صفحه فرهنگي-اجتماعي

آسيب شناسي مجالس عزاداري از ديدگاه رهبر معظم انقلاب / بخش دوم

 روح الله اژدري

گاهي بعضي مداحان وخطبا براي عرصه معارف اسلامي متوسل به خواب و مكاشفه و همچنين بعضي ملاقات‎هاي دروغين مي‎شوند. اين قبيل تبليغ، مباني اعتقادي سستي را بنا مي‎نهد كه به‎راحتي قابل زوال و نابودي است.

خواب و مكاشفه و حتي روياي صادقه براي بيننده و ديگران، حجت شرعي نيست. تنها خواب معصوم(ع) كه شيطان در آن راهي ندارد حجت است. با نقل خواب و رويا نمي‎توان كسي را هدايت كرد. رهبر انقلاب بر سخن محكم و غير مشتبه و سخن حكمت‎آميز در مداحي‎ها تاكيد دارند:

«روش‎ها خيلي مهم است. در اين آيه مباركه «ادع الي سبيل ربك بالحكمه» روش را بيان فرموده است. سخن حكمت‎آميز يعني سخن محكم، سخن غير مشتبه. سخن غير مرهون و غير ضعيف، حكمت همه اين‎ها را دارد. سخن حكيم است. يعني هم حكمت‎آميز است و هم مستحكم است. هم در مقابل متشابه است»

ايشان تاكيد دارند كه مداحان حتماً از فرصتي كه دارند براي ترويج معارف اسلامي استفاده كنند و آن معارف الهي را به زبان زيباي شعر و با صوت زيبا بيان كنند:

«نبايد بگذاريد منبر ده دقيقه‎اي يا بيست دقيقه‎‎اي شما از معارف خالي باشد. امسال ديدم بعضي از برادران مداح در ماه محرم و در دهه فاطميه بحمدا... اين نكته را رعايت كرده بودند. در منبر مداحي حتما در اول، فصلي اختصاص بدهيد به نصيحت با بيان معارف به زبان شعر. اصلاً رسم مداحي از قديم اين طوري بوده، الان يك مقدار آن رسم‎ها كم شده، مداح در اول منبر يك قصيده، يك ده بيت شعر، كم‎تر، بيش‎تر، فقط در نصيحت و اخلاق با الفاظ زيبا خطاب به مردم بيان مي‎كرد. مردم هم مي‎فهميدند و اثر هم مي‎گذارد. من يك وقتي گفتم كه گاهي شعر يك مداح از يك منبر يك ساعتي، اثرش بيش‎تر است. البته هميشگي نيست، گاهي است. اگر خوب انتخاب و اجرا شود اين‎طوري خواهد بود.»

6 ـ القاء جدايي دين از سياست

در برخي مجالس عزاداري گفته مي‎شود كه ما‎گريه و عزاداري مي‎كنيم و كاري به سياست نداريم. اصلا اصل حادثه عاشورا به واسطه سياست اتفاق افتاده است. حادثه عاشورا علاوه بر جنبه ملكوتي والهي و عرفاني جنبه سياسي هم دارد. نمي‎توان امام حسين(ع) را از سياست جدا كرد. امام حسين براي احياي امر به معروف و براي اصلاح امور امت جدش رسول ا... قيام كرد و به شهادت رسيد. لذا فرهنگ عاشورا با سياست پيوندي ناگسستني دارد.

امروز نيز عزاداري امام حسين بايد با هدف احياي امر به معروف و شناخت عبرت‎هاي عاشورا و حفظ اصل نظام اسلامي صورت پذيرد. دشمنان سعي دارند عزاداري باشد ولي محتوايي نداشته باشد.

ازدرون اين مجالس عزاداري، ظلم ستيزي و شهادت طلبي و روشنگري نسبت به دشمنان بيرون نيايد. حادثه عاشورا خود يك فتنه بزرگ بود، طوري كه مسلمانان در ميان غبار فتنه چون بصيرت نداشتند به جنگ فرزند رسول‎ا... آمدند. بايد از حادثه عاشورا و حوادث قبل و بعد از آن الگو بگيريم و با شرايط فتنه آلود امروزي با بصيرت برخورد بكنيم. رهبر معظم انقلاب تاكيد دارند كه در مجالس عزاداري، مداحي و روضه خواني و تبليغ مسائل سياسي با رعايت اعتدال مطرح شود.

يعني نبايد چنان به مسائل سياسي بپردازيم كه از رسالت ديني خود غفلت كرده و دل مخاطب را فراموش كنيم.«نه ما بايد مسائل سياسي را به كلي از حيطه حرف و گفت و تلاش و مجاهدت تبليغي خودمان خارج كنيم، آن‎چنان كه دشمنان روي آن ده‎ها سال سرمايه‎گذاري كردند. ولي نهضت اسلامي آمد و اين سرمايه‎گذاري را آتش زد و از بين برد و گفتار و انديشه سياسي را وارد متن فعاليت‎هاي ديني كرد و نه از اين طرف بايد بيفتيم كه تصور كنيم همه منبر، همه تبليغ، همه مخاطبه با مردم و با مومنين يعني اين‎كه بنشينيم مسائل آمريكا واسرائيل و مسائل سياسي را تحليل كنيم. نه خير! يك كار واجب‎تر اگر نباشد واجب ديگري وجود دارد و آن دل مخاطب شماست. دل و جان و فكر او را بايستي آباد و سيراب كنيم»

7 ـ اظهار مطالب موهن

اهل بيت(ع) بر خلاف پادشاهان ظالم، ذلت و خواري را براي پيروانشان نمي‎پسندند. هرچند شيعه تواضع، رابطه عاطفي و ابراز محبت به اهل بيت را افتخاري براي خود مي‎داند و به آن مباهات مي‎كند، ولي مداحي‎ها در مجالس نبايد دستاويزي براي دشمنان و وهن شيعه باشد.

متاسفانه بعضي مداحان ناآگاه كلماتي را به كار مي‎برند كه ازمصاديق بارز وهن شيعه است. به‎طور مثال كلماتي مانند كلب الحسين و كلب الرقيه و بستن قلاده سگ به گردن در حين عزاداري و عوعو كردن، دور از شأن شيعه است و با صفات متعالي ائمه كه شيعيان خود را بزرگ مي‎داشتند ناسازگار است. هيچ امري كه موجب وهن انسان شود و او را از مقام شامخ انسانيت به زير بكشد جايز نيست. سيره نظري و عملي پيامبر و همه امامان عظيم حاكي از احترام وارزش فراوان به انسان‎ها و بندگان خدا در هر لباس و با هر رنگ و مذهب است. چگونه مي‎توان با تمسك به نام آنان انسان را تحقير و ذليل كرد و حال آن‎كه امام حسين(ع) شعارش «هيهات منا الذله» است. با اين شيوه عزاداري، همه علما و مراجع و روحانيون متعهد مخالف هستند و رهبر معظم انقلاب در جواب سؤالي درخصوص همين موضوع مي‎فرمايند:

«از اين گونه حركات و ترويج اين افراد و اين‎گونه جلسات اجتناب شود»

8 ـ بيان مطالب خلاف قانون الهي

در بعضي از مداحي‎ها و خطابه‎ها چنان وانمود مي‎شود كه چون ما شيعه هستيم و محب اهل بيت(ع)، پس گناهانمان ديگر بخشيده خواهد شد و شركت در عزاداري امام حسين(ع) خود موجب بخشيده شدن گناهان مي‎شود كه اين خود خلاف قانون الهي است. در قانون الهي، مسؤوليت شيعه امام معصوم(ع) از ساير بندگان خيلي بيش‎تر است. اين همه ائمه(ع) زحمت كشيده‎ و جان داده‎اند تا ما گناه نكنيم. محبت اهل بيت(ع) به تنهايي ضمانتي براي ما نيست كه از آتش دوزخ نجات يابيم.

بر اساس قانون الهي ارتباط و دوستي ما با اهل بيت(ع) موجب بخشودگي ما نخواهد شد. البته شفاعت امامان معصوم(ع) ممكن است شامل حال محب اهل بيت شود ولي آن هم شرايطي دارد. شيعه بايد در عملكرد دنيوي مطيع اوامر الهي بوده و از گناه پرهيز كند. نمي‎توان به بهانه شركت در عزاداري امام حسين(ع) از نماز اول وقت و يا حتي از اصل نماز صرف نظر كرد. چون هدف امام حسين(ع) احياي نماز بود. امام حسين(ع) خود در اوج جنگ روز عاشورا وقتي ابوثمامه صيداوي بانگ نماز داد و ايشان را از وقت نماز مطلع گردانيد در حق او دعا كرد و آماده نماز شد.

رهبر انقلاب در جواب مداحي كه در حضور ايشان درباره همين موضوع نجات محب اهل بيت(ع) شعري خوانده بود، فرمودند:

«شعري كه الان برادرمان خواندند، مضمون درستي نيست كه ما بگوييم چون شيعه و محب هستيم؛ اگر گناه هم كرديم، خداي متعال ما را مجازات نمي‎كند. نه اين‎طور نيست. «من اطاع ا... فهو لنا ولي» ولي آن‎ها بايد خدا را اطاعت كنند، چون خود اين بزرگواران با اطاعت خدا به اين مقام و رتبه رسيدند. امتحان اين‎ها قبل از وجود و آمدنشان به اين دنيا صورت گرفته: «امتحنك ا... قبل ان يخلقك فوجدك لمن امتحنك صابره» دستگاه خدا بي‎حساب وكتاب نيست. در روايتي پيامبر اكرم(ص) به فاطمه زهرا(س) با اين مقام و رتبه فرمود: «يا فاطمه انني لن اغني عنك من ا... شيئا» يعني پيش خدا نسبت با من و ارتباط با من به درد تو نمي‎خورد. مگر در ميان فرزندان پيغمبر و ائمه كساني نبودند كه با خدا رابطه‎اي نداشتند و نتوانستند از آن گوهر نوراني و با ارزش معنوي برخوردار شوند»

9ـ تشديد اختلاف‎هاي فرقه‎اي در بين مسلمانان

در ميان فرقه‎هاي مختلف مسلمانان از ديرباز اختلافاتي وجود داشته كه هميشه دوستان نادان و دشمنان زيرك بر آن دامن زده‎اند. اما اين اختلافات درمقابل مشتركات اعتقادي مسلمين چيز قابل اتكايي نيست. فرقه‎هاي مسلمانان مي‎توانند با اتكا به همين مشتركات از تفرقه پرهيز كنند. دشمنان هميشه از اختلافات سود برده و به آن دامن زده‎اند. بنابراين در عصر حاضر بايد از هر كاري كه وحدت مسلمين را مخدوش مي‎كند، پرهيز شود. از نگاه امنيتي نيز وحدت بين شيعه و سني در داخل مرزهاي كشور ضروري است و بايد از كارهاي تفرقه آميز در عزاداري‎ها و روضه خواني پرهيز شود. رهبرمعظم انقلاب به اين نكته تاكيد دارند و مردم و مداحان و خطبا را به هوشياري و پرهيز از تفرقه دعوت مي‎كنند: «امروز دست‎هايي براي ايجاد شكاف بين فرقه‎هاي مسلمان وجود دارد، كساني كه اين تلاش را مي‎كنند، نه اين طرف را قبول دارند نه آن طرف را، هم با اين طرف دشمنند، هم با آن طرف، مراقب باشيد با دست‎هاي خبيثي كه در اصل از طرف همان مراكز استكباري و استعماري هدايت مي‎شوند همكاري نكنيد.»

ايشان با ‎اشاره به راهبرد حضرت امام خميني(ره) در ا تحاد مسلمين اعلام مي‎كنند كه مروجين اختلاف امت اسلام را از ميان خود طرد كنيد: «يك عده چرا نمي‎فهمند؟ امام بزرگوار ما كه منادي اتحاد بين مسلمين بود، از همه اين‎هايي كه مدعي‎اند، ولايتش و اعتقادش و ارادتش و عشقش به ائمه بيش‎تر بود. او بهتر مي‎فهميد ولايت را يا فلان آدم عامي كه حالا به اسم ولايت كارهاي خلاف مي‎كند؟ حرف‎هاي بي‎ربط مي‎زند در مجالس عام و خاص؟ وحدت را حفظ كنيد. اگر ديديد در جامعه بين شما كساني هستند كه عكس اين رفتار مي‎كنند، آن‎ها را طردشان كنيد. مخالفت خودتان را به آن‎ها ابراز و اعلام كنيد. اين‎ها ضرر مي‎زنند ضربه مي‎زنند، ضربه‎اي به اسلام مي‎زنند، ضربه‎اي به تشيع مي‎زنند، ضربه‎اي به جامعه اسلامي مي‎زنند. اين از جمله مسائل بسيار مهم است».

ادامه دارد

 در محضر قرآن

درس هايي از قرآن

ترجمه
(حال كه چنين است) پس بر يتيم قهر و تندى مكن.
و سائل را از خود مران.
و نعمت پروردگارت را(براى سپاس) بازگو كن.
(ضحي9-11)
1- اگر گذشته تلخ خود را ياد كنيد، محرومان را منع و طرد نمى‎كنيد.
2- رسيدگى به يتيم، به دليل شرايط سنى و روحى او در اولويت است.
3- نعمت‎ها را از خدا بدانيد و به آن مغرور نشويد.
4- بازگو كردن نعمت يك نوع شكرگزارى است.
5- لطف گذشته خداوند، عامل اميد به آينده است.(خدايى كه در گذشته، يتيمى و فقيرى و تحير تو را برطرف كرد، آينده و آخرت تو را بهتر قرار مى‎دهد.)
6- خدا زياد مى‎بخشد ولى كم مى‎خواهد، فقير را غنى مى‎كند ولى از ما نمى‎خواهد فقير را غنى كنيم، فقط مى‎فرمايد: فقير را طرد نكنيد. يتيم را مأوى مى‎دهد ولى از ما در اين حد مى‎خواهد كه بر يتيم سلطه نيفكنيم.
7- خداوند، سؤال نكرده عطا مى‎كند، پس ما لااقل بعد از سؤال و درخواست، به ديگران كمك كنيم.

 پرتوي از حكمت

عالم محضر خداست در محضر او معصيت نكنيد!

محضر(خدا)، احترام دارد، انسان در محضر يك بزرگي كه در نظر خودش بزرگ است، احترام مي‎كند از آن محضر. اگر يك شخصي كه در نظرتان بزرگ است، پيش شما باشد، در محضر او كار خلاف نمي‎كنيد، چه رسد به اين‎كه در محضر او، به او خلاف بكنيد. كار خلاف، مطلقا آدم نمي‎كند در محضر يك كسي كه ادراك كرده است كه اين بزرگ است، محترم است، چه رسد به اين‎كه در محضر آن محترم، به خود آن محترم خلاف احترام بكند. محضر، محضر خداي تبارك و تعالي است. عالم، محضر است، تمام عالم، محضر او است. معصيت، مخالفت با خود اوست، با آن كسي است كه در محضرش هستيد.
صحيفه امام، ج11، ص 383

 بوستان حكايت

طواف ملائكه!

عارف واصل حاج ميرزا اسماعيل دولابي: در جواني گاهي اوقات مي‎شد كه چند شبانه روز پياپي براي امام حسين(ع) اشك مي‎ريختم. يكي از همين روزها از داخل اتاق منزلمان كه روضه بود و رفقا جمع بودند بعد از گريه كردن به ايوان جلوي اتاق آمدم و دراز كشيدم كه يكباره مشاهده كردم ملائكه فوج فوج از آسمان مي‎آيند داخل سينه من طواف مي‎كنند و به آسمان بر مي‎گردند...
طوباي كربلا، ص201