيم، و بفهميم كه خداوند ما را در چه موقعيتي قرار داده و از ما چه خواسته، تا بر اين اساس وظيفه خود را بشناسيم.

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه با بيان اين كه گاهي ضرورت اقتضا مي‎كند كه صنفي از جامعه با تحصيلات و ويژگي‎هاي خاص، مسؤول انجام يك وظيفه در جامعه شوند، گفت: در جايي كه رسيدگي به بيماري‎هاي يك عضو از بدن، مثل چشم ده‎ها رشته تخصصي دارد، آيا مي‎توان انتظار داشت روحانيت كه معارف دين را مي‎آموزند و به ديگران تعليم مي‎دهند، فقط در يك رشته فعاليت كنند؟!

آيت‎ا... مصباح يزدي با اشاره به اين‎كه شرايط هر زماني با زمان‎هاي ديگر متفاوت است، ادامه داد: در هر دوره‎اي تحولاتي پيدا مي‎شود كه موجب تفاوت آن با دوران‎هاي ديگر مي‎شود. ما بايد از تحولات و پيدايش امكانات جديد استفاده كنيم؛ اما نبايد از اين نكته غافل شويم كه اين ابزارها شمشير دو لبه است كه هم مي‎توان از آن‎ها استفاده مطلوب كرد، و هم مي‎توان آن‎ها را در جهت نامطلوب به كار گرفت؛ اين ما هستيم كه بايد از اين ابزار به درستي و در جهت صحيح استفاده كنيم.

ايشان خاطر نشان كرد: همه نعمت‎ها قالبي دارند كه چگونگي بهره‎برداري از آن‎ها بستگي به روح تنيده شده در آن دارد؛ روح يك نعمت، انگيزه، نيت و جهت‎گيري موجود هنگام استفاده از آن است. فضاي مجازي يكي از اين نعمت‎ها است كه بايد در جهت نشر محتواي فرهنگي صحيح به كار گرفته شود.

رئيس مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) گفت: اگر وقت ما صرف استفاده از فضاي مجازي شود، بدون آن‎كه محتواي صحيحي از آن حاصل شود، مانند بدن فردي قوي هيكل است كه از عقل بي‎بهره است. ابزار و محتوا بايد هر يك، ديگري را تقويت كند، و جدا كردن آن‎ها از يكديگر موجب لطمه ديدن نتيجه كار مي‎شود.

ايشان در پايان با تأكيد بر غافل نشدن از دعا و توسل به اهل بيت عليهم‎السلام، اظهار داشت: غير مسلمانان به ائمه معصومين عليهم صلوات‎ا... متمسك مي‎شوند، و حاجت مي‎گيرند؛ اگر ما چنين نكنيم، نه فقط ضرر كرده‎ايم، بلكه روزي مؤاخذه هم مي‎شويم. اگر خداوند توانايي درك نعمت حضرات معصومين را به ما نداده بود، شايد تقصيري نداشتيم؛ اما حال كه خدواند اين درك را به ما داده است، اگر نسبت به اين نعمت بزرگ ناشكري كنيم، بايد منتظر عذاب هم باشيم.

اين استاد اخلاق با اشاره به جايگاه حضرت معصومه سلام‎ا... عليها در ميان اهل بيت عليهم‎السلام و نقش ايشان در به وجود آمدن نظام اسلامي، خاطر نشان كرد: پيدايش نظام اسلامي مرهون وجود بارگاه اين بانوي بزرگوار در قم است. اگر ايشان نبودند، حوزه‎اي نبود، تا امامي از آن برخيزد و انقلاب اسلامي را بر پا كند. از همين رو مي‎توان گفت اين انقلاب، به بركت حضرت معصومه سلام‎ا... عليها حاصل شده است.

 حديث مهدي(عج)

به سوي ظهور

امام جعفر صادق(ع):
هر كس از شما كه در حال انتظار ظهور حضرت مهدي(عليه‎السلام) از دنيا برود همچون كسي است كه در خيمه و معيت آن حضرت در حال جهاد به سر مي‎برد.
بحارالانوار، ج 52، ص 126

 راه امام

اين ها نمي توانند به فكر فقرا باشند

اين سلاطين جور كه همه كاخ نشين تقريباً بودند، اين‎ها به فكر مردم نمي‎توانستند باشند، احساس نمي‎توانستند بكنند فقر يعني چه، احساس نمي‎توانستند بكنند بي‎خانماني يعني چه، اين‎ها اصلاً احساس اين را نمي‎توانستند بكنند. وقتي كسي احساس نكند كه فقر معنايش چي است، گرسنگي معنايش چي است، اين نمي‎تواند به فكر گشنه‎ها و به فكر مستمندان باشد.
صحيفه امام، ج 17، ص 377

 در پرتو خورشيد

احترام به قرآن

اول خرداد سال 79، از ستاد مشترك سپاه پاسداران با من تماس گرفتند كه سرداران فاتح خرمشهر به ديدار مقام معظم رهبري مي‎روند و تصويب شده است كه قرائت قرآن كريم در اين مراسم با شما باشد... نوبت به من رسيد، پشت تريبون رفتم و قرائت كردم.
بعد از اتمام قرائت قرآن نشستم، در همين زمان افراد داخل حسينيه از جايشان بلند شدند و در استقبال از مقام معظم رهبري شعارهايي دادند. فهميدم ايشان تازه وارد شده‎اند و در زمان قرائت من حضور نداشته‎اند، والا بايد شعارها قبل از قرائت من داده مي‎شد. خيلي ناراحت بودم كه چرا قرائت من در زمان حضور ايشان نبوده است.
مسؤول روابط عمومي دفتر حضرت آقا گفت: از طرف ايشان برايت پيامي دارم. آقا سلام رساندند و گفتند وقتي رديف جلو نشسته بودي و ناراحتي، چهره‎ات را گرفته بود حدس زدم علت ناراحتي‎ات چه چيز است و از اين‎كه من در هنگام قرائت تو حضور نداشتم ناراحت شده‎اي. من پشت پرده تلاوت شما را مي‎شنيدم اما چون جايگاه سخنراني‎ام بالاتر از جايگاهي بود كه قاري در آن قرائت مي‎كرد، خواستم موقع تلاوت كلام خدا احترام گذاشته باشم و در جايگاهي كه بالاتر از قرآن قرار دارد، حضور نداشته باشم، ان‎شاءا... خدا توفيق دهد و ماه مبارك رمضان همراه قاريان ديگر به حسينيه بيايي.
ظرافت نگاه مقام معظم رهبري مرا شگفت‎زده كرده بود. در حالي كه من با خودخواهي به حضور ايشان در هنگام قرائت خودم فكر مي‎كردم، ايشان به حفظ شأن قرآن فكر مي‎كردند و حقيقت مطلب چيزي غير از آن چيزي بود كه من بدان مي‎انديشيدم.
محمد علي ذاكري