صفحه حوزه و دانشگاه

سرنوشت ملت و آينده فرزندان خود را به ساخته و پرداخته بيگانگان گره نزنيم

 قاسم جعفري

«اگر قرار است يك جشن واقعي برگزار كنيم بر خلاف خيلي موارد كه بهانه‎اي بيش نيست، شور تعليم و تعلم يك دليل واقعي است. شتاب بيش از 13 ميليون دانش آموز، قريب به يك ميليون معلم، 4. 5 ميليون دانشجو و قريب به 100 هزار استاد دانشگاه براي اجتماع در محفلي كه بهترين محافل است و امام معصوم(ع) با همه ارج و قربي كه عبادت دارد مذاكره علم و علما را در شب قدر افضل اعمال مي‎داند رستاخيزي شور آفرين است.

علم داراي ارزش ذاتي است و عقل و نقل مويد اين مدعاست. قرآن كريم مي‎گويد اگر خداي متعال عبد مومنش را به درجه‎اي رفعت شان داده است، براي بنده مومن عالمش، درجاتي رفيعه نهاده است (. . يرْفَعِ ا... الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَا... بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ) خداي عليم همچنآن‎كه به تعليم و تعلم و زانوي ادب زدن در برابر دانشمندان فرا مي‎خواند به نافع بودن علم هم اهتمام مي‎ورزد.

در قاموس ديني، برخي علوم فضله محسوب مي‎شوند يعني گرچه بودش يك مزيت است اما چه بسا به بهاي عمر و هزينه‎هايي كه براي كسب آن پرداخت مي‎شود، نيرزد. معلم فارسي مي‎گفت بچه‎ها «دبستان» يك واژه تركيبي است؛ (ادب + ستان) در واقع گذشتگان صالح ما بر اين باور بوده‎اند كه خروجي مدرسه بايد بشود انساني محلا به ادب و فضائل انساني.

لابد پرسش‎هاي پنهاني ذهن‎هاي ما را حك مي‎كند كه آيا محصول مدرسه‎هاي امروزين همين است؟! آيا ما معلم‎ها - فرقي ندارد مدرسه يا دانشگاه - مربا شده‎ايم كه در كسوت مربي خودنمايي مي‎كنيم؟ خدا خيرش دهد آن پير دير را كه در محفل رمضانيه با استادان گفت: «استاد و معلم نقش منحصر به فرد دارد. استاد اميدوار، مثبت انديش، داراي عزم و نيت قاطع براي خدمت، معتقد به اصالت سرزمين، مباني ديني و انقلابي بسيار اثر گذار است. و البته عكس اين هم صادق است. شما استادان بايد اعمال ولايت علمي بر دانشجويان بنماييد».

اعمال ولايت علمي يعني نفوذ معنوي و جريان طبيعي روح قوي معلم در مملكت وجود شاگرد و دانشجو (. . رَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيا... ) (زخرف، 32) تسلط و احاطه علمي يك معلم، شرط اساسي تكيه زدن بر كرسي معلمي و استادي است؛ اما بايد ديد امثال نگارنده قبلا بر كشور وجودش چيره شده است و مراتب تزكيه و تحليه را در حد انتظار به شاگردي نشسته است و راه‎هاي تباهي اعتقادي و اخلاقي بر خويشتن بسته است يا نه؟ ياد آن استاد صاحب نفس به خير مي‎فرمود: «از آن‎ها نباشيد كه مي‎گويند، احب الصالحين و لست منهم، يعني بر حذر باش از اين‎كه در قول به ستايش نيكان نشيني و در عمل بر مرامشان نباشي». باز همان پير حكيم مي‎فرمود: «دانشگاه بايد مركز علم، نوآوري و اثرگذاري بر جامعه باشد. »

از همان ابتدا سلطه گران اجازه ندادند محصول علمي دانشگاه متناسب با شرايط ايران باشد؛ جنبه‎هاي نوآوري را در اختيار خود گرفتند و اثرگذاري را از طريق دستگاه‎هاي فرهنگي و امنيتي محسوس و نامحسوس مديريت كردند، سعي كردند متاع علمي دست دوم به دانشگاه ما بدهند و آن‎جا را پايگاه انتقال ارزش‎هاي غربي به جامعه ايراني قرار دهند. با همه اين‎ها دانشگاه پاي كار انقلاب و امام آمد. البته برخي از ماها زحمت نمي‎كشيم، از شدت كار عرق نمي‎ريزيم. در طي مراحل حيات خضر صفتاني را به همرهي نمي‎گيريم اما در وادي اوهام خود را بر عرش افتخارات نشانده و با ادعاهاي گزافمان گوش فلك را ناكار كرده ايم.

او مي‎گفت: يك استاد به دو شيوه اثرگذار است، الف) شاگرد پروري ب) نقش آفريني در خارج دانشگاه. شما بايد براي آينده پر مساله دانشجو پرورش دهيد تا از حباب وابستگي بيرون بياييم. آيا ما در حوزه تدريس خود چنين نقشه‎اي فردي يا جمعي تدوين كرده‎ايم يا در يك روز مرگي دچار گذران زندگي باري به هر جهت شده ايم؟ طرح اين سوالات هرگز به معناي ناديده گرفتن شان و تلاش سكانداران عرصه علم نيست اما فاصله وضع موجود تا حال مطلوب را هم بايد به ديده اعتبار نگريست. البته در خصوص مدرسه انكار نكنيم كه متون درسي دشوارند و حجيم. والدين با راه حل‎ها و فرمول‎هاي مورد نظر كتاب‎هاي تدوين شده نا آشنايند و بسياري معلمان اين عارضه را مثبت مي‎انگارند.

مؤسسات آموزشي خارج از مدرسه و مولفين كتب كمك درسي بر توجيه اين مطلب دامن مي‎زنند. حافظه محوري يكي از بلاياي خانه كرده در كالبد آموزش كشور است. چالش‎هاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي از فرايند جذب معلم تا توزيع ناعادلانه امكانات و نيرو بر فرايند مديريت و آموزش سايه افكنده است. مديران و وزيران به نوبت مي‎آيند نغمه‎هاي خود ساز مي‎كنند و افسوس كه در بس‎تري مي‎نوازند كه چون مي‎روند چنان خرمي در آن نغمات نبوده است كه مردم به ياد بسپارند.

البته محيط ناسازگار نغمه‎هاي خوش مديريتي و محتوايي را هم اگر بوده است برنمي تابد. راستش را بگويم از بيان يك واقعيت همه هراسانيم يعني بخش عظيمي از استادان و معلمان ما شايد كم‎تر از بازاري و صنعتگر براي به روز شدن دانش و تحول در روش آموزش دهي وقت مي‎گذارند اما كسي جرات گفتنش با صراحت را ندارد چون مدعي زياد است و متهم به توهين و غيره خواهد شد. راي براي يك مجلسي، حفظ شرايط و نوعي محبوبيت براي يك وزير، ژست حاكميتي براي مديران خاص برخي از همين ملاحظات است.

اواخر شهريور يكي از سال‎ها كه رئيس دانشگاه بودم به مجمع حدود دويست نفره مديران مدارس يك منطقه دعوت شدم؛ در ابتدا متواضعانه پرسيدم در اين سه چهار ماه چند نفر گاهي مطالعه داشته اند، تنها 3 يا 4 نفر دست برداشتند و نه بيش‎تر، يكي ديويد كاپرفيلد به انگليسي خوانده بود يكي جلد يك رمان كليدر و يكي كتاب معاد حاج محسن قرائتي. آن روز پيشنهاد دادم ‎اي كاش! عزيزان معلم دست به قلم مي‎بردند و لااقل به ازاي هر سال سابقه تدريس يك يا چند خاطره پيش آمده در مدرسه را مي‎نوشتند. البته كه اين دست به قلم شدن بركت‎ها داشت و به ساير ساحت‎هاي مطالعه نيز قد مي‎كشيد.

نمي‎گويم اهل درس و قلم در اين قشر كمند اما آنآن‎كه با قلم دچار متاركه عاطفي‎اند هم پرشمارند. من مي‎پذيرم كه وضع نامناسب معيشت و احساس تبعيض و يا وقوع آن عاملي اثرگذار بر اين مقوله است ليك اسب براق معلمي را كه مركب عشق است و شور و سوز درون، نبايد با كاستي‎هايي اينچنين لگام زد و سوارانش را به مقصد نارسيده وانهاد. معلم چون انبياء انسان‎ها را به امانت مي‎گيرد. آدم مي‎پرورد و بر جام جانشان ادب مي‎ريزد. در كتاب لذات فلسفه جمله جالبي ديدم كه روم را سربازان و جنگاوران مسلح شكست ندادند بلكه مادران آلماني با زاد و ولد فراوان و فرزند پروري خويش مغلوب ساختند. از سويي معروف است كه گفته شد اگر مي‎خواهيد كشوري را در اختيار خود بگيريد بايد براي تسلط بر آموزش و پرورش آن كشور همت بگماريد.

كاش همچون تجربه مجلس هفتم يك بار 5 يا 7 ميليارد دلار براي نوسازي و بهسازي و تجهيز و هوشمند سازي و ترميم نگاه فرهنگي حدود يك صد و ده هزار واحد آموزشي مصوب گردد. كاش برنامه اقدام دقيق سند تحول طراحي و اجرا گردد و قدمي اساسي براي تامين حقوق و مزايا برداشته شود تا ديگر معلم عزيز حرف از مضيقه معاش بر زبان نراند و كاش. .

در هر صورت اول مهر، فرصت مغتنم و گاه دانش و انديشه است خوب است هر كسي به مقتضاي مكنت - به كسر ميم- و مكنت- به ضم ميم- خويش تلاش كند تا بر وظايف خود وقوف يابد و عمل كند.

شهروند به گونه‎اي، دانش آموز و دانشجو و و معلم و استاد به گونه‎اي و مديران و مسوولان سطوح مختلف در خور امكانات و توقعات از هر كدام به گونه‎اي بايد پا در ميدان نهند و كارها را درست به پيش برند. در هر دو بخش اسناد خوبي تهيه شده است. «سند تحول بنيادين آموزش و پرورش»، «نقشه جامع علمي كشور»، «سند چشم‎انداز 1404»، «سند اسلامي كردن دانشگاه‎ها»، سياست‎هاي كلان اجراي ابلاغي در هر مورد و... كه اميدواريم در اجراي آن همه اهتمام كنيم و سرنوشت ملت و آينده فرزندان خود را به ساخته و پرداخته ديگران همچون سند 2030 گره نزنيم.»

رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه اميركبير:
دانشجويان پس از ورود به دانشگاه كتاب كار تدوين كنند

حجت‎الاسلام ميراحمدي رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه اميركبير در مراسم استقبال از دانشجويان جديدالورود اين دانشگاه گفت: دانشجويان اگر قصد دارند پس از ورود به دانشگاه نيز در حوزه‎هاي مختلف موفق شوند بايد برنامه داشته باشند.

به گزارش خبرگزاري فارس، وي افزود: دانشجويان بايد با برنامه‎ريزي بدانند كه چه موضوعي را دنبال مي‎كنند، انگيزه آن‎ها براي ادامه تحصيل چيست و چگونه زمان خود را مديريت كنند.

رئيس نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه اميركبير خاطرنشان كرد: دانشجويان بايد پس از ورود به دانشگاه كتاب كار تدوين كنند و براساس اين كتاب حركت كنند.

ميراحمدي گفت: همچنين دانشجويان در دوران تحصيل خود نيازمند مشاوره و راهنمايي هستند كه در اين راستا لازم است از نصيحت‎ها و تجربه‎هاي اساتيد استفاده كنند.

وي افزود: دوران دانشجويي، پيمودن يك راه است و اگر از ابتدا اين مسير كج نهاده شود تا پايان اين مسير كج دنبال خواهد شد.

 حوزه و دانشگاه

بيانيه اتحاديه انجمن‎هاي اسلامي دانشجويان مستقل پيرامون اتفاق‎هاي اخير در اراك
چرا دولتمرداني كه كارگران را به ستادهاي انتخاباتي خود فرا مي خواندند امروز سراغي از آن ها نمي گيرند؟!

به گزارش حوزه دانشگاه خبرگزاري فارس، اتحاديه انجمن‎هاي اسلامي دانشجويان مستقل پيرامون حمله به اعتراض‎هاي صنفي كارگران آذراب بيانيه‎اي صادر كرد.
در ابتداي اين بيانيه آمده است: بنيانگذار نظام مقدس جمهوري اسلامي، امام خميني(ره) : بايد به حسب واقع اين مردمي كه شماها را روي كار آورده‎اند، اين مردم زاغه نشين كه شماها را روي مسند نشانده‎اند ملاحظه آن‎ها را بكنيد، و اين جمهوري را تضعيفش نكنيد.
اين بيانيه مي‎افزايد: هشدار امام(ره) اين روزها خيلي جدي‎تر از گذشته به نظر مي‎رسد. در روزگاري كه كارگران مظلوم آق‎دره زير شلاق ناعدالتي كبود شدند، در حالي كه فقط براي احقاق حقوق پايمال شده خود دست به اعتراضاتي از جنس صنفي زده بودند، بار ديگر خبري دردناك، قلب دلسوزان نظام و دانشجويان انقلابي را جريحه‎دار كرد. كارگران معترض شركت‎هاي هپكو و آذراب در حالي كه به عدم دريافت حقوق معوقه خود معترض بودند، مورد حمله قرار گرفته و به گفته‎ منابع مطلع، با دستور مستقيم استاندار و رئيس شوراي تأمين استان، نيروهاي امنيتي براي برخورد با كارگران وارد عمل شدند. استان مركزي و اراك ديار صدها تن از مفاخر كشور و بيش از 6 هزار شهيد است. شهيداني كه بسياري از آنان يا كارگراني بوده‎اند كه در خط توليد به شهادت رسيده‎اند يا كارگراني كه در خط مقدم جبهه‎هاي جنگ با حسين(ع) پيمان خون امضا كرده‎اند.
اين بيانيه تاكيد مي‎كند: سنگ بناي اتفاق اخير، سال‎ها پيش بنا نهاده شد. زماني كه رويه‎ برخي مسؤولين اجرايي كشور علي‎رغم تذكرات رهبرانقلاب به سمت رفاه طلبي و اشرافيت پيش رفت و اعتراضات و شورش‎هاي احتمالي در جريان توسعه‎ اقتصادي، امري بديهي معرفي شد، بايد منتظر چنين روزهايي مي‎بوديم. آن زماني كه گفته مي‎شد پايين نگه داشتن نرخ تورم بدون حل معضل ركود، اشتباه محض است و مسؤولان اجرايي كشور به پايين بودن نرخ تورم مي‎باليدند، اين روزها را مي‎ديديم. در روزهاي منتهي به انتخابات، دولتمردان كارگران را با فريب به ستادهاي انتخاباتي خود فرامي‎خواندند و امروز، هيچ‎كدام سراغي از آن‎ها نمي‎گيرند. قرار گرفتن پاي كارگر روي ريل قطار و آسفالت جاده و بند آوردن شاهراه ارتباطي كشور-حتي براي دقايق و ساعاتي- كار اشتباهي است اما خيانت نيست؛ ولي سكوت ما و ناكارآمدي مسؤولين در برابر جنايات سرمايه‎داران قارون‎صفت خيانت است.
در انتهاي اين بيانيه آمده است: باتوجه به تلاش دشمن و رسانه‎هاي ضدانقلاب براي سوء استفاده از شرايط موجود، اتحاديه انجمن‎هاي اسلامي دانشجويان مستقل دانشگاه‎هاي سراسر كشور ضمن محكوميت حمله به اعتراضات صنفي و مسالمت‎آميز كارگران، از وزير محترم كشور درخواست مي‎كند تا با تشكيل يك كميته‎ حقيقت‎ياب به منظور بررسي اتفاقات اخير اراك، موضوع را پيگيري نموده و مسببان و عاملان برخورد تند با معترضان را طبق قانون به قوه قضائيه معرفي نموده تا مورد محاكمه قرار بگيرند.